Willy Claes, voormalig vicepremier en tussen 1994 en 1995 secretaris-generaal van de NAVO, was woensdagavond te gast in De Afspraak op Canvas over de Oekraïne-crisis. Vanuit zijn voormalige topfunctie bij de NAVO beschikt hij naar eigen zeggen nog steeds over “enkele aanknooppunten in Brussel en Washington die erg betrouwbaar zijn”.

Op basis daarvan voorspelde hij dat er wel degelijk een inval zou komen, zoals nu ook blijkt. “Poetin zal eerst vliegtuigen sturen naar de Donbasregio en bombardementen uitvoeren. Daarna komen pas de tanks in actie”, zei Claes woensdagavond nog.

Hoe ver Poetin zal willen oprukken is ook voor Claes de grote onbekende factor. “Als hij verder wil gaan dan de demarcatielijn van de provincies Donetsk en Loehansk, wat me niet zou verbazen aangezien Poetin heel de regio als onafhankelijk erkent, dan kan ik me niet inbeelden dat de Oekraïners niet zouden reageren.”

In dat scenario vreest Claes het ergste voor de Oekraïners. “Met alle respect voor de Oekraïners, maar ze dreigen dan verpletterd te worden. Ze zouden op het hart moeten worden gedrukt om alleszins geen offensieve strategie te ontplooien en heel voorzichtig te blijven.” Volgens Claes kunnen ze in feite niet anders doen dan postvatten aan de grens van de ingepalmde provincies en af te wachten.

Stalinisten vs oligarchen

Maar wat beoogt Poetin nu in feite en waarom net nu die grote machtsontplooiing? “Ik heb bepaalde indicaties dat zich in het Kremlin een soort afrekening aan het afspelen is”, verrast Claes. “De siloviki, die tot de veiligheidsdiensten behoren en zoals Poetin afstammen van de KGB, willen de volledige macht verwerven volgens de oude Stalinistische principes. Zij willen afrekenen met de oligarchen, die zich rijk gestolen hebben en die zich vandaag lustig amuseren met hun geld in Zwitserland en hun voetbalclubs in Londen en zo meer. En op dit moment helt Poetin naar zijn oude vrienden van de KGB.”

Oekraïne lijkt in dat verhaal het kind van de rekening. “Een oude Stalinistische waarheid stelt: om interne vijanden te bevechten doe je er goed aan om externe vijanden te hebben, om de aandacht af te kunnen leiden.”

Cyberoorlog

Het heeft er dus volgens Claes alle schijn van dat Poetin niet zozeer aanstuurt op een grootschalige oorlog, maar toch op zijn minst op een militaire confrontatie, wat intussen ook blijkt. Zo’n conflict zal volgens nieuwe oorlogsmethoden worden gevoerd, zegt de oud-topman van de NAVO. “We moeten goed beseffen dat we in een stadium zitten waarin gebruik zal worden gemaakt van wapens die steunen op artificiële intelligentie, wapens die de mens niet meer nodig hebben en die we mogelijk niet meer onder controle hebben.” En dat is volgens Claes een zeer onrustwekkende evolutie. Ook ons land zou zeker niet ongevoelig zijn voor cyberaanvallen, met de hoofdzetels van de NAVO en de EU op ons grondgebied.

Helsinki-akkoorden

Daarom zit er voor het Westen niets anders op dan te blijven negotiëren met Poetin, meent Claes. Hij ziet een mogelijke strohalm in de herziening van de Helsinki-akkoorden waar in 1975 in het kader van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) afspraken werden gemaakt tussen de verschillende wereldmachten over tal van gebieden, waaronder economie, milieu en mensenrechten. “Als we hem daar ergens in tegemoet kunnen komen, kan dat Poetin een mogelijkheid bieden zich terug te trekken uit Oekraïne zonder gezichtsverlies.”