25 ‘Kathedralen van de Zee’ waar je je aan kan vergapen in Antwerpen: haringjagers of gaffelkotters van meer dan een eeuw oud

Antwerpen is in het weekend na de nationale feestdag van 21 juli het decor van de Tall Ships Races 2022. Woensdag 20 en donderdag 21 juli lopen liefst veertig tall ships de stadshaven binnen, waar je ze de volgende drie dagen kan bezichtigen en bezoeken. Onder die veertig zeilschepen bevinden zich natuurlijk de tot de verbeelding sprekende historische schepen, de huizenhoge kathedralen van de zee.

,Johan Van Baelen

De zeilschepen worden na aankomst verdeeld over de Schelde en verschillende dokken van de stadshaven. Uw krant neemt u alvast mee langs 25 van deze droommakers. Onder hen ook de zeven Belgische deelnemers.

www.tallships.antwerpen.be

 

A-Klasse schepen

(vierkant getuigd met razeilen en langer dan 40 meter)

Wylde Swan 

Wylde Swan 

Wylde Swan ©  RR

Herkomst: Nederland

Lengte: 62,00m

Hoogte: 43,71m

Type: tweemast topzeilschoener. De Wylde Swan is de grootste topzeilschoener met twee masten ter wereld. De voorste- of fokkemast is deels vierkant getuigd: het schip heeft twee razeilen op de fokkemast en daaronder nog twee fokzeilen.

Bouwjaar: In 1920 gebouwd als zogenaamde haringjager of haringlogger. Die schepen waren speciaal lang en smal gebouwd om de vangst zo snel mogelijk aan land te brengen. Is grondig gerenoveerd in 2010, nadat het eigenlijk al in 1938 was opgegeven voor de sloop. Maar Willem Sligting en Hinke de Vries, die hun tall ship Swan fan Makkum hadden verkocht, zagen er potentieel in. Vooral de romp was interessant, want die zou borg staan voor een snel schip.

Aantal opvarenden: 50, waarvan 36 leerlingen of trainees

Ligplaats in Antwerpen: Verbindingsdok aan Londenbrug

www.wyldeswan.com

Shabab Oman II

Shabab Oman II. 

Shabab Oman II. ©  RR

Herkomst: Oman

Lengte: 69,92m

Hoogte: 57,90m

Type: driemast volschip. Het schip heeft drie masten, alle drie met vierhoekige ra-zeilen, die onder elkaar dwars op de mast hangen.

Bouwjaar: 2014, het schip is gebouwd in Roemenië. De afwerking gebeurde in Vlissingen. Daar werden navigatie- en radioapparatuur geplaatst. Ook het aanbrengen van kilometers tuigage (touwen) en van 29 pasmaat gesneden zeilen gebeurde in Vlissingen.

Aantal opvarenden: 94, waarvan 36 leerlingen of trainees.

Ligplaats in Antwerpen: cruiseterminal op de Schelde

De Shabab Oman II is afgemeerd aan de nieuwe cruiseterminal, net als de Duitse Alexander von Humboldt II met zijn kenmerkende groene zeilen en het Poolse opleidingsschip Dar Mlodziezy, dat de eerstejaars van de Hogere Zeevaartschool hun eerste zee-ervaring geeft. Deze drie schepen hebben een te grote diepgang om in de dokken van de stadshaven te kunnen aanmeren.

Hierdoor krijgt de Antwerpenaar een uitgelezen kans om de nieuwe cruiseterminal onder de voeten te voelen. Die is tijdens het evenement toegankelijk via de Scheldekaaien aan beide zijden van het Steen.

Geen enkel ander schip meert af tegen de Scheldekaaien. Want ten zuiden van het Wandelterras en restaurant RAS wordt gewerkt aan de kaaien en aan de andere kant, ter hoogte van de Rijnkaai (Hanger 26/27), geldt een aanmeerverbod door instabiliteit van de kaaimuren.

www.sailtraininginternational.org/shababomanii

Loa

De Loa aan het eind van een wedstrijd. 

