Kunstkenner Jan Hoet maakte één van zijn laatste publieke optredens in de exporuimte van CC Zwaneberg, op een onnavolgbare en onvergetelijke wijze. 

Kunstkenner Jan Hoet maakte één van zijn laatste publieke optredens in de exporuimte van CC Zwaneberg, op een onnavolgbare en onvergetelijke wijze. © Joren De Weerdt

Niet het bezoek van de koning in Heist, maar dat van de kunstpaus blijft het meeste bij

Heist-op-den-Berg -

Het is altijd spannend als er bekende figuren naar een gemeente afzakken. In Heist-op-den-Berg nam het toenmalige koningspaar in 2008 bijvoorbeeld uitgebreid de tijd voor een bezoek. Het was een zeer mooie dag, maar toch kiest onze journalist Bert Provoost voor een ander bezoek dat hem altijd zal bijblijven. Niet de koning, maar kunstpaus Jan Hoet zorgde voor het meeste vuurwerk in wat achteraf één van zijn laatste publieke optredens zou blijken.

Bert Provoost

Nieuws melden? Tip hier onze redactie

 

Bert Provoost (38)

Werkt sinds 2005 voor GVA

bert.provoost@gva.be

gva.be/tip of sms gratis naar het nummer 8100

Meer nieuws over Heist-op-den-Berg? Volg onze Facebookpagina Gazet van Heist-op-den-Berg.

Donderdag 22 mei 2008 was een ware hoogdag voor Heist. Koning Albert en koningin Paola bezochten toen Heist naar aanleiding van het duizendjarige bestaan van de gemeente. Na een plechtig gedeelte in het gemeentehuis ging de koning op bedrijfsbezoek en keurde de koningin de bergflank en het cursuscentrum. De apotheose volgde aan het cultuurcentrum, waar het vorstenpaar uitgebreid de tijd nam om handjes te schudden en te babbelen met de mensen. Ik zag hoe een klok zes keer werd geluid, één keer voor elke deelgemeente. Een dag voor de geschiedenisboeken, zo concludeerden we in deze krant.

Dat was het zeker ook, maar een ander bezoek maakte veel meer indruk op mij. Het was maandag 16 december 2013 en Jan Hoet, toen 77, kwam een lezing geven in het knappe Heistse cultuurcentrum Zwaneberg. De man staat in ons land bekend als voormalig conservator van het SMAK in Gent en realiseerde als internationaal gerenommeerde kunstkenner tentoonstellingen in de hele wereld. Voor hij aan zijn lezing begon, hadden ze de excentrieke kunstpaus ook nog gevraagd om eens langs te komen op een expo die ook op dat moment liep in het Heistse CC.

Hopen op complimenten

De kunstenaars waren allemaal aanwezig in de exporuimte in afwachting van het oordeel over hun werk van deze autoriteit. Logisch, want als Hoet meende dat je iets gemaakt had dat de moeite waard was, dan gingen de poorten open voor een echte doorbraak. Het waren trouwens niet de eersten de besten die er hun werk tentoon hadden gesteld. Uit honderden inzendingen uit heel Vlaanderen waren de mooiste sculpturen geselecteerd.

Vol verwachting hoopten de kunstenaars dus op een complimentje. Maar het draaide – zacht uitgedrukt ­– anders uit. “De sokkel is het mooiste”, zo oordeelde de kunstpaus zonder verpinken, terwijl kunstenares Jacqueline haar dromen in mekaar zag stuiken.

Die eerste commentaar bleek nog maar een voorzichtige voorbode op wat nog zou komen. Bij een zogenaamde kardinaalsmuts bleek Hoet ook ontgoocheld. “Niet slecht uitgevoerd, maar ik zie geen kindermisbruik in dit werk. Tenzij je de sokkel meetelt, dan is het een grote fallus.” Een dame die kleine beeldjes van dieren had gemaakt, kon ook al niet op Hoets goedkeuring rekenen. “Het is enkel decoratief. Als je ze groter maakt, kan je ze in uw tuin zetten.”

Van de sokkels was Hoet wel fan, maar over de rest was hij minder onder de indruk.

Van de sokkels was Hoet wel fan, maar over de rest was hij minder onder de indruk. © Joren De Weerdt

De sfeer sloeg meer en meer om, je kon ondertussen een speld horen vallen. Waar de kunstenaars eerst nog fier naar voor stapten als Hoet vroeg wie dit gemaakt had, staken ze nu al meer aarzelend hun vinger op. “Rondingen en intieme delen? Ik verwacht meer van een kunstwerk. Tijdens mijn lezing laat ik foto‘s van echte vagina’s zien, van vrouwen die gestorven zijn aan aids. Dat is kunst, daar krijg ik koude rillingen van. Niet van dit”, zo ging hij verder.

