Wetenschappers betrappen derde categorie zwarte gaten

Amerikaanse astronomen hebben met de Hubble-telescoop op onverwachte plaatsen een nieuw type van zwarte gaten ontdekt, zo heeft de NASA bekendgemaakt. Het betreft intermediaire zwarte gaten waarvan het bestaan werd gevonden in globulaire sterrenhopen rond onze Melkweg en andere sterrenstelsels. Totnogtoe hebben wetenschappers "kleine" stellaire zwarte gaten en supermassieve slokoppen van materie in het centrum van sterrenstelsels gevonden. Het bestaan van een tussencategorie was al vermoed, en nu voor het eerst bewezen.

Belga

De vondst laat toe beter te begrijpen hoe sterrenstelsels en globulaire sterrenhopen miljarden jaren geleden zijn ontstaan. Dergelijke sterrenhopen omvatten miljoenen sterren, waaronder de oudste van het universum. Indien zij zwarte gaten verbergen, betekent dit dat er voor het ontstaan van deze sterrenhopen en vroeg in het universum reeds zwarte gaten waren, zo luidt de redenering van Roeland Van Der Marel van het Hubble Onderzoeksinstituut te Baltimore.

Zwarte gaten zijn in elkaar geklapte sterren die uiterst compact zijn geworden. Zij oefenen zo'n aantrekkingskracht uit dat zij alle omgevende materie opslokken en aldus nog machtiger worden. Zelfs licht kan aan hen niet ontsnappen.

De vondst van de intermediaire zwarte gaten leert niet alleen bij over het ontstaan van dergelijke hemellichamen, maar helpen ook een band te leggen tussen sterrenstelsels en globulaire sterrenhopen. Met als de uiteindelijk te ontwarren knoop: hoe zijn structuren van sterrenstelsels ontstaan, zo verblijdt Michael Rich van de Universiteit van Californië te Los Angeles zich over de vondst.

De groep vorsers rond Van Der Marel ontdekte een intermediair zwart gat in het centrum van de globulaire sterrenhoop M15 op 32.000 lichtjaar van ons. De massa van het zwarte gat bedraagt vierduizend keer die van onze Zon.

Het team rond Rich betrapte een intermediair zwart gat in globulaire sterrenhoop G1 op niet minder dan 2,2 miljoen lichtjaar van ons. Het heeft twintigduizend keer de massa van onze ster.

"Kleine" stellaire zwarte gaten overklassen de massa van onze Zon slechts twee tot drie maal. De giganten kunnen echter miljarden keren de massa hebben van onze ster.

Zwarte gaten kan men niet rechtstreeks waarnemen. Ze zijn wel te betrappen aan de hand van de beweging van de materie die errond wentelt.