Schepen Nabilla Ait Daoud ontdekt onverwachte objecten in het museumdepot. Nog deze legislatuur wil ze een nieuwe locatie vinden voor een modern depot. 

Schepen Nabilla Ait Daoud ontdekt onverwachte objecten in het museumdepot. Nog deze legislatuur wil ze een nieuwe locatie vinden voor een modern depot. © Nattida-Jayne Kanyachalao

Ook de collectie van Museum Smidt van Gelder, waaronder tientallen Chinese vazen, wordt in het depot op de Luchtbal bewaard. 

Ook de collectie van Museum Smidt van Gelder, waaronder tientallen Chinese vazen, wordt in het depot op de Luchtbal bewaard. © Nattida-Jayne Kanyachalao

1 / 2
thumbnail: Schepen Nabilla Ait Daoud ontdekt onverwachte objecten in het museumdepot. Nog deze legislatuur wil ze een nieuwe locatie vinden voor een modern depot. 
thumbnail: Ook de collectie van Museum Smidt van Gelder, waaronder tientallen Chinese vazen, wordt in het depot op de Luchtbal bewaard. 

Schepen Nabilla Ait Daoud gaat op zoek naar nieuwe locatie museumdepot, nu ligt de schatkamer van Antwerpen op de Luchtbal

Antwerpen -

Een mens kan het zich nauwelijks voorstellen dat een flink deel van de Antwerpse museumcollectie bewaard wordt in de voormalige kazerne op de Luchtbal. “Deze plek is niet ideaal om kunst te bewaren. Dus gaan we op zoek naar een nieuwe locatie om een modern depot te bouwen”, zegt de schepen van Cultuur Nabilla Ait Daoud (N-VA).

Patrick Van de Perre

Voor wie niet op de een of andere manier bij een Antwerps museum betrokken is, is het een goed bewaard geheim. Het museumdepot van de stad Antwerpen, of beter gezegd één ervan, ligt verscholen tussen het politiekantoor en een aantal andere stedelijke diensten.

Er liggen, hangen en staan maar liefst 60.000 voorwerpen die tot de ‘slapende’ collectie van een of ander Antwerps museum behoren. Sommige van deze voorwerpen zijn al decennia niet meer uit het depot geweest.

“Niet alle collecties op Luchtbal zijn slapend. Sommige deelcollecties zijn inderdaad al in geen tijden uit depot geweest, maar het merendeel van de collecties wordt nog met grote regelmaat in bruikleen gegeven of geraadpleegd voor onderzoek”, zegt depotbeheerder Esther Humbeeck.

Depotbeheerder Esther Humbeeck toont een Poesjenel. “Wat niet wordt tentoongesteld in één van de musea bewaren we hier.” 

Depotbeheerder Esther Humbeeck toont een Poesjenel. “Wat niet wordt tentoongesteld in één van de musea bewaren we hier.” © Nattida-Jayne Kanyachalao

Samen met het depot in het Hessenhuis en een ruimte, die de stad Antwerpen huurt bij Katoen Natie vormt het depot op de Luchtbal het fysieke geheugen van de stad, zoals het FelixArchief het papieren geheugen is. “Wat er in de drie depots staat, samen met de tentoongestelde collecties in onze Antwerpse musea, bevat in het totaal ruim twee miljoen objecten”, cijfert de schepen van Cultuur Nabilla Ait Daoud voor.

Locatie zoeken voor 20.000 m2

Het is een getal waar de schepen zelf even stil van wordt. “Hoe dan ook, de collecties zijn enorm versnipperd en de huidige depots voldoen niet meer aan de moderne eisen van collectiebeheer. Daarom gaan we op zoek naar een nieuwe locatie, waar we een vernieuwend, veilig en duurzaam gebouw kunnen neerzetten.”

Nabilla Ait Daoud hoopt nog voor het einde van deze legislatuur, in 2024, een geschikte locatie vinden voor een nieuw te bouwen depot van 20.000 m2. “Het moet alleszins een plek zijn die makkelijk te bereiken is en waar je vlot met vrachtwagens in en uit kan rijden.”

Met een locatie en een eerste ontwerp op zak wil het stadsbestuur volgende legislatuur beginnen met bouwen. Om inspiratie op te doen is de schepen al in Nederland op bezoek geweest, waar de jongste jaren een aantal nieuwe depots gebouwd zijn.

