Bevroren ark van Noach op Spitsbergen

Maandag geeft de Noorse premier Jens Stoltenberg het startschot voor de bouw van een zogehete 'zaadbank' op Spitsbergen, vlakbij de Noordpool. In de permafrost zullen drie miljoen soorten zaad bewaard worden die overlevenden na bijvoorbeeld een kernramp of een allesverwoestende tsunami van voedsel kunnen voorzien.

GPD

Naast de functie van Ark van Noach kan de zaadbank ook van pas komen als bepaalde planten door ziektes verdwijnen. Wereldwijd zijn er al talloze genenbanken waarin een 'orgineel en gezond exemplaar' van verschillende plantensoorten wordt bewaard. De Noorse minister van landbouw en voedselveiligheid Terje Riis-Johansen vindt het echter belangrijk dat er op Spitsbergen nog een bij komt: "Genenbanken kunnen slachtoffer worden van natuurrampen, oorlogen, of gewoonweg gebrek aan geld om ze open te houden. Als de genetische diversiteit wordt gereduceerd is dat onherroepelijk."

Volgens hem verliest de mensheid dan een deel van het cultureel erfgoed en geschiedenis. "Maar we beperken dan ook de mogelijkheden van de landbouw om nieuwe uitdagingen op het gebied van klimaatveranderingen en bevolkingsgroei aan te gaan." Een zaadbank in de permafrost is minder blootgesteld aan gevaren. Daarom hakt de Noorse regering het komende jaar voor 3,8 miljoen euro een tunnelachtige bunker uit in een berg net buiten Lonyearbyen, de hoofdstad van Spitsbergen. De bunker krijgt drie meter dikke betonnen muren en extra verstevigde deuren. De zaadbank wordt de grootste ter wereld.

Binnen worden de zaden bij een temperatuur van min 18 bewaard. Het unieke van deze zaadbank is echter dat de boel ook als de elektriciteit om wat voor reden dan ook uitvalt, bevroren blijft. Volgens het ministerie van landbouw is de zomertemperatuur op de plek waar de bunker komt, rond de min 4 graden Celsius. "Als het vriessysteem het af laat weten, blijven de zaden toch goed", zegt Riis-Johansen.

Het idee van een dergelijke overlevingsbunker bestaat al langer. Noorwegen wilde al in de jaren tachtig een zaadbank op Spitsbergen neerzetten. Wegens de aanwezigheid van de Sovjet-Unie in deze poolstreek, vonden de Verenigde Staten dit geen goed idee. Pas in 2001 nam de Voedselorganisatie van de Verenigde Naties (FAO) de zaak weer op. Zij ondersteunen het project nu.

De Noren hopen nu dat zo veel mogelijk landen een back up van hun zaadsoorten naar de Noordpool sturen, maar ze worden geen eigenaar van de zaadjes. Indien nodig, bijvoorbeeld na een natuurramp, sturen ze de exemplaren terug naar de leverancier. Verwacht wordt dat de bevroren Ark van Noach volgende zomer geheel op zijn plaats zal zijn.