De Privilegiekoffer uit 1350 staat te pronken in het pas gerestaureerde stadhuis van Antwerpen © Dirk Kerstens 

Wordt de belangrijkste koffer in de geschiedenis van Antwerpen binnenkort een Vlaams Topstuk? “Hij is uniek in zijn soort”

Antwerpen -

De stad Antwerpen gaat een dossier indienen bij Vlaanderen om de Privilegiekom te erkennen als Vlaams topstuk. De historische kist is de oudste bewaarplaats van de Antwerpse archieven en dateert uit 1350. Het is tegelijkertijd het laatste overgebleven voorwerp dat ooit in het oude (en afgebroken) stadhuis heeft gestaan. “Uniek in zijn soort”, zegt stadsarchivaris Marie Juliette Marinus.

Jan Stassijns

Intussen staat de Privilegiekoffer of -kom te pronken in het gerestaureerde stadhuis. Het heeft de tand des tijds uitstekend doorstaan en dat voor een kist die in 1350 is gemaakt. Ze had dan ook grote rol van betekenis in de geschiedenis van Antwerpen. In de kist werden namelijk de vrijheden of stadsrechten bewaard, uitermate belangrijke documenten die de verworven rechten van de stad beschreven, zoals het recht om tol te heffen of rechtspraak te organiseren.

Een waardevol stukje Antwerps erfgoed dus met een belangrijke symboliek. En dat vindt ook het Antwerpse stadsbestuur, dat de procedure gaat opstarten om de Privilegiekom te erkennen als Vlaams Topstuk. Met de Topstukkenlijst beschermt Vlaanderen zeldzame en onmisbare objecten. Er is ook een subsidieregeling aan gekoppeld met het oog op restauratie.

De enige manier om de kist te openen was met elf sleutels en daarvoor moesten alle sleutelhouders tegelijkertijd aanwezig zijn. ©  Dirk Kerstens

Spaanse Furie overleefd

De aanvraag tot erkenning komt er na een uitgebreid onderzoek van de kist. “En dat heeft ons tot heel wat nieuwe inzichten gebracht”, vertelt stadsarchivaris Marie Juliette Marinus. “Zo hebben we ontdekt dat de kist gehouwen is uit één kolossale boom uit het Zwarte Woud. De kist wordt bijeengehouden door smeedijzeren banden en nagels. Zelfs als je ze met een bijl te lijf gaat, zou je ze niet openkrijgen. Ze is ook behandeld met breeuwsel, een materiaal waarmee naden van schepen waterdicht werden gemaakt. Het toont hoe er alles aan werd gedaan om de inhoud van die kist te beschermen. ”

 ©  Dirk Kerstens

De Privilegiekom overleefde zelfs de Spaanse Furie van 1576 en de brand in het stadhuis. “Toen is alles in het werk gesteld om de kist uit het stadhuis te dragen”, zegt Marinus.

En dat moet een heuse karwei zijn geweest. De kist is namelijk twee meter lang en loodzwaar. De enige manier om de kist te openen was met elf sleutels die pasten op de elf sloten die aan de kist hingen. “De kist kon destijds enkel geopend worden als alle elf sleutelhouders aanwezig waren”, zegt Marinus. “Dat waren dan ook stuk voor stuk mensen met belangrijke functies binnen de stad. De Privilegiekom is uniek in zijn soort en tegelijkertijd het enige en laatste overgebleven object in ons bezit dat nog in het oude, middeleeuwse stadhuis van Antwerpen heeft gestaan. Dat stond oorspronkelijk waar nu de Buildrager staat, op de Suikerrui.”

Het onderzoek naar het erfgoedstuk gaat intussen gewoon verder. “In de kist zijn er een heleboel kleinere kistjes teruggevonden”, zegt Marinus. “Die werden gebruikt om de afzonderlijke stadsrechten in te bewaren, maar veel meer weten we daar niet over. Ik verwacht dat we nog tot heel wat mooie ontdekkingen gaan komen.”

In de Privilegiekoffer zijn nog verschillende kleinere kistjes teruggevonden. Die worden nu nog onderzocht. “Ik verwacht dat we nog tot heel wat mooie ontdekkingen gaan komen”, zegt stadsarchivaris Marie Juliette Marinus.“ ©  Felixarchief - Stad Antwerpen

Deze massieve sloten beschermden sinds 1350 de belangrijkste documenten van de stad Antwerpen. ©  Felixarchief - Stad Antwerpen

Aan de sleutels hing een label waar op stond welk slot het opende en wie de sleutelbewaarder was. In dit geval gaat het om de achtste sleutel, in het bezit van de eerste pensionaris, één van de twee juristen die het stadsbestuur destijds adviseerde. ©  Felixarchief - Stad Antwerpen

 ©  Dirk Kerstens

CITTA

Aangeboden door onze partners

Vastgoed

Jobs in de regio