Komen er binnenkort meer schilderijen uit privécollecties in het bezit van Vlaamse musea? ©  Jeroen Broeckx

Wie successierechten in (top)kunst kan betalen, betaalt 20 procent minder

Had oma nog een archeologische vondst op zolder liggen, of hing er een echte Breugel boven haar schouw? Dan kan je de erfbelasting na haar overlijden daarmee afbetalen. De Vlaamse regering rekent voortaan 20 procent boven de marktprijs om het systeem aantrekkelijker te maken. “Het moet bijdragen tot het behoud van belangrijk, waardevol erfgoed voor Vlaanderen.”

Koen Baumers

Zestien jaar geleden is het al, de laatste keer dat iemand de belasting op een erfenis betaalde in de vorm van kunst. Het ging om de nalatenschap van dokter Paul Janssen, oprichter van Janssen farmaceutica. De “Collectie Paul en Dora Janssen-Arts” bestaat uit beeldjes uit de precolumbiaanse periode ter waarde van 8 miljoen euro. Die staan nu in het MAS in Antwerpen.

De Vlaamse overheid wil meer van dat soort topstukken in bezit krijgen, maar “de budgetten zijn te beperkt om ze te verwerven via de markt”. Om de stukken toch in Vlaanderen te kunnen houden, werkten Vlaams minister-president Jan Jambon, bevoegd voor cultuur, en Vlaams minister van Financiën Matthias Diependaele (beiden N-VA) een nieuwe strategie uit om de regeling uit 1985 performanter te maken.

Dora Janssen tussen enkele Mexicaanse maskers. ©  BELGA

Ook juwelen

Erfgenamen die ervoor kiezen om de erfbelasting te betalen in de vorm van “cultuurgoederen”, krijgen voortaan korting. Want het nieuwe decreet stelt dat de stukken meetellen voor 20 procent méér dan hun marktwaarde. De Vlaamse regering mikt expliciet op meer dan alleen schilderijen en beeldhouwwerken en spreekt ook over “archeologische vondsten, juwelen, manuscripten en wetenschappelijke objecten”.

Het decreet, dat ingaat op 1 juli volgend jaar, zal in de eerste plaats effect hebben voor gegoede burgers die een uitgebreide privécollectie met gerenommeerde stukken hebben. Je zal niet ver springen met een stoffig schilderij van een wenende jongen, of een raamhanger van glas in lood met de bezienswaardigheden van je gemeente. De deur wordt dan wel opengezet voor meer dan alleen topstukken, de sleutelwoorden blijven “zeldzaam” en “onmisbaar” en de beoogde bestemming is wel degelijk een prestigieus museum.

“Het instrument kan in grote mate bijdragen tot het behoud van belangrijk, waardevol erfgoed voor Vlaanderen”, klinkt het in het decreet. “Daarnaast zal het er ook toe leiden dat cultuurgoederen uit de private sfeer worden gehaald en toegankelijk worden gemaakt voor het publiek.”

 ©  Jeroen Broeckx

Bijbetalen indien nodig

Het zal de Topstukkenraad zijn die adviseert of de regering het aangeboden werk al dan niet moet aanvaarden. Criterium is de vraag of het “een duidelijke verrijking betekent voor het geheel van de publieke collecties in Vlaanderen”. Het is zelfs zo dat de overheid wil bijbetalen voor sleutelwerken als ze meer waard blijken dan de verschuldigde erfbelasting.

Door het decreet zal de Vlaamse overheid wel minder geld overhouden aan de erfbelasting. De regering mikt op 700.000 euro aan cultuurgoederen per jaar, wat door de toegift van 20 procent 140.000 euro minder is dan het equivalent in cash. “De verhoging is van hetzelfde niveau als de toewijzingspremie die betaald zou moeten worden op een openbare veiling”, klinkt het bij Diependaele.

Ter vergelijking: het Verenigd Koninkrijk kreeg de voorbije jaren telkens meer dan 50 miljoen pond aan cultuurgoederen, waaronder de archieven en het kantoor van wetenschapper Stephen Hawking. Nederland verwerft voor 2,5 miljoen euro kunstwerken per jaar.

Vastgoed

Jobs in de regio