De Loa aan het eind van een wedstrijd. ©   RR

Herkomst: Denemarken

Lengte: 30,50m

Hoogte: 23,30m

Type: driemast barkentijn. Alleen de voorste van de drie masten, de fokkemast, is volledig vierkant getuigd of heeft vierhoekige ra-zeilen. Ook de Mercator, het Belgische opleidingsschip dat in de haven van Oostende rust, is een barkentijn met dezelfde garderobe tegen zijn masten. Het Poolse schip ORP Iskra en de Nederlandse Thalassa, beide deelnemers aan deze editie van de Tall Ships, hebben hetzelfde silhouet.

Bouwjaar: 1922, De Loa is een van de oudere deelnemende schepen.

Aantal opvarenden: voor alle 32 opvarenden zijn er stapelbedden.

Ligplaats van de drie genoemde barkentijnen: Kattendijkdok

www.loa.dk

Grossherzogin Elisabeth

De Grossherzogin Elisabeth of Lissi onder zeil. 

De Grossherzogin Elisabeth of Lissi onder zeil. ©  RR

Herkomst: Duitsland

Lengte: 64,42m

Hoogte: 28,04m

Type: driemast-gaffelschoener. Die heeft drie masten, alle drie met langsscheepse zeilen.

Bouwjaar: 1909, oorspronkelijk was het een handelsschoener, nu vooral trainingsschip. In 1909 was het in Nederland gebouwde schip wel de allereerste zeilschoener met dieselmotor. Het schip dat ooit bijna uitbrandde, is vrachtschip geweest, kustvaarder, passagiersschip en nu opleidingsschip. Het wordt intussen lieflijk ‘Lissi’ genoemd.

Aantal opvarenden: 59

Ligplaats: Willemdok

www.grossherzogin-elisabeth.de

Fryderyk Chopin

De Poolse brigantijn Fryderyk Chopin. 

De Poolse brigantijn Fryderyk Chopin. ©  RR

Herkomst: Polen

Lengte: 44,35m

Hoogte: 36,27m

Type: brik of brigantijn. De twee masten zijn beide volledig vierkant getuigd met ra-zeilen, die onder elkaar dwars op de mast hangen. Zeer opvallend bij de Fryderyk Chopin is dat hij twee masten heeft met telkens zes ra’s of dwarsmasten. Zoveel ra’s per mast zijn zeer zeldzaam. In vroegere tijden werd dit soort schepen graag benut door piraten, omdat ook dit schip hoge snelheden kon halen. De Fryderyk Chopin bewees dat onmiddellijk: amper te water gelaten, werd het schip derde in de trans-Atlantische Columbus-race die in 1992 werd gehouden ter gelegenheid van 500ste verjaardag van de ontdekking van Amerika door Christoffel Columbus in 1492.

Bouwjaar: 1992

Aantal opvarenden: 55, waarvan 38 leerlingen of trainees

Ligplaats: Kattendijkdok

www.fryderykchopin.pl

Alexander von Humboldt II 

Alexander von Humboldt II of Alex-2. 

Alexander von Humboldt II of Alex-2. ©  RR

Herkomst: Duitsland

Lengte: 57,00m

Hoogte: 36,85m

Type: Driemastbark, waarvan de fokkemast en de grote mast vierkante zeilen hebben. De derde mast noemt bezaan en is langsscheeps getuigd.

Bouwjaar: 2011

Aantal opvarenden: 77

Ligplaats: cruiseterminal op de Schelde

In oktober 2011 kwam deze Alexander von Humboldt II zijn voorganger vervangen. Het is een Duits civiel zeiltrainingsschip met Bremerhaven als thuishaven. De Alex-2, zoals hij liefkozend wordt genoemd, wordt vooral ingezet om jongeren op te leiden op traditionele Tall Ships. Naast het zeilen, leren zij belangrijke sociale vaardigheden zoals verantwoordelijkheid, teamgeest, tolerantie en overleg. Deze driemastbark wordt dan ook de ‘windjammer voor jongeren’ genoemd. Een windjammer is letterlijk een zeilschip voor de grote vaart.

www.alex-2.de

Dar Mlodziezy

De Dar Mlodziezy. 

