Alex Elaut toont de pareltjes van Jacques De Weerdt in Antwerpen. 

Alex Elaut toont de pareltjes van Jacques De Weerdt in Antwerpen. ©  Joris Herregods

Binnenkijken in de prachtpanden van Jacques De Weerdt, de mysterieuze architect van begin 20ste eeuw

Alex Elaut, stadsgids en erfgoedkenner in de stad Antwerpen schrijft een boek over architect Jacques De Weerdt. Het is 80 jaar geleden dat hij overleed. Prachtige artnouveauhuizen in zowel Antwerpen, Berchem als Borgerhout zijn van zijn hand, maar over de man zelf is weinig geweten. Elaut toont vier pareltjes in de stad die De Weerdt gebouwd heeft, in de hoop om meer informatie over hem te vinden.

Saar Van Olmen

“In 2019 hebben we een herdenkingsboek kunnen maken over architect Jules Hofman”, vertelt de stadsgids. “Over de man en zijn verleden, wisten we niets en zelfs zijn oeuvre was nog niet grondig bestudeerd. Maar één telefoontje maakte het verschil. Ik kwam in contact met een ver famililied en er ging een hele wereld open van familiefoto’s en documenten. Ik hoop dat dat voor Jacques De Weerdt ook het geval zal zijn.”

Honderd huizen in tien jaar

Maar wat weten we dan wel over hem? Wel Jacques De Weerdt, geboren in 1867, is eigenlijk een Mechelaar. Daar woonde zijn familie en ging hij ook naar school. Na tien jaar aan de academie gaat hij aan de slag als tekenaar bij de Belgische spoorwegen, wat hem naar stad Antwerpen leidt.

“Op tien jaar tijd zou hij wel honderd huizen in de stad hebben gebouwd”, zegt Elaut. “Over zijn eigen stijl zijn er al studies verschenen, maar informatie over zijn opdrachtgevers en medewerkers zijn er niet.” Tijdens de Eerste Wereldoorlog vluchtte hij naar Rotterdam, maar wanneer hij terugkeert, bouwt hij nog weinig. “Was zijn inspiratie op? Was hij ziek? We weten het niet”, zegt Elaut. “Het enige wat ik nog kan zeggen is dat hij in een psychiatrie verbleef en in 1942 in Boechout is gestorven. In Antwerpen had hij twee broers en een dochter, die trouwens ook in een psychatrisch centrum terechtkwam, en ook in Mechelen had hij nog familie.”

Familieweetjes

Zelf stopte Elaut al briefjes in de bussen bij de huizen waarvan hij weet dat ze door De Weerdt gebouwd zijn. Hij kreeg al veel positieve reacties om foto’s te komen nemen voor het herdenkingsboek. “Ik kreeg ook al veel hulp van Marcel Windey, een heemkundige uit Deurne die al veel opzoekwerk heeft gedaan. Maar er kan altijd info bij. Daarom zoek ik mensen die eventueel een foto of portret hebben van de familie De Weerdt, Zenner, Verellen, Wauters en Bocken.”

Heb jij meer informatie over architect Jacques De Weerdt? Weet je iets over de kunstsmeden, of over zijn familie? Dan mag je Alex Elaut zeker contacteren via Alex.elaut@proximus.be.
De Demarbaixstraat 27, 2060 Antwerpen 

De Demarbaixstraat 27, 2060 Antwerpen ©  Joris Herregods

De originele moulure.  

De originele moulure.  ©  Joris Herregods

De Marbaixstraat 27, 2060 Antwerpen

Eigenaar Aloïs Huybrechts (89) en zijn vrouw Louisa Peeters (84), wonen al zestig jaar in het huis en nog veel langer in de De Marbaixstraat. Het huis is enorm goed bewaard gebleven en lijkt of de tijd er is blijven stilstaan. Op de foto zie je nog een originele moulure van 1910. “Die kon je kiezen uit een catalogus”, vertelt Elaut. “De bruine kleur errond, die je ook op de muren ziet, moest eikenhout imiteren.” Ook de gevel zelf is indrukwekkend. “Dat heet ‘kunst op straat’. Op die manier konden mensen iets bijleren tijdens een wandeling in de wijk.”

De Dageraad, Lange Lobroekstraat 14, 2060 Antwerpen 

De Dageraad, Lange Lobroekstraat 14, 2060 Antwerpen ©  Joris Herregods

Carton pierre die zelfs Elaut nog nooit gezien heeft. 

Carton pierre die zelfs Elaut nog nooit gezien heeft. ©  Joris Herregods

Lange Lobroekstraat 14, 2060 Antwerpen ­- De Dageraad

Om de hoek vind je De Dageraad, een huis gebouwd in 1907. Debora Lodewijckx (57) woont er al 20 jaar. “We kochten het huis in 1999 en zijn nog steeds aan het renoveren”, vertelt ze. “Er hing een ziel in het pand en ik was gewoon meteen verkocht.” Aan de muren hangt er carton pierre die zelfs Elaut nog nooit gezien heeft. Carton pierre is een soort lineoleumbehang dat op gekerfd hout lijkt. “Maar niets is minder waar”, vertelt Elaut. “Het werd vroeger gewoon in een vorm gegoten.” De huiselijke sfeer die Lodewijckx gecreëerd heeft, maakt het huis alleen maar mooier.

Transvaalstraat 30, 2600 Berchem 

Transvaalstraat 30, 2600 Berchem ©  Joris Herregods

De koepel in kleur is gebaseerd op Les Mouettes. 

De koepel in kleur is gebaseerd op Les Mouettes. ©  Joris Herregods

Transvaalstraat 30, 2600 Berchem­

Deze woning werd gebouwd voor een 18-jarig meisje. En dat was niet een van de minste, Anna Esther ‘Stella’ Tolkowsky was de dochter van een Russisch-Pools-Joodse diamanthandelaar en woonde nog ongetrouwd bij haar ouders. “Het is een plek met enorm veel kleur en vooral de koepel is de moeite waard”, zegt Elaut. “Die is, zoals de rest van het pand, geïnspireerd op het huis Les Mouettes in de Waterloostraat in Berchem.”

Quinten Matsys, Cogels Osylei 80, 2600 Berchem. 

Quinten Matsys, Cogels Osylei 80, 2600 Berchem. ©  Joris Herregods

De eigenares van het pand noemt dit insect “koning mier”. 

De eigenares van het pand noemt dit insect “koning mier”. ©  Joris Herregods

Cogels Osylei 80, 2600 Berchem - Quinten Matsys

Dit pand was het eerste huis van De Weerdt in de art nouveaustijl. De insecten die verwerkt zijn in de balkons verwijzen wellicht naar de legende van de put van Quinten Matsys op de Handschoenmarkt. “Matsys was aanvankelijk een smid en werd verliefd op de dochter van een schilder”, vertelt de stadsgids. “Om haar vader te imponeren schilderde hij een vlieg die de schilder probeerde weg te slaan. Maar toen hij ontdekte dat het beest niet echt was, was hij zo onder de indruk dat Matsys met zijn dochter mocht trouwen.” Zo luidt het verhaal, maar het blijft nog steeds gissen naar de waarheid.

CITTA

Aangeboden door onze partners

Vastgoed

Auto's in de kijker

Jobs in de regio