Bach onbekend maar niet onbemind

Geen ontkomen aan, deze week was het Bach-week en vrijdag 28 juli was de absolute Bach-hoogdag. De door kenners en liefhebbers tot beste componist aller tijden uitgeroepen Duitser stierf dan precies 250 jaar geleden. Van de muziek van Bach kennen we (bijna) elke noot, maar wie was die geniale man? Klaus Eidam gaat 350 bladzijden lang op zoek naar het brein en hart van de Thomascantor in de nieuwe biografie

Het ware leven van Johann Sebastian Bach

. Eidam, geboren in 1926 in Chemnitz, heeft in het voormalige Oost-Duitsland een carrière achter de rug als toneelauteur, tv-maker en dramaturg. Sinds zijn jeugd ontwikkelde hij een aparte passie voor het orgel en Bach. Dat deed hem alles lezen en beluisteren wat er over de vruchtbare componist bestond.

Frank Heirman

BR>Natuurlijk ploos hij de drie klassieke Bach-biografieën van Spitta, Terry en Schweitzer uit, de oudjes die Bach herontdekten en hem een gezicht en leven gaven. Bij de aanvang van zijn boek citeert Eidam trouwens de onovertroffen samenvatting van Spitta over het leven van Bach.

Zijn leven is over het algemeen voorspoedig verlopen, hem waren niet meer moeilijkheden beschoren dan zijn genie kon overwinnen.

En Eidam somt een korte bio op.

Bachs levensweg is bekend: geboren in Eisenach, vroeg wees, opvoeding bij zijn broer in Ohrdurf, leerling van de Latijnse school in Lüneberg, het eerste kortstondige engagement in Weimar, organist in Arnstadt, daarna Mühlhausen en andermaal Weimar, hofkapelmeester in Köthen en tenslotte, 27 jaar lang tot aan zijn levenseinde fameus cantor aan de Thomasschool te Leipzig.

Dat lezen we op de eerste bladzijde van Eidams boek. De volgende 350 gebruikt hij om dat schema te visualiseren. Dat doet hij vaak als een beeldend regisseur, maar nieuwe feiten haalt hij niet echt aan. Waar zou hij die vandaan moeten halen? Authentieke archiefstukken blijven schaars. Het surplus van Eidam ligt vooral in de beschrijving van de geschiedkundige context en in de bevrijding van Bach uit al te eenzijdige interpretaties. Vooral de ijver van de DDR om de componist in te lijven als marxist, is Eidam een doorn in het oog. Maar ook de gelovigen die Bach zien als een componerende heilige krijgen ervan langs. Geen revolutionair en geen messias dus, maar

Bach verbindt ons met het Al

, sluit Eidam filosofisch af.

Halleluja

Wie het goed geschreven boek van Eidam te dik en te minutieus vindt, kan terecht bij het halleluja-boekje dat fan Maarten 't Hart bijeenzong over zijn idool. Uitgegeven bij Kruidvat doet het tegelijk dienst als glijmiddel bij de goedkope integrale cd-boxen van Bach. Het boekje druipt van het enthousiasme en de anekdoten, maar mist visie en leest in zijn geheel vermoeiender dan Eidam.

De leukste introductie tot de Thomascantor is wellicht het kinderboekje van Lannoo. Op 24 pagina's en een bijbehorende cd verneem je het markantste uit het leven en het werk van Bach. Overgesimplificeerd zeer zeker en met een romantisch sausje, maar kernachtig en stimulerend.

Klaus Eidam, Het ware leven van Johann Sebastian Bach, 350 p., De Arbeiderspers.

Maarten 't Hart, Johann Sebastian Bach, 199 p., Kruidvat.

Paul du Bouchet & Warre Borgmans, Johann Sebastian Bach, 24 p. plus cd, Lannoo.

Nu in het nieuws