De Dar Mlodziezy. ©  RR

Herkomst: Polen

Lengte: 94,80m

Hoogte: 50,22m

Type: driemastvolschip of fregat. Driemaster met aan alle masten vierhoekige ra-zeilen, die onder elkaar dwars op de mast hangen.

Bouwjaar: 1982

Aantal opvarenden: 168, waarvan 136 leerlingen of trainees

Ligplaats: cruiseterminal op de Schelde

De Dar Mlodziezy is gebouwd in Gdansk en eigendom van de Maritieme Academie van Gdynia. Haar naam betekent ‘geschenk van de jeugd’ en wordt ingezet als zeiltrainingsschip voor de opleiding van toekomstige officieren van koopvaardij- en vissersvloten. Van de ‘Dar’ zijn nog vijf zusterschepen gebouwd: de Oekraïense Druzhba en Khersones en de Russische Mir, Nadejda en Pallada.

www.darmlodziezy.pl

Eendracht 

De driemastschoener Eendracht. 

De driemastschoener Eendracht. ©  RR

Herkomst: Nederland

Lengte: 60,00m

Hoogte: 41,60m

Type: Driemastschoener, alle zeilen zijn langsscheeps getuigd.

Bouwjaar: 1989

Aantal opvarenden: 54

Ligplaats: Kattendijkdok

Je zou denken dat ze op elk van deze schepen staan te trappelen om de jongeren in de mast te jagen. Het levert toch mooie plaatjes op, niet? Maar de Eendracht is gebouwd om met onervaren jonge mensen op zee te gaan. Veiligheid staat dus voorop en daarom moet er niet in de masten worden geklommen. Alle zeilhandelingen vinden plaats vanaf het dek.

www.eendracht.nl

Bark Europa

De bark Europa zet alle zeilen bij. 

De bark Europa zet alle zeilen bij. ©  RR

Herkomst: Nederland

Lengte: 56,00m

Hoogte: 33,00m

Type: driemastbark. Net zoals de Alexander von Humboldt hebben de fokkemast en de grote mast van de Bark Europa vierkante zeilen. De derde mast is langsscheeps getuigd.

Bouwjaar: 1911

Aantal opvarenden: 64

Ligplaats: Kattendijkdok

Het duurt ongeveer 45 minuten om alle 24 zeilen te zetten en goed te trimmen (af te stellen zodat ze het meeste windvoordeel opleveren). Het duurt amper 5 minuten om alles weg te halen. De Europa heeft 5,5 km touw aan boord, verdeeld over schoten, vallen, geien, gordingen, brassen en landvasten.

Bark Europa is tijdens elke reis actief bezig met wetenschappelijk onderzoek. In hun tentje aan de wal kan u van hen veel vernemen over de Ocean Clean Up.

www.barkeuropa.nl

De Gulden Leeuw

De Gulden Leeuw. 

De Gulden Leeuw. © RR 

Herkomst: Nederland

Lengte: 52,37m

Hoogte: 43,50m

Type: driemast-topzeilschoener, waarvan de fokkemast gedeeltelijk vierkant getuigd is.

Bouwjaar: 1937

Aantal opvarenden: 84, waarvan 60 leerlingen of trainees

Ligplaats: Kattendijkdok

De Gulden Leeuw is geboren onder de naam M/S Dana, dat in 1937 in opdracht van het Deense ministerie van Landbouw en Visserij werd gebouwd als oceaanwaardig schip met ijsklasse. Het schip is veelvuldig ingezet voor marine biologisch onderzoek. In 2007 is het omgebouwd tot een snelle driemast-topzeilschoener.

Interessant: één van de voormalige trainees doctoreerde in sailtraining. Aan boord passen ze haar bevindingen toe op het gebied van ‘social media detox’. Een vraag waard als je hem bezoekt.

www.guldenleeuw.com

Morgenster

De Morgenster onder zeil. 

De Morgenster onder zeil. ©  RR

Herkomst: Nederland

Lengte: 48,00m

Hoogte: 25,00m

Type: brik of brigantijn: de twee masten zijn beide vierkant getuigd met ra-zeilen, die onder elkaar dwars op de mast hangen. Voor- en achteraan heeft hij nog langsscheepse zeilen.

