"Er is geen houvast meer in kunst"

ANTWERPEN -

"Er is geen houvast meer, geen afgelijnde

ismen

. Dat maakt het voor ons museumdirecteurs tegelijk moeilijk en gemakkelijk. We kunnen meer naar de essentie gaan, naar de kwaliteiten van de individuele kunstenaar", blikt Flor Bex, directeur van het Antwerpse Museum van Hedendaagse Kunst (Muhka) terug op de jaren negentig. Flor Bex schrijft voor het Mercatorfonds aan een boek over de Belgische kunst van 1975 tot 2000. In dat tijdperk tekenden zich geen hoofd- en nevenstromingen meer af.

Frank Heirman

BR>"In de jaren zestig had iedere kunstenaar nog zijn keukenrecept. Zonder de handtekening te kunnen lezen, kon je een kunst onmiddellijk herkennen. De zeefdrukken van Warhol. Cesar die voorwerpen platduwt, Arman die ze opstapelt, Christo die ze inpakt. Dat leidde tot iemand als Ben die alleen nog maar zijn handtekening op een doek schilderde." "De kunstenaar is nog nooit zo vrij geweest als vandaag. Hij is niet meer gebonden aan technieken. Hij kan schilderen of beeldhouwen, foto's of multimedia gebruiken. Er zijn ook geen limieten meer in wat hij uitdrukt. Het vergankelijke doet zijn intrede. We leven in een wegwerpmaatschappij en veel creaties zullen over vijftig jaar niet meer bestaan."

"De pure zeggingskracht van een kunstwerk wordt weer het belangrijkste criterium, veel belangrijker dan de technieken. Einzelgänger, grote individuen gaan de kunstgeschiedenis bepalen. Broodthaers, Beuys, Palermo." Stoute tongen beweren dat de museumdirecteurs de belangrijkste kunstenaars van de jaren negentig zijn geworden. Zij bouwen

hun

show op. Flor Bex erkent dat de keuze en ophanging van kunstwerken

essentieel zijn geworden. En figuren als Jan Hoet en Rudi Fuchs hebben hun stempel gedrukt op de recente kunstgeschiedenis.

"Maar curatoren moeten bescheiden blijven. Wij zijn bemiddelaars tussen kunstenaar en publiek. Als de tentoonstelling op zich het kunstwerk wordt, gaat het de verkeerde kant op. Je moet steeds vertrekken vanuit respect voor het kunstwrek. Een goede tentoonstelling is eenvoudig.' "Steeds meer gaat de aandacht naar de kunstenaar als sterk individu. Van artiesten wordt ontzettend veel geëist. Het moeten egotrippers zijn, met een groot doorzettingsvermogen. Ze moeten zich kunnen opsluiten, keihard werken en diep in zichzelf gaan. Maar wie over geen PR-kwaliteiten beschikt, dreigt uit de boot te vallen. Introverte kunstenaars hebben een zware handicap."

"Grote kunst spreekt steeds aan op drie niveaus, de geest, het gevoel en de onderbuik. Wie een van die aspecten mist, schiet te koert. Maar in deze tijden van fast food, fast sex en fast eye, moet je een kunstwerk ook snel kunnen erkennen en consumeren. Veel kunstwerken zitten op de rand van het gadget."

Het beste

Stel dat Flor Bex een Documenta mag samenstellen met het beste van het decennium. Hoe gaat hij tewerk en wie

zijn de sleutelfiguren?

"Ik zou weer aansluiten bij de Documenta van Harald Szeemann. Ik zou werken met atmosferen en thematieken zoals sociologische en politieke kunst (Luc Tuymans), de nieuwe romantiek (Bert de Beul), de gadget-kunst (Wim Delvoye), sitllevens (Lili Dujourie en Guillaume Bijl). Ik zou steeds kiezen voor die kunst die een samenballing is van energie in één object. Kunst-in-wording, fragmenten zijn interessant, maar als het niet opgeladen is met betekenis, niets sacraals heeft, blijft het niet lang nawerken."

"En natuurlijk zou ik veel Vlamingen tonen want we hebben een groot potentieel. We zitten bijna terug in de weelde van de zeventiende eeuw. Als ik buitenlanders rondleid, merk ik dat ze steeds aangenaam verrast zijn. Vlamingen maken geen kopieën van wat in het buitenland te vinden is? De Vlaamse kunstenaar vertrekt van het eigen patrimonium."

Sleutelfiguren*Bruce Naumanmisschien wel de centrale figuur, een man van alle genres die niet bleef vastzitten in de jaren zestig *James Lee Byarseen magiër zoals Joseph Beuys*Daniel Burentypisch Frans, in Frankrijk is kunst ook altijd denken.*Tony Craggboegbeeld van de rijke Britse beeldhouwtraditie begonnen met Henry Moore*Luc Tuymansachter elk schilderij steekt engagement, gedachten en dubbele bodems*Jeff Koons Amerikaanse kunst is weinig authentiek, maar de kitsch van Koons is typisch Amerikaans*Barbara Kruger, Jenny Holzer, Cindy Shermanook typisch Amerikaans: strenge, correcte, vrouwelijke kunst*Kieferde Duitse nieuwe wilden interesseren me niet meer. Misschien blijft de megalomanie van Kiefer overeind.

Nu in het nieuws