De twee grootste kerkklokken keerden terug naar Putte. De kleinste werd niet gered door het verzet en is nog steeds spoorloos. 

De twee grootste kerkklokken keerden terug naar Putte. De kleinste werd niet gered door het verzet en is nog steeds spoorloos. © RR

Verzet verstopte Putse kerkklokken onder neus van Duitsers: “In 2023 herdenken we tachtigste verjaardag van roof”

Putte -

10 september 1943. De Duitsers laten alles in gereedheid brengen om de twee grootste klokken uit de toren van de Sint-Niklaaskerk in Putte te halen. In Hamburg zouden ze worden omgesmolten tot oorlogstuig. De verontwaardiging in het dorp is groot. Een groep partizanen en vrijwilligers slaagt er die nacht in om de klokken te roven. Ze verstoppen ze onder de neus van de Duitsers in de Poststraat, op een boogscheut van de kerk. Straf? Dat is wel het minste wat je over onze lokale geschiedenis kunt zeggen.

Kristof Van Rompaey

Nieuws melden? Tip hier onze redactie

 

Kristof Van Rompaey (35)

Werkt sinds 2012 voor GVA

kristof.van.rompaey@gmail.com

gva.be/tip of sms gratis naar het nummer 8100

Meer nieuws over Putte? Volg onze Facebookpagina Gazet van Putte.

In Putte is een behoorlijk grote groep inwoners actief bezig met het bewaren en overleveren van de al dan niet lokale geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog. Een aantal van hen groepeert zich in Kamp 44, de Putse Vriendenkring van WO II-Verzamelaars. Al sinds mijn kinderjaren kijk ik met argusogen naar de imposante expo’s, vieringen en activiteiten die de Putse verzamelaars al dan niet in verenigingsverband organiseren.

De Duitse represailles na de klokkenroof kostten zes Puttenaars het leven. Ook verschillende verzetsleden van buiten de gemeente overleefden het niet.

De Duitse represailles na de klokkenroof kostten zes Puttenaars het leven. Ook verschillende verzetsleden van buiten de gemeente overleefden het niet. © rr

Zo stond ik in 2017 nog met open mond te staren naar de expo die Kamp 44 inrichtte op een terrein in de Hulsbergstraat. Het leek er een echte filmset, zeker op het moment dat de vereniging op het terrein een gebouwtje in brand stak en het met een authentieke Amerikaanse bluswagen doofde. Alles voor het realisme.

Zware tol

Nog meer onder de indruk was ik toen me in 2018 de eer te beurt viel om oud-strijder Leopold ‘Polle’ Hendrickx te mogen interviewen, exact 75 jaar na de klokkenroof. Hij was er toen de laatste overlevende van. Toen hij erbij betrokken raakte, was hij amper 17 jaar. Helaas overleed hij op 8 april 2020 op 93-jarige leeftijd.

In 2018 had ondergetekende de eer om te babbelen met de laatste Putse klokkenrover Leopold ‘Polle’ Hendrickx. Hij overleed in 2020 en werd 93 jaar.

In 2018 had ondergetekende de eer om te babbelen met de laatste Putse klokkenrover Leopold ‘Polle’ Hendrickx. Hij overleed in 2020 en werd 93 jaar. © Joren De Weerdt, rr

“Mijn deelname aan de klokkenroof is toeval geweest”, vertelde hij me destijds. “Ik was in die tijd bij de Kajotters, de jeugdbeweging die tegenwoordig KLJ heet. Op de avond van de roof hadden we net een vergadering. Nadien maakte ik samen met de onderpastoor nog een omweggetje via het centrum, zelfs al was er een avondklok van kracht. Toen we aan de kerk kwamen, hoorde ik geluid uit de toren komen.”

 

 © rr

Wat Polle had gehoord, was de verzetsgroep die de klokken aan het losmaken was. Hij bood zich spontaan aan en hielp onder meer de zware klepel van de grote klok naar beneden te dragen. De onwaarschijnlijke actie wist het Putse erfgoed nipt te redden, maar eiste ook een zware tol: zes Puttenaars en verschillende verzetsleden van buiten de gemeente overleefden de Duitse represailles niet.

