Jonge planeet buiten ons zonnestelsel ontdekt

In de jacht op planeten buiten ons zonnestelsel, exoplaneten, is niet alleen een jonge planeet ontdekt maar ook een gordel rond de moederster die gelijkt op de Kuipergordel in ons zonnestelsel, zo heeft de Universiteit van Californië in Berkeley meegedeeld.

Belga

Paul Kalas en co van Berkeley loerden met de Hubble Ruimtetelescoop (HST) naar de ster Fomalhaut, de zeventiende helderste aan de nachthemel, op slechts 25 lichtjaar van ons. Zij is met behulp van een sterrenkaart met het blote oog te zien. De vorsers zagen in het bijzonder een raar gevormde schijf van stof rond het hemellichaam.

Ongewoon zijn vervormingen in die schijf, die te wijten zouden zijn aan de vroeger reeds vermeende aanwezigheid van een planeet met de grootte van Saturnus. De planeet zelf is nog niet gezien, maar de aankondiging van Berkeley, die in het eerstvolgende nummer van het vakblad Nature zal verschijnen, kan vele astronomen naar hun telescoop doen spurten.

De meest overtuigende aanwijzing van de aanwezigheid van een planeet is het feit dat het om een ellipsvormige ring gaat. Het centrum van de hele structuur bevindt zich op 15 keer de afstand Zon-Aarde van de moederster. Die is dus zelf niet het centrum.

Kalas en co denken aan een planeet en niet aan een zwak oplichtende bruine dwergster. De Hubble zou deze laatste immers al lang direkt hebben verschalkt.

De ontdekking met betrekking is des te belangrijker omdat Fomalhaut er uitziet zoals toen ons zonnestelsel 200 miljoen jaar oud was. Op dat tijdstip zouden volgens theorieën asteroïden en kometen planeten en manen hebben gebombardeerd. Die hemellichamen hadden toen nog niet hun definitieve vorm. Ze zouden bij dat bombardement water zijn bezorgd en hun atmosfeer zou zijn gewijzigd.

De stofschijf rond Fomalhaut (bij ingewijden bekend als HD 216956) lijkt aldus op "onze" Kuipergordel, de ijzige wereld voorbij de baan van Pluto waar kometen ontstaan.

Ook voor de theorievorming is de vondst belangrijk. Want theorieën over het ontstaan van jonge planeten zijn slechts te toetsen aan de hand van observaties van jonge planetaire stelsels, zeggen deskundigen.