Priester digitaliseert iconen

De metalen icoontjes van de heilige Nikita die de duivel afranselde tot hij bont en blauw zag of het wedervaren van de broeders Gleb en Boris..., het gaat er bij de Russen in als koek. Jos Opdebeeck nam meer dan 500 metalen iconen onder de loep en toont er alle facetten van op een CD-Rom. De liefhebbers reageren enthousiast. Jos Opdebeeck (63) is priester en sinds 1980 aalmoezenier in het openbaar psychiatrisch ziekenhuis van Geel. Bescheiden dekt hij zijn tweede leven dicht, maar feit is dat hij in Europa geldt als een autoriteit op het vlak van iconen. Hij mag zich bovendien iconograaf noemen. Zo schilderde hij een iconostase met 72 panelen voor de Orthodoxe Oekraïense kerk van Genk en werkt hij een gelijkaardige opdracht uit voor de Slavisch-Byzantijnse kerk van Maastricht.

Bruno Otten

BR>Allemaal kunst? Jos Opdebeek schudt het hoofd. "Iconografen houden zich aan strikte regels", legt hij uit. "De boodschap telt, de kwaliteit van de vormgeving is ondergeschikt." Dat er in het westen meer houten dan metalen iconen circuleren, is volgens hem louter een centenkwestie. "Smokkelaars hebben hun keuze vlug gemaakt: de houten iconen wegen minder en brengen veel meer op. Vandaar...". Toch zijn de metalen iconen minstens even interessant. Niet in het minst omdat bij de vervaardiging ervan de regels (canon) strikter worden gevolgd dan bij de houten iconen.

Russisch

Jos Opdebeeck noemt de metalen iconen voor 99 procent een Russische aangelegenheid. Ze werden vooral in de achttiende en negentiende eeuw in grote hoeveelheden gereproduceerd in goedkope metalen en vallen daarom goedkoper uit. De iconen lagen in het bereik van elke gelovige en waren bij uitstek geschikt als reis- of zakicoon. Natuurlijk koesterde ook de welgestelde klasse in Rusland haar eigen iconen in goud of zilver. Gebruikt de aalmoezenier iconen in zijn dagelijks werk?

Jos Opdebeeck: "Nee. Ik schilder ze voor de byzantijnse ritus, maar zelf gebruik ik ze niet. Toch zie je ze ook in kloostergemeenschappen en de charismatische beweging die ze als hulpmiddel gebruiken bij gebed en meditatie." Het plan om een CD-Rom uit te geven komt niet van Jos zelf. "Campinia-Media, een jonge dynamische uitgeverij, trok me over de streep om het boek dat ik in 1997 schreef ,te herwerken." Ondertussen werd de CD-Rom door de kenners gunstig onthaald. Criticus Karel Rimanque: "Mijn besluit is kort en zonder omwegen. Het is een must voor iedereen die van metalen iconen houdt of die wil worden ingeleid in de belangrijkste onderwerpen van de iconenkunst.

De CD-Rom bevat meer 500 digitaal gefotografeerde iconen in kleur. Zoeken is mogelijk op thema, trefwoorden en inscripties. De CD-Rom is te koop bij Campinia Media vzw, Kleinhoefstraat 4 in Geel. 014/590959. Aankoopprijs: 3.995 frank.

Nu in het nieuws