Natuurgebied De Maat in Mol bestaat grotendeels uit historische wateringen. Het gaat om een ingenieus grachten- en stuwensysteem dat vroeger de graslanden met water uit het kanaal bevloeide. De wateringen en graslanden of vloeiweides werden midden 19de eeuw aangelegd voor de productie van hooi. In die tijd waren paarden de belangrijkste werkkrachten in de landbouw en de economie.

“De hooilanden zorgden niet alleen voor een betere kwaliteit van hooi, maar tegelijkertijd ontstond er ook een grote bloemenpracht en hoge natuurwaarde”, zegt Jef Sas van Natuurpunt Netebronnen en conservator van De Maat. “De toevoer van het kanaalwater bracht allerlei zaden van verschillende zeldzame plantensoorten met zich mee. Zo komen er op de verschillende vloeiweides in De Maat nog bloemensoorten zoals de herfststijlloos, de gulden en slanke sleutelbloem en de kale vrouwenmantel.”

Tijdens de Tweede Wereldoorlog raakten de wateringen in onbruik. “Dat heeft vooral te maken met de sprietwinning”, vertelt Sas. “De mensen gebruikten in de oorlogsjaren spriet om de huizen te verwarmen. En onder meer het gebied van De Maat werd daarvoor gebruikt.” Daarnaast raakte de wateringmethode ook in onbruik omdat in de landbouw tractoren de paarden stilaan vervingen, waardoor er ook minder hooi nodig was. Alleen in een handvol natuurreservaten werd het systeem nog toegepast.

Afgelopen zomer startte Natuurpunt met herstellingswerken op een vloeiweide van 4 hectare. Zo werd onder meer het maaiveld weer gelijkgemaakt en werden er 22 stuwen van de watering hersteld. Zondag werd de watering weer officieel in gebruik genomen met het symbolische openzetten van de stuw. “Het herstel van de vloeiweide geeft de zeldzame bloemensoorten weer extra levenskansen”, zegt Jef Sas. “Ook soorten die vroeger veel in De Maat voorkwamen, maar door het door droogte en verzuring minder goed doen, hopen we hiermee in ere te herstellen.”

Dit jaar wil Natuurpunt Netebronnen nog een nieuwe toevoerstuw plaatsen op een tweede vloeiweide in het gebied. Die is 2 hectare groot. Dat natuurherstel gebeurt via een Project Subsidie Natuur van de Vlaamse Overheid met steun van het Elfpo. “Deze watering heeft niet alleen een meerwaarde voor de natuur, maar is ook cultureel erfgoed. Daarom is het een goede zaak dat ook De Maat dit erfgoed nieuw leven inblaast”, zegt schepen voor Toerisme en Natuurgebieden Hans De Groof (N-VA).

  (Tommy Maes )