Sint Jan Meynen is een graag geziene gast in de Molse lagere scholen.  © BERT DE DEKEN

Mollenaar speelt al jaren voor Sint en zag zijn rol grondig veranderen: “Geen stoute kinderen? Jawel, verdorie”

Mol -

Je zal maar Sinterklaas zijn dezer dagen. Als oudste pakjesdienst ter wereld heb je op één avond duizenden geschenken af te leveren en dan nog bezorgen ze je een hoop extra kopzorgen met het al dan niet inzetten van roetpieten of het zingen van aangepaste sinterklaasliedjes waarin het woord knecht niet meer mag voorkomen. Tegenwoordig moet zijn paard op het dak ook nog eens behoedzaam tussen de zonnepanelen trippelen. Zijn er grote verschillen tussen de ‘Sint anno 2022’ en de vintage goedheilig man van pakweg eind vorige eeuw? Aan wie konden we dat beter vragen dan aan de Sint himself.

Stijn Janssen

Mollenaar Jan Meynen meet zich in de periode rond 5 december met veel ontzag voor de sintstiel al tientallen jaren een baard, een mijter en een kazuifel aan om de Kempense daken te trotseren. Hij was jarenlang schoolhoofd van Millekemol, de vrije basisschool van het gehucht Millegem. Vermits hij gepensioneerd is, weten zijn collega’s hem wel te vinden om hun Sint te spelen. Dit jaar heeft ‘Sinterklaas Jan Meynen’ al bezoeken afgelegd aan twee Molse lagere scholen.

Houden aan traditie

Sint Jan Meynen: “Scholen houden op het vlak van de Sint nog sterk aan tradities.” © BERT DE DEKEN

Of hij tijdens zijn blijde inkomsten vergezeld was van roetpieten, zo vragen we hem met enige schroom. “Nee”, antwoordt hij. “Iedereen doet nog zijn zin. Er zijn scholen waarbij het geen rol speelt of het nu roetpieten zijn of niet. Anderen wensen absoluut nog wel een Zwarte Piet. Ik weet van één school waar een paar ouders hadden laten verstaan dat ze veegpieten wilden. Schooldirecties stellen geen eisen aan Sinterklaas en Zwarte Pieten. Toen ik nog directeur was, is er wel een rondschrijven geweest van het katholiek onderwijs waarin werd gevraagd om er op een gezonde manier mee om te gaan. Maar nooit is er geëist dat er geen Zwarte Pieten meer mochten verschijnen. Er wordt op dat vlak nog sterk aan de traditie gehouden. Je mag niet vergeten dat het tenslotte om een kinderfeest gaat. Ook de sintliedjes worden zeker niet aangepast. ‘Knecht’ wordt niet ‘vriend’. Ook ‘wie zoet is, krijgt lekkers, wie stout is de roe’, wordt gewoon nog gezongen. De roe kennen de kinderen niet meer.

Discriminatie

“Dat neemt niet weg dat er wel begrip is voor de gevoelens van mensen die vaak geconfronteerd worden met discriminatie”, zo voegt Jan Meynen er voorzichtig aan toe. “We begrijpen zeker dat zij een Zwarte Piet zien als een symbool van achterstelling. Als die aanpassingen vragen, zullen we dat zeker doen.”

Sint Jan Meynen: “Hoelang mag de Sint nog een mijter dragen waarop een kruis staat?” © BERT DE DEKEN

“Alleen vraag ik me dan ook af hoelang de Sint zijn mijter waarop een kruis staat nog mag opzetten. Dat is toch ook een katholiek symbool. Op den duur kan je veel in vraag stellen. Sommige kleurlingen maken er ook geen probleem van. Trouwens: Zwarte Piet is een figuur die altijd zijn eigen goesting doet. Dat is in mijn ogen geen koloniaal figuur. De kinderen hebben wel snel de overgang gemaakt tussen een pikzwarte piet en een roetpiet. Ze hebben ook meisjes als Zwarte Piet aanvaard. Ik vind wel dat een Piet nog herkenbaar moet blijven als Zwarte Piet.”

Een voorzichtige sint

Het imago van Zwarte Piet mag dan niet geleid hebben tot verhitte discussies, de rol van de Sint is door de jaren heen wel ingrijpend veranderd. “Wat zeker niet meer gebeurt, is dat de Sint een kind de les spelt”, zegt Jan Meynen. “Sinterklaas is de brave, wijze man geworden die hoogstens op een heel voorzichtige manier mag zeggen dat iemand misschien wat beter zijn best zou moeten doen in de klas. Als de Sint een kind te streng zou aanspreken, mag de school achteraf een kwaad telefoontje verwachten van de ouders. Hij wordt niet meer gebruikt om een pedagogische tik uit te delen. Nu zegt Sinterklaas in Antwerpen: ‘Er zijn dit jaar geen stoute kinderen’. Maar er zijn verdorie wel veel stoute kinderen. In het liedjes staat toch dat stoute kinderen de roe krijgen. Maar een kind in de zak steken, zal zeker niet meer gebeuren. Ook zal hij niet snel meer iemand op de schoot nemen. Dat is allicht het gevolg van #MeToo.”

Sint Jan Meynen: “Een bezoek van de Sint heeft nog een serieuze impact op kinderen.” © BERT DE DEKEN

“Ook aan de Zwarte Pieten wordt aangemaand het rustig aan te doen”, zegt Jan. “De kleuters mogen er geen schrik van krijgen. Vroeger had je Zwarte Pieten die het zo bont maakten dat zelfs de juffen er schrik van hadden. Een bezoek van de Sint was toen veel pittiger.”

Grote impact

“Maar toch heeft een bezoek van de Sint nog een serieuze impact op kinderen”, beweert Jan. “Zeker op kleuters en kinderen tot het derde leerjaar. Als de Sint hen iets vraagt, doen ze beter hun best. Zelfs diegenen die niet meer in de Sint geloven, spelen het spel mee en hebben respect voor het feest. Het bezoek heeft zeker een kalmerend effect. Kinderen mogen vandaag dan wel mondiger zijn, eenmaal hij binnenkomt, is het uitzonderlijk stil in de klas. Hij heeft meer impact dan een gewone leerkracht. We zeiden vaak: ‘Sinterklaas zou elke dag op school moeten komen’.”

“Kinderen durven wel meer”, geeft Jan aan. “Vroeger durfden ze amper naar voor te komen om een liedje te zingen. Nu zijn ze fier en staan ze te springen om iets te doen. Maar ik heb nooit problemen gehad met brutale kinderen. Ze hebben nooit mijn baard afgetrokken. Zelf ben ik wel eens door mijn troon gezakt.” (lacht)

“Tegenwoordig wordt er wel meer rekening gehouden met de wensen van kinderen”, weet Jan Meynen nog. “Als ze alleen glutenvrije koekjes mogen eten of allergisch zijn aan bepaalde zaken, wordt daar rekening mee gehouden. Vroeger kreeg iedereen snoep uit een grote zak. Nu geven de ouders een apart zakje mee om af te geven.”

Aangeboden door onze partners

Hoofdpunten

Aangeboden door onze partners