Het stenen herdenkingskruis uit 1719 voor Joseph Schellekens in een tuin in Emblem, die daar waarschijnlijk werd neergebliksemd met zijn zeis. 

Het stenen herdenkingskruis uit 1719 voor Joseph Schellekens in een tuin in Emblem, die daar waarschijnlijk werd neergebliksemd met zijn zeis. © kristin matthyssen

Funerair erfgoed: uniek kruis uit 1719 voor neergebliksemde man staat verscholen achter Emblemse tuinhaag

Emblem -

In de marge van de lijst met historisch waardevol funerair erfgoed dat het schepencollege van Ranst heeft vastgesteld, kwam een wonderlijk verhaal naar boven over een stenen herdenkingskruis uit 1719 dat zich in een privétuin op de Liersesteenweg in Emblem bevindt. Het werd daar opgericht voor een man die er vermoedelijk werd doodgebliksemd. Zelfs de bekende heemkundige Jozef Weyns begeerde het kruis voor zijn openluchtmuseum toen hij conservator was van Bokrijk.

Kristin Matthyssen

Het schepencollege van Ranst stelde onlangs een lijst op met historisch waardevol funerair erfgoed, dat sowieso door de gemeente onderhouden zal blijven nadat de concessie al vervallen is. Wat er niet op staat, is het stenen herdenkingskruis in Emblem achter een haag op de baan Oostmalle-Lier. Omdat de eigenaar nogal discreet leeft, zijn zelfs veel van de directe buren niet op de hoogte van het bestaan.

Heemkundige René Schoonvliet schreef er een bijdrage over in het boek Vereeuwigd Emblem I en ook Stefaan Crick bracht het onder de aandacht in een publicatie van Grafzerkje vzw. Het is dan ook een unicum, want bijna alle herdenkingskruisen langs wegen verdwenen in de Franse tijd. “Het kruis in Emblem is een van de best bewaarde gedateerde dat de Boerenkrijg heeft overleefd”, zegt René Schoonvliet.

Het herdenkingskruis uit 1719 in een tuin langs de N14 in Emblem. 

Het herdenkingskruis uit 1719 in een tuin langs de N14 in Emblem. ©   kristin matthyssen

Op het gebeiteld opschrift kunnen we lezen dat het kruis werd opgericht tot gedachtenis van Joseph Schellekens die hier sibiet gestorven is. “Over de doodsoorzaak doen verschillende verhalen de ronde”, zegt Schoonvliet. “Schellekens, een inwoner van Lier, werd gedeeltelijk verkoold teruggevonden. Er is sprake van een blikseminslag. Zijn handen omknelden nog de zeis waarmee hij zou gaan maaien en die de bliksem aangetrokken kan hebben. Een ander verhaal zegt dat Schellekens in een zaag terechtkwam waardoor hij bijna doormidden werd gesneden.”

Zijn waarschijnlijk gegoede familie liet een groot stenen kruis uit één stuk uithouwen, wat duurder is dan bijvoorbeeld een driedelig kruis. Toen in 1889 de tramlijn werd aangelegd, moest het kruis een tweetal meter naar achteren, waardoor het een tijd in een ligustrumhaag weggezakt stond. Nu staat het mooi recht op een gazon. “In Lier deed ook de ronde dat notaris Notelteirs hier ooit een dodelijke val van zijn paard maakte, en dat er aan het kruis ook iemand met een boerenkar verongelukt zou zijn”, zegt René Schoonvliet.

Het grafkruis aan de kerk in Ranst-Millegem. 

Het grafkruis aan de kerk in Ranst-Millegem. ©  kristin matthyssen

Het kruis uit 1835 aan de kerk van Millegem. 

Het kruis uit 1835 aan de kerk van Millegem. ©  kma

Ook dit oud kruis hangt aan het kerkje van Millegem. Dit soort kruisen tegen de kerkgevel worden sowieso bewaard. 

Ook dit oud kruis hangt aan het kerkje van Millegem. Dit soort kruisen tegen de kerkgevel worden sowieso bewaard. © kma 

Ook aan de kerk van Ranst-Millegem staat nog een prachtig oud grafkruis uit 1834.

