'Ötzi gedood door pijl'

Print
De universiteit van Zurich heeft haar onderzoek naar de meer dan vijfduizend jaar oude mummie Ötzi afgerond. De man uit het neolithicum - zijn lichaam werd in 1991 in de Alpen gevonden - blijkt te zijn gedood met een pijl.
Sectie op het 46-jarige slachtoffer van al dan niet zinloos geweld was niet nodig. Een moderne Cat-scan wees uit dat de zestien jaar geleden in de Alpen gevonden 'Ötzi de IJsman' 5200 jaar geleden omkwam door een slagaderlijke bloeding, veroorzaakt door een pijlschot in de rug.

"Hij is vermoedelijk snel gestorven, want er was een grote bloeduitstorting in de borstkas, met hartstilstand als onvermijdelijk gevolg," aldus de anatoom-patholoog Frank Rühli van de Universiteit in Zürich.

Het bevroren lichaam van de IJsman werd in 1991 ontdekt door een groep Duitse Alpinisten op de 3200 meter hoge Schnalstal-gletscher, op de grens van Oostenrijk en Italië. Nog nooit was een zo perfect bewaard gebleven menselijk lichaam uit het Bronzen Tijdperk, met kleding en al, in handen gevallen van antropologen.

Oostenrijkse, Italiaanse en Zwitserse onderzoekers hebben jarenlang een schat aan gegevens verzameld over de levensstijl van een 'alpinist' van ruim vijf millennia geleden. Maar het was de Zwitserse mummiespecialist Rühli die deze week samen met Italiaanse wetenschappers met nieuwe bevindingen kwam. "Dit is een zeldzame momentopname van hoe men vijfduizend jaar geleden leefde," aldus Rühli.

Ötzi, zo genoemd naar het dal waar hij vermoedelijk woonde, was 1.59 meter lang en had de ochtend voor zijn dood nog een maaltijd genuttigd van hertenvlees en een primitieve tarwesoort. Hij stierf in het voorjaar, zegt Rühli, die dat afleidde van stuifmeel in de darmen van de ijsman.

Helemaal gezond was Ötzi overigens niet, want hij leed aan reuma en had ringworm. Tegen de kou op zo'n grote hoogte was hij goed ingepakt met drie lagen kleding; onderkleding van boombastvezels, bovenkleding van dierenhuiden, een muts van berenvel, solide schoenen en beenkappen van geitenvel. Vlak bij zijn lichaam werd een bronzen strijdbijl en een koker met pijlen gevonden.

"Het enige wat we nog niet weten is of hij vanuit een hinderlaag is doodgeschoten," zegt Rühli. "We hebben de vuurstenen pijlpunt gevonden achter zijn sleutelbeen en vastgesteld, dat zijn belager hem vanuit een lagere positie heeft beschoten. Ötzi heeft de pijlschacht nog uit zijn schouder kunnen trekken. Maar het kan ook een jachtongeluk zijn geweest."

Rühli maakte eerder furore met zijn onderzoek naar de dood van de 19-jarige farao Toet-anch-Amon, van wie eeuwenlang werd aangenomen dat hij met een klap op zijn schedel was vermoord. Maar de Zwitserse anatoom-patholoog ontdekte een diepe wond aan het rechterbeen van de farao, waar vermoedelijk een dodelijke infectie was ontstaan. "Ze hadden toen nog geen antibiotica." De schade aan het hoofd van de jonge farao was volgens Rühli veroorzaakt door onzorgvuldige balsemers of door het verplaatsen van de mummie in later jaren.

.

Nu in het nieuws