De abdij van Tongerlo werd gesticht rond 1130.  

De abdij van Tongerlo werd gesticht rond 1130.  © Marc Peeters

Deel van archief abdij van Tongerlo staat online: “Een goudmijn voor onderzoekers en historici”

Tongerlo -

Wie geïnteresseerd is in de geschiedenis van de abdij van Tongerlo (Westerlo) moet beslist de website van het Brabants Historisch Informatiecentrum (BHIC) bezoeken. Nederlandse geschiedkundigen hebben het enorme archief van de abdij gedigitaliseerd en deels toegankelijk gemaakt voor onderzoekers en genealogen. “In totaal gaat het om 967 dikke registers”, weet Margot America, communicatiecoördinator van het BHIC.

Marc Peeters

De abdij van Tongerlo was een belangrijke speler in Brabant op het religieuze, politieke en economische toneel in de periode 1130-1796. Het omvangrijke abdijarchief dat berust in de abdij van Tongerlo is ondanks de roerige geschiedenis goed bewaard gebleven.

Een register dat zo dik was dat het niet kon gedigitaliseerd worden zonder het uit de band te halen. Er werd besloten om dit niet te doen.

Een register dat zo dik was dat het niet kon gedigitaliseerd worden zonder het uit de band te halen. Er werd besloten om dit niet te doen. © rr

“De bundels die we gedigitaliseerd hebben bevatten afschriften van vrijwel alle oorkonden en vormen de kern van de langlopende abdijadministratie met registers van onder meer de kloosterbewoners, personeel, weldoeners, erfpachten en -cijnzen, verpachtingen, tienden, enz. Dit alles is beschreven in een inventaris. Voor zowel professionele als amateuronderzoekers zijn deze registers een historische goudmijn”, meent America.

Achterzijde van een kerkelijk register, gedateerd rond 1516.

Achterzijde van een kerkelijk register, gedateerd rond 1516. © rr

“Hierbij kun je denken aan onderzoek op politiek en religieus terrein, regionale en lokale geschiedenis, heemkunde, veldnamenonderzoek en genealogisch onderzoek. Dit geldt zowel voor onderzoek in België, vooral in de Kempen, als in Nederland.”

1130

De norbertijnenabdij van Tongerlo werd gesticht rond 1130. Zo’n zes jaar eerder was de orde al neergestreken in Antwerpen. “De hertogen van Brabant begunstigden de orde en daarmee ook de nieuwe Abdij van Tongerlo. Het klooster groeide uit tot een van de belangrijkste norbertijnenkloosters in Brabant.” Van de rechten die de abdij verwierf waren de patronaatsrechten, het recht om de nieuwe pastoor voor te dragen, erg belangrijk. De abdij bediende van oudsher vele Brabantse parochies. De abt was lid van de Staten van Brabant en had daarmee ook rechtstreekse politieke invloed.

Het oudste necrologium van de abdij uit 1570.

Het oudste necrologium van de abdij uit 1570. © rr

Toen in 1559 de oude bisdommen werden vervangen door nieuwe en kleinere, diende de abdij als inkomstenbron voor de bisschop van ’s-Hertogenbosch. De Bossche bisschop was commanditaire abt van Tongerlo. Aan deze situatie kwam een einde in 1590. De abdij moest het grootste deel van haar goederen in de meierij afstaan aan de bisschop. Omdat de abdij in de Zuidelijke, later Oostenrijkse Nederlanden lag, kon zij haar goederen binnen de grenzen van de Republiek behouden.

De komst van de Fransen bracht enorme veranderingen voor de abdij. Na hun vertrek in 1814 en het vervolgens uiteenvallen van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden in 1830, konden de resterende abdijleden zich vanaf 1838 weer als convent herenigen. Ze kochten hun oude kloostergebouwen terug en herstelden, zo goed en zo kwaad als het ging, hun kloosterleven in België. Hun voormalige goederen en parochies in Nederland bleven in bezit van de Nederlandse staat.

De kaart van een abdijhoeve in Chaam.

De kaart van een abdijhoeve in Chaam. © rr

Drie andere, weliswaar kleinere archieven van norbertijnenkloosters zijn Tongerlo voorgegaan: de archieven van de norbertijnenabdij van Berne, de norbertinessenpriorij Sint-Catharinadal en de norbertijnen priorij/-abdij van Postel. Hun oude archieven zijn volledig digitaal raadpleegbaar.

www.bhic.nl

MEER OVER

Aangeboden door onze partners
Meer nieuws uit de Kempen

citta Kempen

Mobiliteit in de Kempen

Vastgoed

Auto's in de kijker

Jobs in de regio