"Repressie is geen antwoord op fundamentalisme"

Print
ANTWERPEN - Sinds de publicatie van Een geschiedenis van God geldt de Britse ex-non Karen Armstrong (55) als een van de scherpzinnigste auteurs over religie vandaag. Ook haar daaropvolgende boeken, onder meer over Jeruzalem, Mohammed en haar eigen levensgeschiedenis, werden internationale bestsellers. In haar nieuwe boek, De strijd om God, gaat ze op zoek naar de redenen waarom het fundamentalisme in verschillende wereldreligies zo onrustwekkend oprukt. Uitgerekend in de hoogtijd van het triomferende modernisme, midden jaren zeventig, doken in de hele wereld verschijnselen op van fanatisme en terugkeer naar de bronnen, niet in het minst in de Verenigde Staten.
BR>Hoewel je het fundamentalisme bij joden, moslims en christenen niet over dezelfde kam kan scheren, ziet Armstrong toch een gemeenschappelijk patroon: de botsing tussen de oude en nieuwe wereld. Mensen die het tempo van de veranderingen niet aankunnen, 'grond onder de voeten' verliezen en zich uit reactie aan bepaalde zekerheden vastklampen en die verabsoluteren: "De strijd tussen fundamentalisten en modernisten bedreigt vandaag de samenhang van hele naties. Het verdeelt landen als de VS, Israël en Egypte in twee vijandige kampen."
De auteur beperkt haar studie tot het Amerikaanse protestantse fundamentalisme, het joodse fundamentalisme in Israël en het islamisme in Egypte en Iran. Jammer is dat ze niets zegt over fundamentalistische tendensen in de katholieke kerk, of over de rol van de orthodoxe kerken in de Balkan en Rusland. We kunnen het fundamentalisme niet bestrijden met repressie en boycot, concludeert Armstrong. Uiteindelijk is het óók een vorm van verzet tegen een agressief modernisme dat geen ruimte laat voor het spirituele. "In een wereld die de goddelijke vlam heeft uitgedoofd en het transcendente bij het grof vuil zet, houden de fundamentalisten ons een spiegel voor."
Karen Armstrong, De strijd om God. Een geschiedenis van het fundamentalisme, De Bezige Bij, 740 blz., 1.190 frank. Oordeel: **
MEEST RECENT