De lijst van historisch waardevolle graven die het schepencollege weerhield is beperkt. Op de begraafplaats van Oelegem gaat het om het graf van Jules Persyn en zijn echtgenote Laura Blocquaux. De schrijver-literatuurcriticus werd in 1933 verdronken in de waterput achter zijn huis in Broechem teruggevonden. Hij zou werkverslaafd zijn geweest en maakte geregeld zware depressies door.

Het graf van Jules Persyn in Broechem. 

Het graf van Jules Persyn in Broechem. ©  kristin matthyssen

Ook het graf Schelkens–Peeters in Broechem staat op de lijst. Jef Schelkens maakte de Broechemse stekelbes en perzik beroemd. De huishoudster ligt mee in het graf.

Het mooi gietijzeren kruis van de familie De Beuckelaer in Oelegem.  

Het mooi gietijzeren kruis van de familie De Beuckelaer in Oelegem.  ©  kma

Het gietijzeren kruis van de familie De Beuckelaer in Oelegem. 

Het gietijzeren kruis van de familie De Beuckelaer in Oelegem. ©   kma

Op de begraafplaats in Emblem zijn de graven van de oud-strijders opgenomen. In Oelegem gaat het om het mooi gietijzeren kruis van de familie De Beuckelaer en het graf van de in de oorlog gefusilleerde Louis Ecran, destijds opgericht door de bevolking.

Qua gietijzeren kruisen had Ranst vroeger met wijlen Frans Schelfhout een verzamelaar in zijn midden. Hij redde talloze gietijzeren kruisen uit de omgeving en uit de Ardennen van de oudijzermarchand en stuurde er zelfs vijf op vraag van een pater naar Guatemala op.

Wijlen Frans Schelfhout uit Ranst stuurde zelfs gietijzeren kruisen die hij gered had naar Guatemala op. 

Wijlen Frans Schelfhout uit Ranst stuurde zelfs gietijzeren kruisen die hij gered had naar Guatemala op. ©  rr

Voor de graven die niet op deze lijst staan werd een reglement goedgekeurd dat peter- of meterschap mogelijk maakt. Zij moeten geen concessie betalen maar nemen wel het onderhoud van het graf op zich.

Stefaan Crick en René Schoonvliet vinden dat de lijst van waardevolle graven best wat uitgebreider had mogen zijn. Zo vindt René het spijtig dat het graf van slachter Carolus ‘Frans’ Raedts en Elisabeth Gooremans en hun meid Sidonie Francisca Beyts in Emblem niet werd weerhouden. “Die mensen zijn op ongelooflijke wijze in de oorlog achtervolgd geweest door het noodlot. Hun twee huizen werden gebombardeerd, en net nadat ze hun toevlucht hadden gezocht bij hun zoon in de Schranshoeveweg viel daar een V1 op die hoeve. Het gebeurde op 26 februari 1945. De man werd vijftig meter verder op een akker gevonden, de vork nog in de hand, want hij was net spek aan het bakken.”

Frans Raedts en Lieske Gooremans, achtervolgd door het noodlot. 

Frans Raedts en Lieske Gooremans, achtervolgd door het noodlot. ©  rr

Frans en Lieske zoals ze op hun graf op de begraafplaats in Emblem staan. 

Frans en Lieske zoals ze op hun graf op de begraafplaats in Emblem staan. ©  rr

René gaat dat graf nu zelf onderhouden. “Het was nog familie, tegen Elisabeth moest ik tante Liske zeggen. Ik merkte dat er dit jaar geen pot chrysanten meer op gezet werd. Zo’n graf heeft ook historische waarde vind ik.”

Frans en Lieske Raedts voor de boerderij die gebombardeerd werd. 

Frans en Lieske Raedts voor de boerderij die gebombardeerd werd. ©  rr

De begraafplaats in Broechem. 

De begraafplaats in Broechem. ©  kma

De begraafplaats in Broechem telt veel mooie oude graven. 

De begraafplaats in Broechem telt veel mooie oude graven. ©   kma

De begraafplaats in Broechem. 

De begraafplaats in Broechem. ©  kma

De begraafplaats van Oelegem. 

De begraafplaats van Oelegem. ©  kma

Vastgoed

Auto's in de kijker

Jobs in de regio