Rafaëls vrijpostige en kuise vrouwen

De Italiaanse renaissance-prins Rafaël Sanzio (1483-1520) vereeuwigde op zijn doeken zowel frivole als afstandelijke vrouwen. In het Musée du Luxembourg hangen zijn vrijpostige minnares

La Fornarina

en de kuise

Dame met de eenhoorn

nu zusterlijk naast elkaar. Een niet te missen tentoonstelling voor wie Parijs bezoekt.

BR>

Aan de charmes van de verleidelijke bakkersdochter konden zelfs paus Julius II en kardinaal Bibbiena nauwelijks weerstaan. Ze wordt hier afgebeeld met ontbloot bovenlijf. Heel wat kunstenaars probeerden dit sublieme schilderij vergeefs te kopiëren. De expositie belicht hoe ze te werk gingen.

De aantrekkelijke Fornarina heeft een lichte blos op de wangen. Toch wordt ze blijkbaar graag bekeken. Misschien wil ze de kunstenaar of de toeschouwer wel overhalen tot het liefdesspel. Ze betast immers sensueel haar borsten. Maar op het hoge armbandje is de naam van haar lievelingsartiest te lezen. Rafaëls biograaf Vasari beweert dat de schilder zo wellustig en koortsachtig met haar vrijde dat hij na die overdreven fysische inspanningen wel vroeg moest sterven. In zijn testament bepaalde hij dat ze recht had op de opbrengst van zijn etsen.

Maagdelijk en bijna preuts is daarentegen de blik van de hoofse dame, die een jonge eenhoorn optilt. Dit dier symboliseert de kuisheid. Rafaël geloofde immers ook in de ridderlijke idealen. Deze elegante vrouw zou hij nooit durven aanraken omdat ze de ultieme zuiverheid belichaamt. Zij wordt liever bewonderd dan geknuffeld. De bijdehandse eenhoorn moet eventuele versierders ontmoedigen. De gesluierde vrouw

La Velata

, eveneens één van de topstukken van de tentoonstelling, reageert zeker niet afwijzend op de liefdesavances, maar vraagt nog een beetje geduld. Ze lijkt op een madonna in de Sixtijnse kapel, maar Rafaël ontmoette haar waarschijnlijk in het aristocratische milieu van Rome.

Moeder Maria wordt door Rafaël minder godvruchtig afgebeeld dan bij zijn voorgangers. Haar gezicht heeft wereldse trekjes. Ze is een typische klassieke schoonheid. Beroemde mannelijke heiligen als Sint Sebastiaan zien er erg vrouwelijk uit. Ook de Christusfiguur is zo zachtmoedig weergegeven dat haast al zijn mannelijke verdedigingsmechanismen aan het oog zijn onttrokken. Hoewel de Italiaanse samenstellers van de Rafaëltentoonstelling als thema 'gratie en schoonheid' kozen, ontbreken

De drie Gratiën

. Dit kunstwerk blijft in het Musée Condé in Chantilly. Ook wat de mythische fresco's betreft, moet de bezoeker zich tevreden stellen met enkele foto's.

Rafaël: Gratie en schoonheid, Musée du Luxembourg, 19 Rue Vaugirard, Parijs. Metro Saint Sulpice-Marché Saint Germain. Tot 27 januari 2002.

Nu in het nieuws