Antwerps performer wint Nederlandse letterenprijs

Print
”Zijn bek is zijn schild maar zijn pen is zijn wapen” stond in het juryrapport te lezen. Zondag ontving Vital Baeken in Arnhem, als tweede Belg na Tom Lanoye, de tweejaarlijkse Johnny van Doornprijs voor de Gesproken Letteren 2005. Vitalski is volgens de jury onvermoeibaar vernieuwend als schrijver van prachtige teksten, gedichten, boeken en monologen, die de eigenzinnige stem en het stilistisch vermogen van de dichter en performer bevestigen.
”Ik ben aan het transformeren van cultfiguur naar superster”, lacht Vital. De erkenning die hij met deze prestigieuze prijs krijgt, betekent veel voor de zelfverklaarde Antwerpse nachtburgemeester. ”Dit is de eerste keer dat ik een prijs mag ontvangen, en dat nog wel in het buitenland. Tot voor kort werd ik absoluut niet serieus genomen door de literaire wereld. Ik kwam maar niet los van mijn ‘sex, drugs & rock ‘n’ roll’-imago. Nu, met deze prijs en mijn optredens op de Boekenbeurs lijkt het tij te keren. Ik ben gerehabiliteerd.” De bewuste prijs werd in 1991 in het leven geroepen om de nagedachtenis aan de in dat jaar overleden dichter Johnny van Doorn levend te houden.
”Maar ook omdat wij vinden dat het gesproken woord, waarin Johnny een meester was, een prijs verdient”, aldus juryvoorzitter Frank Tazelaar. ”Vital is de Vlaamse Johnny van Doorn. Ook Vital rekt op een prachtige manier de grenzen van de poëzie en de literatuur op als dichter, performer en podiumkunstenaar.”
Grote namen als Simon Vinkenoog, Willem Wilmink en Jules Deelder gingen hem voor. ”Vinkenoog las op mijn verzoek een gedicht van Vital en zei meteen: ‘Doen!’”, aldus Tazelaar. Met een bus vol vrienden en fans toog Vital zondag naar het besneeuwde Arnhem. ”Het is fantastisch dat Vital het zo goed doet”, zegt Manu Bruynseraede, zelf schrijver/schilder en al jaren een vriend en collega.
”Ik ben zogezegd de linker- of de rechterhand van Vital en zie nu dat hij de waardering krijgt die hij verdient. Omdat we zo close zijn, lijkt het bijna of het mijzelf overkomt. Geweldig.” Vital kreeg van de organisatie carte blanche om de prijsuitreiking naar believen in te vullen. ”Er worden drie gedichten van mij voorgedragen en vervolgens gaan we een feestje bouwen met mijn band The Living Tornado’s en bevriende dichters”, klonk het vooraf. En een feestje werd het. Met scheurende gitaren en stomende danseressen gaf Vital het beste van zichzelf. Bijna letterlijk, want een full-striptease werd op het laatste moment afgewend. ”Ik had nog nooit van hem gehoord moet ik bekennen”, vertelt Yvonne, de weduwe van Johnny van Doorn.
”Ik vind zijn show mooi, hoewel het meer stand-up-comedy lijkt dan poëzie. Vital is net als mijn man een echte performer. Nu wil ik eens op mijn gemak iets van hem lezen.” Dat laatste zijn meer mensen van plan. ”Ook ik kende hem niet”, zegt Chris Boom, een Arnhemse dichter.
”Ik vind Vitalski verfrissend en enerverend. De show heeft mij erg geboeid en bekoord, hoewel ik het af en toe wat onduidelijk vond. Ik ga hem nu zeker lezen en ben dan ook heel erg benieuwd wat hij mij in stilte in de zetel te zeggen heeft.” Gelauwerd en bejubeld trok Vital zondagavond weer huiswaarts met een schilderij en het volledig oeuvre van Van Doorn.
”Ik ben geweldig blij met deze prijs en vond het een zeer geslaagde dag. Ik ben ook verheugd over de erkenning die ik gekregen heb. Ook omdat ik opvallend veel parallellen zie tussen mij en Johnny van Doorn. Zo werd hij de Selfkicker genoemd en ik herken mezelf daar wel een beetje in. Zijn steeds woester uitgeschreeuwde uitspraak Komtocheensklaarklootzak vind ik fantastisch, ik had het niet beter kunnen verzinnen. Ik ben dus zeer vereerd. Hoewel, en dat klinkt misschien raar, beledigd worden werkt bij mij uiteindelijk inspirerender dan gelauwerd worden.”

.

Nu in het nieuws