Rice belooft Abbas actieve bemoeienis VS met vredesproces

De Amerikaanse minister van buitenlandse zaken Condoleezza Rice heeft de Palestijnen beloofd dat de Verenigde Staten zich actief zullen bemoeien met de nieuwe Israëlisch-Palestijnse vredescontacten en een "veiligheidscoördinator" naar het Midden-Oosten zullen sturen.

AP Ned

In het onderhoud dat zij maandag in Ramallah had met de Palestijnse leider Mahmoud Abbas zei Rice verder dat de Palestijnen de komende drie maanden veertig miljoen dollar tegemoet kunnen zien van de beloofde extra 350 miljoen die de VS voor hen hebben uitgetrokken. Voordat zij uit Ramallah vertrok zei Rice dat zowel Abbas als de Israëlische premier Ariel Sharon een uitnodiging heeft aanvaard om dit voorjaar naar Washington te komen voor een onderhoud met de Amerikaanse president George Bush.

De functie van veiligheidscoördinator, die rechtstreeks onder Rice ressorteert, zal worden vervuld door generaal William Ward, die aan het hoofd heeft gestaan van een NAVO-strijdmacht in Bosnië-Herzegovina en ook dienst heeft gedaan in Duitsland, Somalië en Egypte, zei de minister. Ze zei dat Ward, die zich mede bezig zal gaan houden met hervorming van de Palestijnse veiligheidsdiensten, spoedig een bezoek zal brengen aan het Midden-Oosten. Rice benadrukte overigens dat de VS het liefst zien dat Israël en de Palestijnen rechtstreeks met elkaar onderhandelen en dat de Amerikaanse bemoeienis beperkt blijft. Israël heeft zich altijd verzet tegen de stationering van internationale waarnemers, maar een medewerker van Sharon, Raanan Gissin, zei dat Ward welkom is. "Dit is iemand die als een scheidsrechter kan optreden als daar behoefte aan is, om te bemiddelen en een crisis te voorkomen", zei Gissin.

Abbas maakte duidelijk dat Rice tegenover hem heeft gesproken over meerdere waarnemers. "Dit is een moment voor hoop", zei Rice op een persconferentie na haar ontmoeting met de Palestijnse leider. Zij prees Abbas omdat die "gevolg heeft gegeven aan zijn mandaat" om wet en orde in de Palestijnse gebieden te herstellen. De Palestijnen hoopten dat Rice Israël ertoe zou kunnen bewegen extra concessies te doen aan de Palestijnen op de topontmoeting die Abbas dinsdag in het Egyptische Sharm el-Sheik zal hebben met de Israëlische premier Ariel Sharon.

Israël heeft zich bereid verklaard negenhonderd van de ruim zevenduizend Palestijnse gevangenen vrij te laten, de jacht op ongeveer 350 Palestijnse voortvluchtigen te staken op voorwaarde dat zij beloven af te zien van verdere aanslagen en vijf steden op de Westelijke Jordaanoever aan de Palestijnen over te dragen,. De Palestijnen willen echter meer gevangenen vrij hebben en willen ook dat het Israëlische leger zijn wegversperringen op de Westoever opheft.

In de gesprekken die zij zondag voerde met Israëlische leiders sprak Rice over de stappen die de Palestijnen moeten zetten om een eind te maken aan het geweld, maar wees zij er ook op dat Israël zijn beloften om illegale nederzettingen te ontmantelen en de uitbreiding van bestaande nederzettingen te stoppen nooit is nagekomen. Zij benadrukte dat het tijd is voor moeilijke beslissingen en dat woorden moeten worden gevolgd door daden. Maandag zei Rice dat zij de Israëliërs ook op het hart heeft gedrukt zich te onthouden van eenzijdige maatregelen waarmee zij vooruitlopen op het resultaat van toekomstige vredesonderhandelingen. Ze noemde in dat verband Jeruzalem en met name de pogingen van Israël om grond in Jeruzalem te confisqueren van Palestijnse bewoners van de Westelijke Jordaanoever. Ze zei blij te zijn dat de Israëlische procureur-generaal daar inmiddels een stokje voor heeft gestoken. "Als het eruit ziet alsof er op de een of andere manier wordt doorgegaan met het creëren van voldongen feiten, dan steunen wij dat niet", zei Rice.

Het plan van Sharon om de Gazastrook en vier nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever te ontruimen moet volgens Rice worden gezien als een geweldige doorbraak. "Ik kan niet genoeg benadrukken hoe historisch, hoe fundamenteel dat besluit is", zei zij. De Fatah-partij van Abbas kondigde zondagavond aan bereid te zijn een staakt-het-vuren af te kondigen en al het mogelijke te doen om nieuw geweld tegen Israël tegen te gaan. Veel van de aanslagen van de afgelopen vier jaar waren het werk van de aan Fatah gelieerde Al-Aqsa Martelarenbrigades. Of de strijders van Al-Aqsa zich wat zullen aantrekken van de bestandsverklaring is niet zeker. Sommige van de nogal autonoom opererende groepen zouden inmiddels worden gefinancierd door de Libanese Hezbollah-beweging. Fatah zei dat zijn gebaar moet worden gevolgd door een vergelijkbare intentieverklaring van Israëlische zijde.

De Palestijnen hopen dat de top van dinsdag een wederzijdse verklaring tot stopzetting van het geweld zal opleveren, maar Israël heeft zich daar niet op willen vastleggen. Onderhandelaars van beide partijen komen maandagavond bijeen om de laatste hand te leggen aan de agenda voor de top. De EU-commissaris voor buitenlandse betrekkingen, Benita Ferrero-Waldner, sprak na een onderhoud met de Egyptische president Hosni Mubarak in Caïro de hoop uit dat de top een staakt-het-vuren zal opleveren. Zij zei ook dat de EU bereid is de Palestijnen dit jaar 250 miljoen euro steun te geven, hetzelfde bedrag als zij in 2004 hebben ontvangen. Daar moeten wel politieke en bestuurlijke hervormingen tegenover staan, zei zij.

Rice zal de top niet bijwonen, maar keert maandag terug naar Europa om haar rondreis daar te besluiten met bezoeken aan onder andere Italië en Frankrijk. Haar bezoeken zijn mede bedoeld om de weg te bereiden voor president Bush, die volgende maand een bezoek brengt aan Europa en Rusland.

Nu in het nieuws