Vorsers loerden voor eerst naar prille geboorte zwart gat

Print
Vorsers hebben dankzij de Swift-satelliet voor het eerst de turbulente geboorte van een zwart gat waargenomen, zo heeft de NASA meegedeeld. De observatie leerde dat de ontploffing van een ster anders verloopt dan gedacht.
Zwarte gaten ontstaan wanneer enorme sterren exploderen. De kern zakt ineen en wordt zeer dicht. Alle omgevend materiaal wordt door gravitatie opgeslokt, terwijl grote hoeveelheden energie vrijkomen. Tevens wordt ander materiaal de kosmos ingeslingerd. Met de Swift is het mogelijk heel snel te kijken naar een gammaflits, de totnogtoe meest gewelddadige ontploffing in de kosmos. Gammaflitsen zijn de voorbodes van een hypernova die nog krachtiger is dan een supernova (ontploffende ster). Totnogtoe dachten wetenschappers aan een scenario waarbij er één grote ontploffing is, gevolgd door gracieus nagloeien van de resten van de explosie.

Maar waarneming van gammaflits GRB 050502B op 2 mei zette deze theorie op haar kop. De uitbarsting in het sterrenbeeld Leeuw duurde zeventien seconden. Zowat 500 seconden later zag de Swift een piek van de röntgenstraling, ongeveer honderd keer helderder dan ooit tevoren gezien. Het ziet er nu naar uit dat de explosie van een ster niet in één keer gebeurt, en dat de geboorte van een zwart gat een chaotische bedoening is. Een eerste knal rijt de ster uiteen waarna er meteen nog explosies gebeuren.

"Sterren exploderen twee, drie en soms vier keer in de eerste minuten na de aanvankelijke ontploffing", vat professor David Burrows in het communiqué van de NASA samen. "Eerst is er een uitbarsting van gammastraling, gevolgd door intense pulsen van röntgenstraling. De daarmee gepaard gaande energie is groter dan iemand ooit had gedacht". Pas gevormde zwarte gaten schieten dus onmiddellijk aan het werk, maar de details van deze chaotische operatie zijn nog wat vaag, aldus professor Peter Meszaros.

.

Nu in het nieuws