Schepen Rudi Sempels, Monique de Caluwe, kleindochter

Schepen Rudi Sempels, Monique de Caluwe, kleindochter © evdw

De wraak van De Grote Klos: mysterieus kapelletje ontsnapte aan afbraak

Mijn eerste reportage voor de krant schreef ik bijna dertig jaar geleden. Als Stabroekenaar kende ik natuurlijk de andere polderdorpen, maar de echte verhalen en de finesses van het leven in Zandvliet en Berendrecht waren nieuw en vormden een uitdaging om te leren kennen. Voor dat eerste grote krantenstuk klopte ik aan bij heemkundige Kees Van der Goten.

Meer nieuws uit Zandvliet, Berendrecht en Lillo? Volg onze Facebookpagina Gazet van ’t Stad

De grote werkzaamheden voor de aanleg van de Havenweg waren volop bezig. De A12 sneed Zandvliet en Berendrecht in twee. In Zandvliet ter hoogte van de Brazilianenstraat gebeurde bijna een heemkundig drama. Op enkele meters na ontsnapte een klein, nietig gebouwtje aan de afbraak. Het kapelletje van de Grote Klos stond net niet in de weg van de wegenmakers. Een klein toevallig duwtje van een kraan was genoeg geweest om het met de grond gelijk te maken, maar dat gebeurde niet. Kees Van der Goten vertrouwde het zaakje niet en zette zich in om het kapelletje te redden. Met succes. Het gebouwtje overleefde de aanleg van de A12, maar werd nadien overwoekerd door het bos langs de A12. Vorig jaar liet het district de kapel van de Klos herstellen en nu heeft het toeristische waarde. De Grote Klos blijft zo een belangrijk deel van de Zandvlietse geschiedenis.

De Grote Klos.

De Grote Klos. © tekening Albert De Vree

Voor die eerste reportage leerde ik meteen twee opmerkelijke poldermensen kennen: Kees Van der Goten en Peer Van Uffelen alias de Grote Klos. Op een vrijdagavond rond zeven uur klopte ik bij Kees aan. Het was na middernacht toen ik buitenkwam. “Nog nooit meegemaakt dat een journalist zoveel tijd had om naar mij te luisteren”, zei hij toen we afscheid namen. Niet moeilijk”, dacht ik, “want Kees kon zeer enthousiast vertellen en documenteerde zijn verhalen met knipsels, foto’s en brieven in zijn overvolle werkkamer.”

Gebedsgenezer

Peer Van Uffelen, zoals hij in het echt heette, was een bizarre figuur die in de eerste helft vorige eeuw in een huisje woonde in de Zandvlietse Hei en onder meer bekend stond als bezweerder en gebedsgenezer. De erg gelovige man kon tand- en keelpijnen bannen en ‘duivels uitdrijven’. De Zandvlietse kunstenaar Albert De Vree kende hem. In zijn monumentale boek Van Poldersloot tot Wereldhaven tekende en schilderde hij de markante kop van de Grote Klos.

De Vree: “Als 65-jarige kreeg De Grote Klos last van steenpuisten en zweren. Toen hij die ook op zijn voorhoofd kreeg, zag hij dat als een goddelijk teken. De Grote Klos was niet alleen een godsvruchtig man, maar ook heel bijgelovig. Hij vreesde onder meer toverheksen en weerwolven en geraakte er van overtuigd dat hij geneeskrachtige en paranormale gaven bezat. In zijn tuin bouwde hij een klein kapelletje en mond-tot-mondreclame zorgde ervoor dat zijn ‘geneeskundige’ gaven tot ver buiten Zandvliet bekend geraakten. Hij ontving de mensen op een gebrabbel uit een geheim boek of hij vergastte hen op de tekst van Mieke den Duvel, die wat doet denken aan de Peerdenpaternoster van Wannes Raps’ een figuur uit De Witte van Ernest Claes. Soms betastte De Klos het zieke lichaamsdeel, dan weer het hoofd, waar hij al eens een haar uittrok.”

Wraak

Eind jaren vijftig stierf de Grote Klos. Zijn huis werd gesloopt voor de aanleg van de A12-Havenweg. Alleen het kapelletje is gebleven. “Toen de aannemers volop bezig waren met de aanleg van de A12 en ter hoogte kwamen van het kapelletje gebeurde er iets vreemds. Op een bepaalde morgen startte geen enkele van de zware machines. Het duurde een hele tijd voor de kranen en bulldozers aan hun taak konden beginnen. Een verklaring is nooit gevonden en daarom blijft het verhaal de ronde doen dat die morgen de Grote Klos wraak nam voor het afbreken van zijn woning”, zegt cultuurschepen Rudi Sempels.

Het kapelletje heeft vooral een heemkundige waarde. Het is dan ook geen toeval dat onder impuls van cultuurschepen Rudi Sempels, Monique de Caluwé, Jorn Van der Kloot, Koen Cassimon en Kim De Vresse de bouwval gerestaureerd werd. De Koninklijke Heemkundige Kring van de Antwerpse Polder zette er mee de schouders onder. “Nu kan het bijvoorbeeld worden opgenomen in lokale zoektochten of geleide wandelingen. De Grote Klos blijft zo voortleven. Ook het bier dat naar hem is genoemd zorgt ervoor dat deze legendarische volksfiguur niet wordt vergeten”, legt heemkundige Philippe Beaujean uit.

Isabella Pellis (82), de kleindochter van de Grote Klos, huldigde mee de gerestaureerde kapel van haar grootvader in. “Omdat hij op de markten garen verkocht, werd hij de Grote Klos genoemd. Ik ben blij dat zijn kapel het overleeft, want dit is nog het enige tastbare dat is overgebleven. Nu blijft hij een stukje aanwezig in de Zandvlietse Hei.”

CITTA

Aangeboden door onze partners

Vastgoed

Jobs in de regio