Vondst mammoet verschaft mogelijk inzicht in ondergang diersoort

Dankzij de spectaculaire berging van een in het oerijs van Siberië geconserveerde 23.000 jaar oude mammoet staat het prehistorische dier - waarvan het laatste exemplaar zo'n 6.000 jaar geleden de laatste adem uitblies - ineens weer in het brandpunt van de belangstelling.

Carel van der Velden

BR>Het Rotterdamse Natuurmuseum is er maar wat trots op dat het de expeditieleider, Dick Mol, mocht leveren. Fantastische reclame natuurlijk, ware de grote tentoonstelling over mammoeten in Rotterdam niet net afgebroken. Conservator Cees Moeliker kan toch lachen om dit

ongeluk bij een geluk

. "De beelden van de mammoet zijn overal op het journaal geweest, reken maar dat we heel wat extra belangstelling voor de tentoonstelling hadden gekregen. Gelukkig was die al groot."

In de collectie van het Natuurmuseum bevinden zich duizenden fossielen. Ze herinneren aan de laatste ijstijd, toen de zeespiegel door ijsophoping zo'n 100 m daalde. De drooggelegde Noordzee, inclusief grote delen van het huidige West-Nederland, vormde een ideale voedingsbodem voor de wolharige mammoeten. Er leefden er wellicht tienduizenden in deze gebieden. Hun botten legden het zaad voor de belangstelling van Dick Mol, die van een hobby-verzamelaar van botten uitgroeide tot een internationaal gerespecteerd paleontoloog.

Jurassic Park

Was de vondst van de mammoet op zich al een sensatie, de berging lokte nog meer enthousiasme uit. Om beschadiging te voorkomen werd het dier onder regie van Dick Mol met de omliggende grond uitgegraven, waarna het enorme ijsblok van 22.000 kilo per helikopter naar de 300 km verderop gelegen stad Khatanga werd gevlogen. In een gigantische kelder, in de Stalin-tijd uitgegraven door dwangarbeiders, wil de ook bij de expeditie betrokken Fransman Buigues een zogenoemd permafrostmuseum beginnen.

Volgens Cees Moeliker is de vondst wetenschappelijk gezien van uitzonderlijk belang. "Er wordt nog altijd geredetwist over de oorzaak van het uitsterven van de mammoet. Er zijn wetenschappers die denken dat de mens het dier ten gronde heeft gericht. Anderen menen dat de mammoet zich na de laatste ijstijd niet kon aanpassen aan het warmer wordende klimaat. Het onderzoek op deze mammoet kan nieuw licht werpen op deze kwestie."

"Deskundigen kunnen nu jaren verder", meent Moeliker. "Voor het eerst kan de vacht van de mammoet worden bestudeerd. Wellicht worden er plantenresten in de maag aangetroffen. Als je precies weet wat de mammoet at, kun je wellicht ook nagaan wanneer deze planten voor het laatst groeiden. Had de mammoet virussen onder de leden? Zijn die uiteindelijk zijn ondergang geworden? De staf van het Natuurmuseum speelt de rol van zowel klankbord als denktank achter Dick Mol, die in het weekeinde in Nederland wordt terugverwacht. "Het is misschien een verleidelijk idee om het gevonden fossiel hier in een grote bak ijs te exposeren. Het zou goed zijn voor de bezoekerscijfers, maar het is niet realistisch. Laat de mammoet maar in Siberië."

Een nog veel wildere fantasie betreft het klonen van het DNA van de versgevroren mammoet. Maar ook die gedachte spreekt Moeliker niet aan. De paleontoloog is van huis uit bioloog, maar met het Jurrasic-Parkvirus is hij allerminst besmet. "De enige levende dieren in dit gebouw zijn twee stekelbaarzen en daarmee mag ik me niet eens bemoeien," zegt hij. "Maar even serieus, ik denk dat klonen van een mammoet onmogelijk is. En als het wel kan, wat voor zin zou het hebben om de mammoet tot leven te wekken? In de natuur kan hij niet overleven, anders had hij nog wel bestaan. Je zou hem alleen als een kermisattractie in een dierentuin kunnen zetten, maar zijn we dan blij? Er sterven dagelijks diersoorten uit, misschien is het nuttiger dat de mensheid daar een stokje probeert voor te steken."

Nu in het nieuws