"Hoe moet het nu verder met de Europese Unie?"

Europese bewindslieden vragen zich ernstig af hoe het verder moet met de Europese Unie nu het Franse nee tegen de Europese Grondwet woensdag is gevolgd door een nog fellere afwijzing van het document door de Nederlanders.

AP Ned

De Duitse bondskanselier Gerhard Schröder zei het besluit van de Nederlandse kiezers te betreuren en waarschuwde dat de afwijzingen door twee van de stichtingslanden de EU in een grote crisis kan storten. Schröder zei dat het ratificatieproces wel door moet gaan en hield vol dat de grondwet nodig is om een sterk Europa te vormen. Maar hij zei ook dat de politici in Europa niet voorbij kunnen gaan aan de stemming onder de burgers. "We moeten erkennen dat veel Europeanen betwijfelen of Europa de huidige kwesties de baas kan", aldus Schröder, wiens land de grondwet vorige maand al ratificeerde zonder een referendum te houden.

De Franse president Jacques Chirac uitte ook zijn grote bezorgdheid over het Nederlandse nee en vroeg zich openlijk af welke koers Europa nu moet gaan varen. Hij zei dat de EU-lidstaten eens rustig de tijd moeten nemen om de consequenties van de Franse en Nederlandse afwijzing van het document te analyseren. Chirac stelde voor over de afwijzingen te praten op de aanstaande EU-top in Brussel op 16 en 17 juni.

Premier Jean-Claude Juncker van Luxemburg, de huidige EU-voorzitter, zei dat het een moeilijke tijd is voor Europa, maar dat het zich er wel door zal slaan. "Maar op deze avond inspireert Europa de mensen niet meer tot dromen", voegde hij er triest aan toe. Hij riep de Europese politici op beter hun best te doen om de grondwet bij de kiezer aan te prijzen.

Voorzitter Jose Manuel Barroso van de Europese Commissie zei dat het ratificatieproces hoe dan ook door moet gaan. Hij verzocht landen in ieder geval niet eenzijdig van ratificatie af te zien, maar te wachten tot de kwestie besproken is op de EU-top over ruim twee weken.

Ook een woordvoerder van de Zweedse regering zei te geloven dat de grondwet ondanks de referenda in Frankrijk en Nederland nog te redden is en dat hij zeker nog ter ratificatie aan het parlement zal worden voorgelegd. De grondwet kan pas in werking treden als alle 25 lidstaten hem hebben goedgekeurd, iets wat na de Franse nee-stem zondag al onmogelijk is geworden. De eurosceptische Linkse Partij dreigde dan ook de samenwerking met de regerende sociaal-democraten op te zeggen als die de goedkeuring van de grondwet nog zou voorleggen aan het parlement, een stemming die gepland stond voor december. "De grondwet is dood en moet de prullenbak in", zei de leider van de Linkse Partij Lars Ohly.

De eurosceptische Italiaanse minister van hervormingen Roberto Calderoli was een van de weinige Europese bewindslieden die de Nederlanders feliciteerde met hun besluit. Hij zei dat de kiezers in Nederland hebben voorkomen dat er "een misdaad tegen de geschiedenis" gepleegd zou worden. De Fransen en de Nederlanders hebben tegen een kunstmatig idee gestemd "dat de economie heeft geruïneerd door de misdaad met de euro en dreigt de identiteit en de soevereiniteit van de mensen te vernietigen".