Laserprojecties

Polle klonk in 2018 heel bescheiden over zijn aandeel in de verzetsdaad, maar sprak wel graag over zijn oorlogsherinneringen. Hij was ook fier op zijn medailles. In datzelfde jaar werd de vijfenzeventigste verjaardag van de roof herdacht met een driedaags schouwspel in Putte-centrum, een initiatief van Puttenaar, oorlogsgids en -kenner Eddy Liekens.

Drie dagen lang speelden meer dan zeventig figuranten het unieke stukje geschiedenis na in het dorp. “Volgend jaar vieren we al de tachtigste verjaardag van de roof. De tijd vliegt voorbij”, zegt Liekens. “Ook dan gaan we er weer een spektakel van maken. Onlangs hebben we nog een test gedaan met laserprojecties op de kerk. Indrukwekkend welke mogelijkheden dat biedt. Een bezoek aan de herdenking gaat volgend jaar zeker weer de moeite lonen.”

Op initiatief van Puttenaar Eddy Liekens (links in lichtblauw) speelden zo’n 70 figuranten de klokkenroof na in 2018. Volgend jaar plant hij opnieuw iets voor de 80ste verjaardag.

Op initiatief van Puttenaar Eddy Liekens (links in lichtblauw) speelden zo’n 70 figuranten de klokkenroof na in 2018. Volgend jaar plant hij opnieuw iets voor de 80ste verjaardag. © Kristof Van Rompaey

Vorig jaar bracht Kamp 44 ook nog hulde aan de Putse verzetsstrijders. Lid Glenn Dyck bestickerde toen enkele nutskasten op het kerkplein met het verhaal van de klokkenroof. Ook aan Polle Hendrickx werd hulde gebracht. “Rond de kerk is nu toch iets extra’s te beleven”, liet de initiatiefnemer toen weten. “Interessant voor mensen die zich afvragen wat er zich hier ooit heeft afgespeeld.”

Persoonlijke link

De klokkenroof zelf en de manier waarop de Putse oorlogskenners de geschiedenis bewaren en doorgeven, zijn twee straffe feiten op zichzelf. Voor ondergetekende ligt het verhaal ook persoonlijk na aan het hart, want er circuleert een foto van het terugbrengen van de klokken waarop een van mijn overgrootmoeders aan vaders kant staat. Je ziet haar het spektakel van kortbij volgen.

De klokken keerden terug onder grote belangstelling.

De klokken keerden terug onder grote belangstelling. © rr

De ouders van mijn grootvader aan moeders kant zijn na de oorlog dan weer met medailles beloond voor hun eigen verzetsdaden in de Antwerpse rand. Mijn grootvader zelf raakte als kind gewond door een ontploffende V-bom. Hij kreeg ook hartverscheurend nieuws te verwerken tijdens de oorlog: verschillende van zijn klasgenootjes kwamen in een klap om het leven nadat ze aan een lichtgevoelige bom hadden geprutst.

Kleinste klok spoorloos

Spelen met gevaarlijk oorlogstuig was, en is wellicht nog steeds, een vorm van amusement voor kinderen in oorlogstijd. Op die dag, maar wellicht niet alleen op die dag, kende het een verschrikkelijke afloop. Het feit dat er zo veel Putse enthousiastelingen zich inzetten om de geschiedenis en de herinnering levend te houden om hopelijk op die manier een herhaling van de gruwel te voorkomen, kan ik alleen maar tevreden toejuichen. Jammer genoeg blijkt het tweede deel van dat doel anno 2022 nog altijd moeilijk te realiseren.

De ouders van mijn grootvader aan moeders kant ontvingen allebei een gelijkaardig document en medailles voor hun verzetsdaden in de Antwerpse rand.

De ouders van mijn grootvader aan moeders kant ontvingen allebei een gelijkaardig document en medailles voor hun verzetsdaden in de Antwerpse rand. © Kristof Van Rompaey

En wat uiteindelijk met de Putse kerkklokken? Nadat de Duitsers ze na hun wrede vergeldingen toch hadden buitgemaakt, belandden ze in Hamburg. Onderweg naar de smeltovens werden ze er na de bevrijding teruggevonden. Op 15 oktober 1945 keerden de twee grote klokken onder massale belangstelling, waaronder dus van mijn overgrootmoeder, terug naar hun thuisgemeente en werden ze weer in de toren gehesen. De kleinste klok van 550 kilogram werd niet door de partizanen gered en is nooit meer teruggevonden.

Aangeboden door onze partners

Mobiliteit in Mechelen

Vastgoed

Jobs in de regio