Spielerei

Een zekere Margot kreeg tussendoor wél een zuinig complimentje. Maar daarna liep het helemaal uit de hand toen Hoet ene Guy zijn ongezouten mening gaf. De man was door de jury als winnaar van de expo verkozen. Maar volgens Hoet hadden de juryleden hoogstwaarschijnlijk een blinddoek op toen ze die beslissing namen. “Dit is absoluut niet goed. Dit is een bezigheid, spielerei. Ik versta niet waarom de jury dit gekozen heeft”, blafte hij de man toe.

De toehoorders keken verbouwereerd naar de kletterende monoloog. Tot de winnende kunstenaar zijn rug rechtte en terug gromde, want de harde woorden waren bij hem duidelijk hard aangekomen. “U bent populistisch. Waarom bent u zo in uw kont gebeten? Ik jureer zelf soms ook in wedstrijden. Is dit echt zo slecht?”, vroeg de man zich moedig af.

Waarop Hoet het mes nog wat dieper in de wonde stak. “Het is duidelijk dat ze voor jury‘s iedereen vragen. U bent nu tenminste de ogen gewassen. We zullen zien of je binnen twintig jaar ergens staat. Ik wens u veel succes“, zei hij, om daarna – ondanks alles – met applaus van de aanwezige kunstenaars de zaal te verlaten. 

De winnaar van de expo kreeg het hard te verduren.

De winnaar van de expo kreeg het hard te verduren. © Joren De Weerdt

Als een vlieg op de muur had ik het spektakel gevolgd en zelf moest ik ook een paar keer slikken. Ik ben zeker geen kenner, maar ik vond in eerste instantie ook wel dat hij wat meer respect had mogen tonen. Het leek wel of hij er plezier in schepte om iedereen te beledigen. Maar in een gesprekje achteraf verzekerde hij mij dat dat niet zo was. Dat hij gewoon eerlijk zijn mening had gegeven. En dat liegen door te zeggen dat het allemaal heel goed was een veel slechtere optie zou zijn. “Ik zag hier veel huisvlijt en hobbywerk. Het is al goed dat je weet wat verf is en dat je je kan bezighouden. Maar ik had hier geen prijs uitgereikt”, zei hij nog.

Recht voor de raap

De welbespraakte wijze waarop hij iedereen en plein public durfde te beledigen, was zeker niet de reden dat ik dit moment nog even terug wilde oproepen. Ook al is het best grappig om het even terug te beleven. Het gaat me om het feit dat iemand gewoon de waarheid – ook al was het enkel zijn waarheid – durfde te vertellen. 

Als journalist merk je meteen wanneer mensen recht voor de raap zijn. Het valt zelfs keihard op, want zulke mensen zijn helaas zeldzaam. Al te vaak wegen geïnterviewden met een weegschaaltje nauwkeurig af wat ze vertellen in de krant. Of ze geven een beleefdheidsantwoord, of zeggen gewoon wat van hen verwacht wordt. Als er af en toe dan eens iemand uitspringt die zich niets, maar dan ook niets aantrekt van wat anderen denken, dan is dat een verademing om tegen te komen. Als ik dus mocht kiezen tussen een nieuw bezoek aan Heist van koning Albert of een bisnummer van kunstpaus Hoet, dan zou ik het wel weten. Ook al vond die eerste alles prachtig en die tweede alles lelijk.

Jan Hoet overleed amper twee maanden na zijn bezoek aan Zwaneberg.

Jan Hoet overleed amper twee maanden na zijn bezoek aan Zwaneberg. © Joren De Weerdt

Ik denk zelfs dat veel van de aanwezige kunstenaars stiekem trots waren dat ze eens goed op hun plaats waren gezet door Het Fenomeen. Bij mijn weten is niemand van hen daardoor gestopt met kunst te maken. En de door Hoet zo verguisde winnaar van de wedstrijd heeft ook daarna nog een mooie carrière gemaakt en heeft nog prijzen gewonnen.

Jan Hoet overleed amper twee maanden na zijn bezoek aan Zwaneberg. Niemand die erbij was in Heist zal ooit zijn passage, één van zijn laatste publieke optredens, vergeten.

Jammer ook dat we ook nooit zeker zullen weten of Jan Hoet zijn mening over het werk van de winnaar ooit nog zou hebben bijgesteld. Al durf ik gokken van niet.

Aangeboden door onze partners

Mobiliteit in Mechelen

Vastgoed

Jobs in de regio