Human Rights Watch noemt Oezbeeks optreden een massaslachting

De mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch noemt het bloedige optreden van het Oezbeekse leger en de politie tegen demonstrerende burgers vorige maand een "massaslachting".

AP Ned

De organisatie heeft de Verenigde Staten en de Europese Unie opgeroepen de samenwerking met Oezbekistan op te schorten totdat het land een onafhankelijk internationaal onderzoek naar de gebeurtenissen toestaat.

HRW presenteerde dinsdag in Moskou een rapport over het bloedbad in de Oezbeekse stad Andijan van 13 mei. De organisatie interviewde vijftig getuigen die beweerden dat de regeringstroepen herhaaldelijk het vuur hebben geopend op groepen demonstranten, met vele honderden doden als gevolg.

De dag begon met de uitbraak uit de gevangenis van 23 zakenlieden die in een rechtszaak verwikkeld waren over islamitisch extremisme. Een groep mensen viel complexen van het leger en de politie aan om de zakenlieden te bevrijden, waarbij vier agenten en twee militairen om het leven kwamen. Na de bevrijding van de 23 zakenlieden en honderden andere gevangenen, bezetten de opstandelingen een overheidsgebouw in Andijan.

Duizenden demonstranten kwamen vervolgens op het plein bij het bezette gebouw bijeen en toen regeringstroepen het vuur op hen openden, werden tussen de 25 en 40 gijzelaars genomen, onder wie politieagenten, een belastinginspecteur, een rechter en een openbaar aanklager. De gijzelnemers wilden met de overheid onderhandelen, maar dit verzoek werd niet ingewilligd. 's Middags zette het leger het plein af en viel het de demonstranten aan vanuit pantserwagens en vanaf de daken van nabijgelegen gebouwen. De menigte trachtte te vluchten, maar stuitte op blokkades van het leger. De meeste slachtoffers vielen op de belangrijkste weg in de stad, die door het leger volledig was afgesloten en waar de demonstranten op kogelregens onthaald werden. Ook in een hinderlaag aan de Kirgizische grens, waar velen heen trachtten te vluchten, viel nog een aantal doden.

Volgens HRW heeft de Oezbeekse regering nagelaten gewonden te laten verzorgen. Velen zouden de gehele nacht op straat hebben moeten doorbrengen om de volgende morgen door soldaten te worden doodgeschoten. Tot slot hebben de Oezbeekse autoriteiten nog geprobeerd het bloedbad in de doofpot te stoppen door alle lichamen op te ruimen die niet aan het profiel voldeden van de jonge militante mannen die de regering verantwoordelijk houdt voor de gevangenisuitbraak en de gijzelingen. Daarnaast werden getuigen gearresteerd en geïntimideerd en werd gepoogd Andijan af te sluiten voor journalisten.

Het Internationale Rode Kruis meldde overigens dinsdag dat zij nog steeds geen toegang heeft gekregen tot de mensen die bij de onlusten gewond zijn geraakt of gevangen zijn genomen. De Oezbeekse regering weigert hiervoor toestemming te verlenen. De medische hulporganisatie benadrukte geen onderzoek naar de gebeurtenissen te willen instellen, maar slechts hulp te willen verlenen aan gewonden en gevangenen. Volgens het Rode Kruis is het belangrijk openheid van zaken te bewerkstelligen omdat veel Oezbeken niet weten wat er met vermiste familieleden en vrienden gebeurd is, en of dezen nog in leven zijn.