Bouwjaar: 1919

Aantal opvarenden: 46, waarvan 36 leerlingen of trainees

Ligplaats: Kattendijkdok

Interessante opmerking van de skipper van klipperbrik Morgenster. “Er is geen tv aan boord, maar er wordt veel muziek gespeeld.” Dat lijkt aanstekelijk want: “veel trainees zijn bij ons begonnen met het beoefenen van een muziekinstrument.”

www.morgenster.org

Oosterschelde

De Oosterschelde op zee. 

De Oosterschelde op zee. ©  RR

Herkomst: Nederland

Lengte: 50,00m

Hoogte: 36,00m

Type: driemast-topzeilschoener, de fokkemast van deze driemaster is deels vierkant getuigd.

Bouwjaar: 1917

Aantal opvarenden: 31, waarvan 24 leerlingen of trainees

Ligplaats: Kattendijkdok

Door de stijgende brandstofprijzen aan het begin van W.O.I kent de vrachtvaart onder zeil een opleving in Nederland. De Oosterschelde is één van vijfhonderd driemastschoeners die in die tijd zijn gebouwd. Na een half leven in de Deense en Zweedse vrachtvaart op de Oostzee, wordt het schip in 1988 terug naar Nederland gehaald. In 1992 loopt De Oosterschelde van stapel als varend ambassadeur voor Nederland en Rotterdam.

www.oosterschelde.nl

ORP Iskra

De ORP Iskra. 

De ORP Iskra. ©  RR

Herkomst: Polen

Lengte: 42,71m

Hoogte: 33,14m

Type: Driemast-barkentijn. Zoals ook de Belgische Mercator is de ORP Iskra een barkentijn. Dat wil zeggen dat de voorste mast vierkant getuigde zeilen heeft, de andere twee masten hebben langsscheepse zeilen.

Bouwjaar: 1982

Aantal opvarenden: 66, waarvan 42 leerlingen of trainees

Ligplaats: Kattendijkdok

De ORP Iskra heeft twee zusterschepen, die ook op de scheepswerf van Gdansk zijn gebouwd, de Pogoria (1980) en Kaliakra (1984). Beide schepen waren al te gast in Antwerpen.

ORP is de afkorting van ‘Schip van de Republiek Polen’. Dat maakt meteen duidelijk dat het om een marineschip gaat.

www.iskraorp.pl

Roald Amundsen

De Roald Amundsen, genoemd naar de Noorse ontdekkingsreiziger die als eerste de geografische Zuidpool bereikte. 

De Roald Amundsen, genoemd naar de Noorse ontdekkingsreiziger die als eerste de geografische Zuidpool bereikte. ©  RR

Herkomst: Duitsland

Lengte: 50,20m

Hoogte: 34,00m

Type: brik of brigantijn

Bouwjaar: 1952

Aantal opvarenden: 48, waarvan 32 leerlingen of trainees

Ligplaats: Kattendijkdok

Met een waterverplaatsing van 480 ton verplaatst de brik Roald Amundsen evenveel water als negen bultruggen, plus elf walvishaaien en 1.742 dolfijnen en tonijnen.

Kapitein Cornelia Rothkegel verwoordt de unieke sensaties aan boord als volgt: “Het is bevrijdend om te zien hoe we samen de meest ongunstige weersomstandigheden overleven, om lange afstanden af te leggen op de kracht van de natuur. En dat met een vaartuig waarvan wordt gezegd dat het honderd jaar geleden is uitgestorven.”

www.roaldamundsen.de

Tarangini

Matrozen van de Indiase Tarangini groeten de stad vanop de ra’s. 

Matrozen van de Indiase Tarangini groeten de stad vanop de ra’s. ©  RR

Herkomst: India

Lengte: 43,00m

Hoogte: 33,50m

Type: De driemastbark heeft twee masten met ra-zeilen. De derde is langsscheeps getuigd.

Bouwjaar: 1997

Aantal opvarenden: 74, waarvan 30 leerlingen of trainees

Ligplaats: Kattendijkdok

De Tarangini is een zeiltrainingsschip van de Indiase marine. Haar naam komt van het Hindi-woord ‘tarang’ dat golven betekent.

www.tarangini.in

Thalassa

De Thalassa onder een fris windje. 