“Het depot van Museum Boijmans van Beuningen in Rotterdam is ronduit spectaculair. Het is het meest prestigieuze depot ter wereld en een architecturale parel. Maar ook duur. De bouw ervan heeft 94 miljoen euro gekost. We zijn dan ook vooral op bezoek geweest om te kijken hoe ze in Rotterdam de publiekswerking aanpakken. Want ook in Antwerpen overwegen we om het nieuwe depot toegankelijker te maken dan nu het geval is”, legt Nabilla Ait Daoud uit.

Poesjenellen en Chinese vazen

In het oude depot op de Luchtbal heeft Esther Humbeeck de spelregels uitgelegd en die zijn vrij simpel. Nergens aankomen, tenzij met handschoenen aan. Veel van de objecten in het depot zijn hoogbejaard en verdragen geen stof of bezwete handen.

“Elk object is beschreven en voorzien van een label. En dat is nodig want de collectie die we hier bewaren is enorm divers. Van kleine stukjes speelgoed over schilderijen en bustes tot Chinese vazen en reclameborden. In sommige gevallen zijn het waardevolle kunsthistorische voorwerpen. Maar er liggen hier evengoed spullen die een erfgoedwaarde hebben”, legt Esther Humbeeck uit.

Dwalend langs eindeloze rijen met rekken in verschillende ruimten, haalt Esther Humbeeck een Poesjenel uit een stoffen hoes. De pop komt uit het verdwenen museum voor Volkskunde en hang hier in afwachting van misschien een nieuw optreden. En hij is niet alleen.

Bustes van bekende en minder bekende figuren staan te wachten op een publiek heroptreden. 

Bustes van bekende en minder bekende figuren staan te wachten op een publiek heroptreden. © Nattida-Jayne Kanyachalao

In het rek hangen tientallen van zijn soortgenoten. In een andere ruimte staan vazen, beeldjes en zilverwerk. Allemaal afkomstig uit het sinds mensenheugnis gesloten museum Smidt van Gelder. De scheepsmodellen, in weer een andere ruimte, hebben ooit in het Steen gestaan en zijn nu eigendom van het Museum aan de Stroom.

Ook oude scheepsmodellen worden in het depot bewaard. 

Ook oude scheepsmodellen worden in het depot bewaard. © Nattida-Jayne Kanyachalao

Het fysieke geheugen van de stad

Gelukkig heeft Nabilla Ait Daoud handschoenen aan want de verleiding om dozen met allerhande voorwerpen te openen is te groot. “Wanneer je hier in het gebouw rondwandelt zie je waarom er nood is aan een nieuw depot. Antwerpen is verantwoordelijk voor één van de grootste museumgroepen in Vlaanderen. Het is het fysieke geheugen van de stad en we zijn het aan onszelf en de Antwerpenaar verplicht om dit patrimonium met zorg te bewaren.”

Ook de collectie schilderijen en prenten omvat al snel vele honderden exemplaren. 

Ook de collectie schilderijen en prenten omvat al snel vele honderden exemplaren. © Nattida-Jayne Kanyachalao

Voorlopig kan het oude depot nog wel een tijdje mee. De omstandigheden zijn niet optimaal, maar wie vreest dat de vele kunstwerken hier liggen te verkommeren vergist zich. “De objecten zijn beschermd tegen stof, insecten en andere ongemakken. Ook klimatologisch zorgen we ervoor dat alles zo goed mogelijk bewaard wordt”, zegt Esther Humbeeck.

Nabilla Ait Daoud knikt bevestigend. “Ook logistiek moeten we flinke stappen vooruit zetten. In dit gebouw is bijvoorbeeld geen lift. Terwijl er toch vaak grote stukken in en uit moeten. In een nieuw depot kunnen we de collectie ook beter beschermen bij calamiteiten.”

Depotbeheerder Esther Humbeeck (links) en schepen Nabilla Ait Daoud. “Een prestigieus depot zoals in Rotterdam gaan we niet bouwen. Maar we hebben veel opgestoken van hun publiekswerking.” 

Depotbeheerder Esther Humbeeck (links) en schepen Nabilla Ait Daoud. “Een prestigieus depot zoals in Rotterdam gaan we niet bouwen. Maar we hebben veel opgestoken van hun publiekswerking.” © Nattida-Jayne Kanyachalao 

De schepen verwijst naar het CollectieCentrum in Amersfoort dat begin dit jaar bezocht werd. “Daar gaat na sluitingstijd de elektriciteit uit. Dat verhoogt de brandveiligheid. Daar hebben ze ook vriescellen en quarantainekamers om objecten tegen schimmels en ongedierte beschermen. Dat is waar ook wij naartoe willen.”

CITTA

Aangeboden door onze partners

Vastgoed

Jobs in de regio