Over-aanbod aan lichamen voor wetenschap

Print
Vóór de jaren '90 was het een vaak gehoorde noodkreet van universiteiten waar studenten geneeskunde anatomie gedoceerd krijgen: te weinig mensen staan hun lichaam af aan de wetenschap. Gebrek aan studiemateriaal. Daar is verandering in gekomen: er is een evenwicht bereikt tussen vraag en aanbod. In Groot-Brittannië is het aanbod zo groot dat tal van lijken geweigerd moeten worden.
BR>Professor Bernard Himpens van het Leuvense Vesalius-instituut: «Wij roepen niet meer om lijken waarop onze studenten kunnen oefenen, er zijn lichamen genoeg maar we gaan niet zover om mensen af te houden van wilsbeschikking. Per slot van rekening is het een edelmoedige daad die ze wensen te stellen.»

Brits 'surplus'


In Groot-Brittannië zitten alle medische faculteiten met een surplus aan aangeboden stoffelijke overschotten. Bij honderden komen de aanbiedingen binnen en een groot deel daarvan wordt afgewezen. Een mogelijke verklaring voor het grote aanbod is - volgens de Britse professoren - een menslievende ingesteldheid van hun landgenoten. Misschien spelen ook andere motieven mee. In één universiteit werd geopperd dat sommige donoren hun ontzielde lichaam willen afstaan aan een medische school waarvan ze indertijd gedroomd hadden, te kunnen studeren.
Toch een beetje verwonderlijk, die sterk gestegen populariteit om je lichaam ten dienste te stellen van studenten: die administratieve rompslomp die erbij komt kijken, werkt allerminst verleidelijk. Kandidaten die de universiteit van hun keuze aanschrijven, krijgen een heel pakket documenten toegestuurd die allemaal correct ingevuld moeten worden om wettelijk in orde te zijn. Donoren in spe moeten ook hun familieleden overtuigen om hun wilsbeschikking te respecteren want zij zullen het zijn die de ultieme toestemming moeten geven.
Maar zelfs als alles volgens het (wet)boekje verloopt, moeten tal van aanbiedingen afgewezen worden, in de universiteit van Leeds zelfs één op drie.

Luxe


Medische instituten hebben nu zelfs de luxe om redenen tot weigering te formuleren. Besmettelijke ziekten - aidsbesmetting of tuberculose - worden als redenen voor een weigering aangevoerd, verwijzend naar de risico's voor studenten en professoren, net als een kanker, in het hele lichaam uitgezaaid, of extreme zwaarlijvigheid. Bij een verdacht overlijden wordt een lichaam absoluut geweigerd.

Dankbaar


De wettelijke regeling in ons land is helder, eenvoudig en overzichtelijk. Wie zijn lichaam voorbestemt voor de wetenschap kan dat makkelijk doen door middel van een eigenhandig geschreven testament. Verscheidene instellingen verschaffen op eenvoudige aanvraag voorgedrukte formulieren. Betwisting achteraf is onmogelijk.
In het Limburgs Universitair Centrum in Diepenbeek zegt een specialiste: «Bij ons geen tekort en geen teveel. Het aanbod is ruim, we hebben voldoende lichamen voor de lessen anatomie voor de studenten geneeskunde. Momenteel hebben wij er 40 tot 50 nodig op jaarbasis, en die zijn ook beschikbaar. Wij moeten geen inspanningen meer leveren om mensen ertoe te bewegen, hun lichaam af te staan. Weigering is er bij ons niet bij, wij blijven openstaan voor het aanbod. De meeste lichamen komen uit de provincie Limburg zelf of uit de aangrenzende provincies.»
Het Leuvense Vesalius-instituut maakt sinds begin van de jaren '90 een opmerkelijke stijging mee van het aantal aangeboden lichamen. Professor Bernard Himpens: «Tegelijk is het aantal lichamen dat we nodig hebben voor dissectie ook gevoelig gedaald. Door de toelatingsproef voor geneeskunde is het aantal studenten gedaald. Minder studenten betekent ook 'minder studiemateriaal nodig'. Contact met lijken blijft nodig maar multi-mediale toepassingen zoals het gebruik van drie-dimensionele CD-Roms voor virtuele dissectie verminderen onze vraag ook nog eens.»
MEEST RECENT