De Thalassa onder een fris windje. ©  RR

Herkomst: Nederland

Lengte: 47,00m

Hoogte: 37,20m

Type: Driemastbarkentijn, met uitsluitend ra-zeilen op de voorste mast.

Bouwjaar: 1980

Aantal opvarenden: 38, waarvan 33 leerlingen of trainees

Ligplaats: Kattendijkdok

Geïnteresseerd? De Thalassa heeft in zijn programma ‘Mijlenmakers’ opgenomen. Dat zijn overtochten aan gereduceerde prijs waarbij dag en nacht wordt doorgevaren om naar een volgend evenement te varen. Het is de bedoeling dat je actief deelneemt aan alle werkzaamheden. Ervaring is niet nodig.

www.thalassa.nl

 

B-klasse-schepen

(traditionele schepen van 9,14 tot 40 meter)

Aglaia

De Aglaia met zijn typische bruine zeilen. 

De Aglaia met zijn typische bruine zeilen. ©  RR

Herkomst: Oostenrijk

Lengte: 14,90m

Hoogte: 17,50m

Type: tweemastgaffel of kits

Bouwjaar: 1977

Aantal opvarenden: 12, waarvan 10 leerlingen of trainees

Ligplaats: Bonapartedok

De Deense Betty, de Noorse Christiania, de Deen Jens Krogh en de Swan uit het Verenigd Koninkrijk zijn alle gelijkaardige tweemasters, die gaffel getuigd zijn.

www.aglaia.com

Jolie Brise

De Jolie Brise maakt snelheid. 

De Jolie Brise maakt snelheid. ©  RR

Herkomst: Verenigd Koninkrijk

Lengte: 18,00m

Hoogte: 20,28m

Type: gaffelkotter

Bouwjaar: 1913

Aantal opvarenden: 16, waarvan 12 leerlingen of trainees

Ligplaats: Bonapartedok

Snelle gaffelkotter, die ook in de Tall Ships Races van zich deed spreken. Het schip won de wedstrijd al vier keer. Jolie Brise is de Franse vertaling van 5 Beaufort. Vrij vertaald zou dat zijn: ‘Bij ruime en voor de windse koersen (met wind in de rug) kunnen nog net alle zeilen worden gevoerd’. Jolie Brise won in 1925 de allereerste Fastnet Race op het Kanaal en ook die van 2013, toen het schip exact honderd jaar oud was.

Erg bijzonder is dat de Jolie Brise al 43 jaar eigendom is van de Britse school, Dauntsey’s in West Lavington, Wiltshire, in Zuid-West Engeland. Het wordt altijd bemand door leerlingen, die al ettelijke malen de Atlantische Oceaan overstaken en zich waagden tot in het Noordpoolgebied.

www.joliebrise.org

T/S Rupel

De T/S Rupel op volle zee. 

De T/S Rupel op volle zee. ©  RR

Herkomst: België

Lengte: 17,55m

Hoogte: 18,22m

Type: gaffelschoener

Bouwjaar: 1996

Aantal opvarenden: 13, waarvan 7 leerlingen of trainees

Ligplaats: Willemdok

De TS Rupel wordt vaak gefotografeerd. Dat is logisch, want met haar historische lijnen roept ze herinneringen op aan een rijk en boeiend verleden. De lijn van het schip is gebaseerd op de Baltimore schooners einde 18de eeuw. Dat type schip werd voor de kust van het Amerikaanse Maryland ingezet voor het vervoer van bederfbare goederen, maar hun snelheid maakte deze schepen ook erg aantrekkelijk voor kapers.

Je zou bijna vergeten dat de T/S Rupel aanvankelijk een tewerkstellingsproject was voor langdurig werkzoekenden, opgezet door de VDAB en vzw De Steenschuit. Intussen is deze tweemaster met negentien deelnames het Belgisch schip met de meeste ervaring in de Tall Ships races. In 2017 won het schip de complete race en in 2010 en 2015 haalde het de trofee voor ‘goed zeemanschap’ binnen, onder meer voor het verlenen van medische bijstand in een zware storm.

www.rupel.be

 

C-klasse-schepen

(moderne vaartuigen van ten minste 9,14 meter)

Saeftinghe

De Saeftinghe. 

