RSI bezorgt 40% van werkende Belgen ellende

Monniken die bijbels kopieerden in de Middeleeuwen hadden er al last van, maar noemden het schrijfkramp. Muzikanten en kappers worden er ook al een eeuwigheid mee geconfronteerd, maar RSI werd pas echt berucht door het toenemend aantal beeldschermwerkers. RSI of Repetitive Strain Injury is een ziekte die steeds meer slachtoffers maakt. Het is een verzamelnaam voor pijnlijke klachten aan nek, schouder, elleboog en pols, die ontstaan door steeds herhaalde (repeterende) bewegingen. Hoe kan je de klachten vermijden of laten verdwijnen?
BR>
Onderzoek heeft uitgewezen dat 40% van de werkende Belgen last heeft van een zwaardere of lichtere vorm van RSI ofwel werkgerelateerde overbelastingsklachten. En toch is RSI in ons land, in tegenstelling met bijvoorbeeld Nederland, nog altijd niet erkend als beroepsziekte, met uitzondering dan voor de schouwtoneelspelers, of beter gezegd de muzikanten. Vaak worden werknemers in hun gezicht uitgelachen als ze naar de baas stappen met de mededeling dat ze vergaan van de pijn door een verkeerde werkhouding en een fout ingerichte werkplek. Of ze durven niet klagen uit vrees voor ontslag. "Zelfs dokters houden mensen met dergelijke klachten soms voor komedianten", zegt Linda Deijnckens van Ergo Clinic, die bedrijven advies geeft om RSI bij hun werknemers te voorkomen en mensen begeleidt die al met dergelijke problemen zitten.

"Soms zijn de problemen zo erg dat een operatie nodig is. Maar als daarna niets wordt gedaan aan de oorzaak van de problemen, en de persoon in kwestie gaat opnieuw in dezelfde omstandigheden werken, dan zullen de problemen gegarandeerd terugkomen."

RSI is een verzamelnaam voor een hele reeks klachten. "Mensen gebruiken vaak de term muisarm als synoniem, maar dat is niet correct. Het gaat om een heel gamma van klachten in de nek en de bovenste ledematen. Heb je de klachten al in een ernstige vorm, dan zijn ze erg genoeg vaak chronisch, dan is er niets fundamenteels meer aan te doen. Preventie is dus erg belangrijk."

Vermijden

RSI-klachten kan je vermijden door te letten op de 5 W's: Werktaak, Werkplek, Werkdruk, Werktijd en Werkorganisatie.
1. werkplek: Die moet op een ergonomisch verantwoorde manier zijn ingericht. De stoel staat, vooral bij vrouwen, vaak veel te hoog. Armsteunen zijn onmisbaar, en ze moeten in de hoogte verstelbaar zijn. Hou je arm enkel op je klavier of je muis als die daar echt nodig is en ga zeker niet muizen met een gestrekte arm en kracht zetten op je muisarm.
2. werktaak: Simpelweg door de aard van hun werk gaan sommige mensen behoren tot een risicogroep. Wie bijvoorbeeld in een bank een hele dag overschrijvingen moet intikken, loopt een groot risico. Er moet wat afwisseling in de taak zitten, of je moet voldoende pauzes kunnen nemen.
3. werktijd: Per dag mag je niet langer dan vier à vijf uur op een PC werken, en een goeie twee uur op een laptop. Voor een vaste werkplek gebruik je beter een PC.
4. werkdruk: Dit is een erg belangrijke factor. Onderzoek wijst uit dat sluimerende klachten erger worden als iemand tegen een deadline aan werkt. Het risico op verkrampen is dan groot. Na een stressperiode hebben werknemers ook meer RSI-klachten.
5. werkorganisatie: Wie wordt geapprecieerd, verantwoordelijkheid krijgt, zelf zijn of haar job kan regelen en er variatie in kan brengen, heeft minder klachten. Ontevreden werknemers hebben vaker last van RSI. Een werkgever die zorgt draagt voor zijn menselijk kapitaal, zal minder last hebben van ziekteverzuim bij zijn werknemers.

