Zwitserland piekert over derde "nee", maar dan tegen Schengen

Print
De Zwitsers, die geen deel uitmaken van de Europese Unie, stemmen zondag voor of tegen een deelname aan de akkoorden van Schengen, die de systematische grenscontroles afschaffen.
Hiermee loopt de EU het risico op een derde "nee" in acht dagen tijd.

Na de afwijzing van de Europese grondwet door Frankrijk en Nederland, vrezen de Zwitserse eurofielen een besmetting door het euroscepticus-virus.
Volgens een recente peiling, die vóór het Franse referendum werd gepubliceerd, zou 55 procent van de Zwitsers instemmen met het akkoord voor een Europa "zonder grenzen", dat vorig jaar met Brussel was ondertekend. Dit betekent een daling van 7 procent ten opzichte van een vorige peiling in april.

"Een emotionele reactie is altijd mogelijk", vreest de voorzitter van de Nieuwe Europese Zwitserse Beweging (Nomes) Yves Christen. Toch rekent hij op een overwinning voor het ja-kamp met 51 tot 55 procent van de stemmen. In een land waar stemmen per brief schering en inslag is, zullen reeds de helft van de Zwitsers hun stem hebben uitgebracht vóór het Franse referendum.
Maar de isolationistische en populistische rechterflank van het politieke spectrum, vertegenwoordigd door de Centrum-Democratische Unie (UDC), heeft een hardnekkige campagne gevoerd tegen de opheffing van de grenzen. De UDC, die bij de laatste verkiezingen in 2003 de grootste partij werd met 27 procent, vergelijkt die opheffing met een "open deur voor criminelen".

"Veiligheid en werk verliezen? Schengen NEE", schreeuwt een radeloze man op een affiche van het nee-kamp. Het argument dat Schengen niets te maken heeft met de arbeidsmarkt, maakt weinig indruk op Hans Fehr, een afgevaardigde van UDC en tevens directeur van Actie voor een Onafhankelijk en Neutraal Zwitserland (ASIN). "Als de criminelen binnenkomen, ook diegenen die zwartwerk willen verrichten, volgen", aldus Fehr.
"De UDC speelt in op de angsten van de mensen", meent socialistisch afgevaardigde Didier Berberat. Hij is, net als alle andere regeringspartijen met uitzondering van de UDC, voorstander van de toetreding tot de Schengen-zone.

Mocht het referendum op een goedkeuring van het akkoord uitdraaien dan zal Zwitserland personen niet meer systematisch controleren aan zijn quasi heilige grens. Wel blijft het aangeven van goederen verplicht. Zwitserland maakt immers geen deel uit van de douane-unie.

De voorstanders van het vrije verkeer vestigen de aandacht op het feit dat Schengen geen enkel risico inhoudt voor de veiligheid van het land, aangezien momenteel toch slechts 3 procent van de personen die Zwitserland binnenkomen, worden gecontroleerd. Bovendien zal Bern toegang krijgen tot het Schengen Informatie Systeem (SIS), de gegevensbank over gezochte personen (zo'n 15.000) en goederen.
Extreem-links verwerpt dit vooruitzicht en weigert een dergelijk "gegevensbestand" van een Europese politie.

De zakenwereld, en in het bijzonder de toeristische sector, hebben opgeroepen om "ja" te stemmen. Ze onderstrepen dat de toetreding tot Schengen betekent dat onderdanen van bijvoorbeeld China, een belangrijke handelspartner, slechts een enkele visumaanvraag zullen moeten indienen om Zwitserland binnen te kunnen.

Bovenop het akkoord van Schengen moeten de Zwiters zich uitspreken over de akkoorden van Dublin omtrent het recht op asiel. Die akkoorden voorzien onder meer dat een uitgewezen asielzoeker geen nieuwe asielaanvraag mag indienen in een ander land. In september weegt nog een ander referendum op de relaties tussen de EU en Zwitserland. Dat referendum handelt over de uitbreiding van het vrije verkeer van personen uit de tien nieuwe EU-lidstaten. Indien Zwitserland dit verwerpt, kan Brussel alle bilaterale akkoorden met Bern sinds 1992 opzeggen.

.

Nu in het nieuws