Hoe krijg je ook weer koortsblaasjes?

Ha, de herfst. Fikse regenbuien, gure wind, vallende en helaas ook koortsblaren. Jawel, ze duiken weer op, de gevreesde blaasjes. Niet in alle maten en gewichten, maar doorgaans toch als een pijnlijk kloppend, weinig esthetisch rood-wit plekje, zo in de buurt van de lippen. "Klopt het," zo vraagt lezeres Miet R. uit Sint-Truiden, "dat je alleen koortsblaasjes krijgt als je als kind besmet bent geweest?" Wat ons op het idee brengt om meteen het hele koortsblaasjes-wezen te bundelen.
BR>

1. Waar komen koortsblaasjes vandaan?


Een virus, alweer een verdomd virus. Terwijl dokters en dermatologen qua betiteling schipperen tussen herpes labialis dan wel een democratisch koortsblaasje, zijn ze het wel roerend eens over de oorzaak. Via de slijmvliezen, of een wonde in de huid, dringt het herpes simplex-virus ons lichaam binnen. Het virus heeft twee varianten. De eerste en meest verspreide variant veroorzaakt bijna altijd onze koortsblaasjes. In heel zeldzame gevallen kan je er er ook genitale herpes van krijgen. Bij variant twee is het net andersom. Die veroorzaakt bijna altijd genitale herpes. Heel soms ook koortsblaasjes.

2. Klopt het dat je enkel kan besmet worden tijdens je kinderjaren?


Onzin. Wel is het zo dat we in de praktijk meestal in aannraking komen met het koortsblaasjes-virus wanneer we nog erg klein zijn. Reden: de zoenfactor, of beter gezegd de gezoend-factor, speelt ons allemaal ernstig parten in onze ukkepuk-jaren. Kortom, de gevleugelde woorden "Kusjes zijn op" zeggen die schatjes niet zomaar.

3. Krijg je bij die eerste infectie meteen koortsblaasjes?


Niet noodzakelijk, meestal zelfs niet. Uit onderzoek blijkt dat 90 % van de bevolking zou besmet zijn met het virus en het dus kan doorgeven, terwijl maar 20 % effectief koortsblaasjes zou ontwikkelen. De gemiddelde koortsblaasjes-lijder heeft er overigens twee tot drie keer per jaar last van. Het virus is bij hen binnengedrongen richting uiteinden van de zenuwen. Uiteindelijk nestelt de ongenode gast zich in de zenuwknopen, waar het slapend op zijn kans wacht.

4. Wat lokt koortsblaasjes uit?


Als je erg vermoeid bent, of ziek bent of veel stress ondervindt... In die al penibele omstandigheden zegent moeder natuur ons nog eens extra met zo'n pijnlijk en weinig appetijtelijk blaasje. Al kan de zonneschijn ook de gevreesde en pijnlijke zwellinkjes uitlokken. Want als het virus zijn kans ziet, keert het terug naar het huidoppervlak. Twee mogelijkheden: ofwel besmet je via je speeksel iemand anders, ofwel kweek je (alweer) zo'n koortsblaasje.

5. Kan je besmetting voorkomen?


Tja. Nooit zoenen. Nooit in een niesbui staan. De koortsblaasjes zijn erg besmettelijk en bevatten op hun beurt miljoenen herpes simplex-virusjes. Als zo'n blaasje in zijn eruptie-fase is, wordt het wel heel link. Blijf met je tengels van die krengen. Want met je vinger kan je weer andere lichaamsdelen besmetten, bijvoorbeeld de ogen. Ook aangeraden: geen washandjes of handdoeken delen en niet uit hetzelfde glas drinken. In de buurt van de genitaliën kunnen ze bovendien genitale herpes veroorzaken. Ja, ja, zo'n koortsblaasjes-slachtoffer komt verdomd snel in de buurt van een sociale paria.

6. En wat kan je doen als je al besmet bent?


Zucht. Weinig. Stress vermijden is makkelijk gezegd, maar moeilijk gedaan. Tegen ziek worden is doorgaans ook al weinig praktisch te beginnen. Alleen koortsblaasjes-lijders die weten dat de zon bij hen spelbederver is, kunnen bij hun apotheker vragen naar een lippenzalf met zonnefilter. Al zijn ze dan nog niet zeker. Koortsblaasjes, zo vermoedt de aandachtige lezer intussen al, zijn vervelende dingen waar weinig tegen te beginnen valt.

7. Moet je koortsblaasjes ontsmetten?


Kan wel nuttig zijn. Koorstblaasjes ontsmetten in de hoop dat ze dan sneller uitdrogen, heeft wel degelijk zin. Uitdrogende koortsblaasjes leven doorgaans minder lang. Ook belangrijk: raak vooral de koortsblaasjes niet aan omdat je ze dan nog eens extra kan besmetten met bacteriën.

8. Moet je naar de dokter?


Ach, nu ook weer niet overdrijven. Koortsblaasjes mogen dan wel altijd komen op ongelegen momenten, na tien tot vijftien dagen verdwijnen ze gelukkig ook weer vanzelf. Toch zijn er vier uitzonderingen. Mensen die al ernstig ziek zijn en een zwak afweersysteem hebben, raadplegen toch best de dokter. Ook kunnen koortsblaasjes in de buurt van een oog gevaarlijk zijn, omdat ze dan het hoornvlies kunnen aantasten. En als een koortsblaasje na twee weken maar niet wil wijken, gaat u ook best naar de huisdokter. Wellicht zijn ze in dat geval nog eens extra besmet door bacteriën en kunnen lelijke littekens ontstaan. Tot slot: koortsblaasjes bij erg kleine kinderen, en dan vooral baby's van enkele weken oud, kunnen problematisch zijn voor het centrale zenuwstelsel.

9. Ja maar, er zijn toch goede zalfjes?


Er zijn inderdaad zalfjes, er zijn geneesmiddelen, maar veel doeltreffends heeft de medische wereld alsnog niet gevonden. Tenzij heel duur spul. Voor patiënten die vaak last hebben van koortsblaasjes, meer dan vijf keer per jaar, is zo'n investering in dergelijke, niet lokaal werkende, pillen wellicht toch interessant. Maar doorgaans zijn de middeltjes op de markt antivirale, lokale producten in de vorm van zalfjes en crèmes. Baten ze niet echt veel, schadelijk zijn ze ook niet. Het Test Gezondheid-nummer van oktober-november 1999 heeft het wel over vier producten (aciclovir, penciclovir, idoxuridine en zinksulfaat) die een door studies bewezen werkzaamheid hebben. Die producten moeten dan wel zo snel mogelijk aangebracht worden, vanaf het moment dat je het koortsblaasje al voelt en dus nog niet ziet. De vermenigvuldiging van het herpes-virus wordt dan stilgelegd. Zodoende verkorten deze producten de levensduur van het koortsblaasje wel degelijk. Nadeel: het zijn dure medicijnen van wel 4.000 frank voor een behandeling. Het al aangehaalde Test Gezondheid-nummer raadde overigens één enkel product af. Viru-merz gel op basis van tromantadine zou vaak allergische reacties veroorzaken.

10. Moraal van het verhaal?


Trek je terug in een kluizenaarshut, begiftig niemand met een kus, wees tien tot veertien dagen uiterst kuis, blijf met je vingers alsjeblieft van je lippen en lees de Ilias nog eens.

.

Nu in het nieuws