© BFM

Deze V1-bom van de nazi’s lag 78 jaar lang onder de grond in Kontich: “In Vlaanderen nog nooit eerder een opgegraven”

Kontich -

Voor het eerst hebben archeologen de resten van een V1-bom ontdekt. Die lag al sinds november 1944 bijna drie meter diep op een terrein aan de Groeningelei in Kontich, vlak bij waar nu de E19 loopt.

Patrick Vincent

Om half 8 ’s morgens op 2 november 1944 – onze regio was al bevrijd van de nazi’s – sloeg een Duitse V1-bom in op een landbouwperceel buiten de Kontichse dorpskern. Drie omliggende pachthoven leden schade: weggerukte dakpannen en gebroken ruiten. Slachtoffers vielen er gelukkig niet.

Acht dagen later viel er slechts 100 meter verder een V2-bom. Deze keer was de ellende aanzienlijk groter. De raket vernielde vier huizen aan de Groeningelei. Er waren tal van (licht)gewonden, maar helaas ook ook twee doden, toevallige voorbijgangers: een Britse soldaat die net met een jeep voorbijreed en de jonge Jos Van Dijck op zijn fietsje.

Slachtoffer Jos Van Dijck. © RR

Van die tweede, dodelijke bom bleef niks meer over. Maar een team van archeologen haalde de resten van die eerste bom donderdagmiddag uit de grond: een stuk vleugel, de intacte uitlaatpijp en nog tal van andere loodzware resten. “Uniek”, zegt archeoloog Bart De Smaele die samen met zijn collega Hadewych Pieters het archeologisch studiebureau Hembyse runt. “Er is in Vlaanderen nog nooit eerder een V1-raket opgegraven tijdens archeologisch onderzoek.”

Brug in de plaats

Dat is eigenlijk onvoorstelbaar, als je weet dat er na de bevrijding van Antwerpen meer dan 9.000 vliegende bommen in onze contreien neerkwamen en dood en vernieling zaaiden in stad en rand. “Dat heeft onder andere te maken met de geallieerden die meestal meteen een perimeter rond de plaats van de inslag afsloten en alle resten verwijderden”, vertelt historicus Pieter Serrien, die Elke dag angst schreef, een boek over de terreur van de V-bommen. Meteen nadat hij van de unieke vondst had gehoord, liet Serrien het verbeteren van geschiedenisexamens even voor wat het was en spoedde zich ter plaatse.

De ligplaats van de V1 kwam aan het licht bij het vooronderzoek op het terrein waar Autonatie straks een nieuwe vestiging bouwt, op het voormalige bedrijfsterrein van de transporteur Groeninge. Want aan landbouw doen ze hier al lang niet meer. In de vroege jaren 70 trokken ze de E19 naar Brussel dwars door de Groeningelei. Er kwam een brug in de plaats.

De restanten van de uitlaatpijp. © BFM

Terwijl het vrachtverkeer 50 meter verderop met veel kabaal van en naar Brussel raast, vertelt geologe Liesbet Van der Burght hoe ze zagen dat er iets vreemds in de grond lag. “Op luchtfoto’s van de site merkten we een merkwaardige schakering van de grond. We vermoedden al iets. Op basis van oude kaarten van de inslagen van V-Bommen zijn we dan met een speciale metaaldetector over het terrein gereden. En toen hebben we deze zware ‘ferro-metallische anomalieën’ in de ondergrond ontdekt.”

Luchtfoto van de opgraving. © BFM

Ze haalde er Colin Welch bij, dé expert van vliegende bommen in het Verenigd Koninkrijk. Hij en zijn broer konden er in hun thuisland al een vijftigtal blootleggen. Welch wilde er absoluut bij zijn wanneer Liesbet en haar collega Dries Verbercht, samen met de archeologen Bart en Hadewych de bom blootlegde. “Antwerpen en omgeving hebben nog veel meer onder de V-bommen geleden dan wij in Engeland”, zegt Welch. “En wij noemen dat bij ons al de Second Battle of Britain. Je moet dus niet vragen.”

Archiveren

Welch kwam zijn advies verlenen en kon onder andere helpen bij het lokaliseren van wat hij de ‘height controller’ noemt. Hij houdt het door bevroren modder en roest aangetaste apparaat in zijn hand en vertelt hoe de Duitsers daarmee de hoogte van hun raket konden instellen.

“Kort na de oorlog zijn veel mensen op eigen houtje beginnen graven naar oorlogswapens om ze thuis als trofee uit te stallen”, zegt Welsh, net voor hij weer in zijn auto naar Calais stapt. “Doe dat niet. Meld alles aan de officiële instanties. Geef het aan, laat het archiveren. Dat is belangrijk voor het onderzoek.”

De uitlaatpijp. © RR

De resten van deze V1 zijn niet meer gevaarlijk. Alle explosieven zijn ontploft bij de impact. Bart De Smaele en Hadewych Pieters nemen alles mee naar hun hangar in Gent. Daar zullen ze al dat staal proper maken met een hogedrukreiniger, alles inventariseren en dan bekijken wie er interesse heeft om het moordwapen bij te houden. “Een museum misschien”, zegt De Smaele. “Of de Kontichse erfgoedraad.”

© BFM

Aangeboden door onze partners

Hoofdpunten

Aangeboden door onze partners

MEER OVER Meest gelezen