De meest voorkomende waarschuwingstekens zijn:
- wakte in handen of onderarmen
– moeheid
– slecht uithoudingsvermogen
– tinteling, verdoofdheid of gevoelloosheid in handen of armen
– zwaar gevoel in de armen
– onhandigheid
– moeite met openen en sluiten van de handen
– stijve handen
– moeite met functioneel gebruik van de handen, zoals het omslaan van de bladzijden van een boek of het dichtknopen van kledij
– last bij het dragen van voorwerpen of het vasthouden van stangen in bus of tram
– slapende handen
– 's morgens heel vroeg wakker worden met pijn in de polsen of verdoofde handen
– gebrekkige controle of coördinatie
– koude handen
– vaak over de handen wrijven (zelfmassage)
– beven
– onbewust vermijden van activiteiten die je vroeger leuk vond, zoals sport
– overgevoeligheid of lichte tot heel erge pijn die dof, zeurderig, elektrisch of stekend kan zijn

Hulp

Een goede werkhouding en een juiste opstelling van je werkplek kunnen al gedeeltelijk verhinderen dat je RSI krijgt, maar geregeld mini-pauzes nemen is ook erg belangrijk. Ben je bang dat je door het vele werk gewoon vergeet te pauzeren, dan kan je op je PC Work Pace installeren. Dit programma waarschuwt je wanneer een korte onderbreking (van een paar seconden) of een pauze (van 5 min.) of een rekoefening nodig zijn. Het programma is individueel instelbaar (bv. afhankelijk van drukke of kalmere periodes) en makkelijk te installeren. En komt het pauzebevel op een ongelegen moment, dan kan je het ook negeren. Maar het programma registreert dat wel en legt je even later een langere pauze op.
Erg nuttig voor laptopwerkers zijn de laptophouders. Gewoon je laptop op je bureau zetten en zo werken, is bijzonder slecht, en het wordt ten stelligste afgeraden dat langer dan twee uur te doen. "Het scherm van een laptop staat erg laag zodat je onvermijdelijk gebogen gaat zitten. Best is de laptop in een laptophouder te plaatsen, en er een extern toetsenbord op aan te sluiten. Zo staat het scherm op de juiste hoogte en heb je ook voldoende plaats om te muizen."
Prijs laptophouder metaal Ergo-Q: 145 euro (5.849 frank); prijs model ErgoTop (instelbaar, in plexi): 118 euro (4.760 frank) Prijs voor 1 licentie WorkPace: 55 euro (2.219 frank).

Tips

1 Beweging en afwisseling in het werk zijn erg belangrijk om RSI te voorkomen. Hou daar rekening mee bij het kopen van nieuw kantoormeubilair.
2 Wissel regelmatig zittend werk af met staand werk. Dat bevordert de bloedcirculatie en verhoogt de concentratie.
3 Zoek een hogere tafel of kast om tegen te leunen terwijl je belt met je mobiele telefoon.
4 Plaats je printer niet binnen handbereik zodat je moet opstaan om prints te halen.
5 Neem de trap in plaats van de lift.
6 Varieer zoveel mogelijk je werk: geef data in, typ een tekst, lees, telefoneer in plaats van heel de voormiddag gegevens in te typen en heel de namiddag te lezen.
7 Uren achter elkaar in dezelfde houding werken, is erg belastend voor je spieren. Gun daarom je spieren regelmatig een mini-break: rek je armen, draai met je handen, kijk naar een punt in de verte etc.

Info en literatuur

Handboek RSI - K.J. Peereboom en K.B.J. Schreibers - Sdu Uitgevers, Den Haag - ISBN 90 12 08958 1
Erg handige themabrochures van het ACV voor verschillende beroepen, te bestellen via ACV-dienst ondernemingen, Postbus 10, 1031 Brussel
Leven en werken met RSI - Deborah Quilter - Elmar - ISBN 90 389 0947 0
RSI-De (on)bekendste behandelmethoden - Cora de Vos - Het Spectrum - ISBN 90 274 7325 0
Linda Deijnckens, 02-503.35.45
www.rsi.be , www.ergoclinic.be, www.ergodirect.nl
Nu in het nieuws