De Saeftinghe. ©  RR

Herkomst: België

Lengte: 20,00m

Hoogte: 22,60m

Type: Bermuda Ketch. Tweemaster.

Bouwjaar: 1993

Aantal opvarenden: 12, waarvan 8 of 9 leerlingen of trainees

Ligplaats: Willemdok

Schipper Mike Celis runt de Saeftinghe met zijn bedrijf Arruno. Alles aan boord staat in het teken van verantwoordelijkheid krijgen en nemen, van teamspeler zijn en het leren ontdekken van de kracht van samenwerking.

www.saeftinghe.be

Zenobe Gramme

De Zenobe Gramme met zijn spinnakerzeil (bolzeil vooraan) in de marinekleuren. 

De Zenobe Gramme met zijn spinnakerzeil (bolzeil vooraan) in de marinekleuren. ©  RR

Herkomst: België

Lengte: 29,80

Hoogte: 27,43m

Type: Bermuda Ketch

Bouwjaar: 1961

Aantal opvarenden: 17, waarvan 9 leerlingen of trainees

Ligplaats: Verbindingsdok

De BNS Zenobe Gramme, zoals deze tweemaster officieel heet, is een marineschip. Het is ontworpen als oceanografisch onderzoeksschip, gebouwd op de scheepswerven van Boel in Temse. Sedert 1970 is het een zeiltrainings- en pr-schip.

www.zenobe-gramme.be

La Licorne

Herkomst: België

Lengte: 15m

Type: driemaster

Bouwjaar: 2019

Ligplaats: Willemdok

La Licorne is een replica van het “Grote Schip van Versailles”.

De vzw Maritiem Atelier uit Brussel wilde een oorlogsschip ‘La Licorne’ (De Eenhoorn) nabouwen uit de tijd van Louis XIV. Het is een schaalmodel 1:4 van de echte oorlogsschepen uit die tijd. Onder meer de haven van Brussel is trotse sponsor van het project dat is opgezet om kansarme jongeren en volwassenen in een socio-professioneel integratietraject aan het werk te helpen.

Het schip vaart niet mee, maar is zeker een bezoekje waard.

www.lalicorne.be

Nele

Herkomst: België

Lengte: 28m

Type: Oostendse tweemastsloep

Bouwjaar: 2005

Aantal opvarenden: 8

Ligplaats: Willemdok

De Nele is een replica van een Oostende Tweemastsloep waarmee tot begin vorige eeuw op de Noordzee werd gevist. Het schip wordt ingezet voor teambuilding, presentaties, vergaderingen, recepties, diners en feesten een boord. Voor dagtochten kunnen tot 25 personen mee aan boord, voor meerdaagse tochten houdt de schipper het op acht opvarenden.

Niet in competitie persboot

www.denele.be

Op Stok 3

Herkomst: België

Lengte: 14,78m

Hoogte: 17,65m

Type: sloep

Bouwjaar: 2002

Aantal opvarenden: 7, waarvan 4 leerlingen of trainees

Ligplaats: Willemdok

www.op-stok-3.be

Patricia

Herkomst: België

Lengte: 16,76m

Hoogte: 23,05m

Type: sloep getuigd

Bouwjaar: 2014

Aantal opvarenden: 12, waarvan 10 leerlingen of trainees

Ligplaats: Willemdok

Patricia is de opvolger van Tomidi van schipper Dirk Gunst, die meer dan 300.000 zeemijlen op zijn persoonlijke teller heeft en onder meer deelnam aan de Whitbread round the World Race.

www.STVPatricia.be

Volg de tocht van de Tall Ships op de voet

Je kan de schepen volgen op hun tocht van Harlingen naar Antwerpen via MarineTraffic Positie: www.MarineTraffic.com

Tijdens de wedstrijden zijn de schepen te volgen via de app Yellowbrick.

Die kan je downloaden via: https://itunes.apple.com/gb/app/yellowbrick/id452193682?mt=8

Vastgoed

Jobs in de regio