Eerlijkheid maakt meer indruk dan intelligentie

Eerlijkheid en behulpzaamheid tellen bij het krijgen van de eerste indruk veel zwaarder dan intelligentie en bekwaamheid. Iemand die oneerlijk is geweest, kan dat ook bijna niet meer goed maken. Eerlijk zijn heeft wel een groot nadeel: er wordt door anderen graag - te - royaal van geprofiteerd. Dat blijkt uit het proefschrift 'Good for you or good for me?', waarop Ellen de Bruin volgende week aan de Vrije Universiteit in Amsterdam promoveert. De indruk die de ene mens zich van de andere vormt, komt grotendeels onbewust tot stand en is meestal meteen duidelijk positief of negatief. Het komt weinig voor dat de indruk maar zo'n beetje neutraal blijft. Een negatieve indruk heeft grotere gevolgen dan een positieve.

BR>"Doet iemand iets oneerlijks, dan is dat bijna niet meer goed te maken door daarna veel eerlijke dingen te doen, terwijl de indruk dat iemand eerlijk is al helemaal verpest kan worden door één oneerlijk dingetje. Die negatieve indrukken worden ook vertaald in gedrag: we gedragen ons vijandig tegenover iemand die we in sociaal opzicht laag inschatten, dus oneerlijk of onbehulpzaam vinden". Uit het promotieonderzoek blijkt verder dat de mens systematisch geneigd is om een bepaald type personen uit te buiten, namelijk de mensen die hij of zij nogal eerlijk en/of dom vindt. Daarbij verwacht hij dat die ander zich dat wel zal laten aanleunen. "Naïeve mensen die niks kwaads terug zullen doen, maken dus geen beschermende maar juist een beetje agressieve houding in ons wakker", aldus De Bruin.

"Overigens verschillen we daarin onderling wel", zegt de promovenda. "Zoals te verwachten was, blijkt dat mensen die vooral aan zichzelf denken, het meest geneigd zijn om van de eerlijkheid of domheid van anderen te profiteren. Dat zijn ook de mensen die relatief meer aandacht besteden aan slimheid dan aan wat sociaal is. Ze vinden het dom om sociaal te zijn als je dan minder uit een situatie kunt halen, en juist slim om je onwelwillend op te stellen als dat jezelf het meest oplevert".

Nu in het nieuws