De Ossenmarkt op het einde van de negentiende eeuw, waar nog heel wat huizen van bewaard zijn gebleven 

De Ossenmarkt op het einde van de negentiende eeuw, waar nog heel wat huizen van bewaard zijn gebleven ©  Verzameling Janssens

Rector Herman Van Goethem leidt je rond in het 19de eeuwse Antwerpen

Antwerpen -

Herman Van Goethem, rector van de UAntwerpen kruipt in de huid van een 19de eeuwse student. Aan de hand van oude foto’s uit zijn rijke fotoarchief leidt hij je rond door langs zeventien bijzondere plekken in een digitale wandeling. Onderweg geeft de rector enkele verrassende weetjes mee alsook de geschiedenis van de markante plekken.

Jan Stassijns

Rector Herman Van Goethem beheert een van de grootste privécollecties van negentiende-eeuwse stadsfotografie. In volle coronacrisis, in maart 2020, startte hij een fotoreeks op Facebook: ‘Reizen Corona’. Het was een virtuele reis door het Antwerpen van honderd jaar geleden dat al snel 10.000 volgers naar de pagina wist te lokken. Zo is ook het idee ontstaan om wandelingen uit te werken aan de hand van de historische foto’s.

“In de eerste plaats voor mijn studenten”, licht Van Goethem toe. “Heel wat studenten komen in Antwerpen toe in het Centraal Station. Dat is dan ook het vertrekpunt. Van daaruit heb ik een wandeling uitgestippeld door de stad, richting de stadscampus. En dan kan je niet anders dan vaststellen hoe anders de stad er nu uit ziet. Koeien op de leien, dat is op zich al een bijzonder beeld, maar er zijn ook heel wat gebouwen afgebroken doorheen de jaren. Eindigen doen we op de stadscampus, in het Hof Van Liere. “Toen ze in 1929 aan de restauratie van dit binnenplein begonnen, hebben ze zich op een oude foto uit 1860 gebaseerd.”

Op zeventien locaties krijg je via de gratis app izi.TRAVEL een of meerdere foto’s te zien van die plek zo’n eeuw tot anderhalve eeuw geleden, aangevuld met toelichting van de rector over de geschiedenis, historische achtergrond en verrassende weetjes.

De Ooststatie (Centraal Station)

Dit is een foto uit 1894. Het gebouw dat je helemaal achteraan ziet, is de Ooststatie, waar vandaag het Centraal Station staat.

De Ooststatie was een houten constructie, een chalet in Zwitserse stijl, dat in 1854 is opgetrokken. Het werd de Ooststatie genoemd, omdat het op dat moment net buiten het stadscentrum lag, wat qua oriëntering het oosten van de stad was.

Dit is dus het Centraal Station in 1894. De Keyserlei, de straat die ernaartoe loopt, zijn ze op het moment van de foto nog aan het aanleggen. Dat kan je zien aan de bestrating, die nog niet af is. Achter ons ligt dan het stadscentrum.

Helemaal achteraan zie je de Ooststatie, waar nu het Centraal Station staat. De straat die ernaartoe loopt, is de huidige De Keyserlei. 

Helemaal achteraan zie je de Ooststatie, waar nu het Centraal Station staat. De straat die ernaartoe loopt, is de huidige De Keyserlei. ©  Verzameling Janssens

De Leien (Franklin Rooseveltplaats)

Links zie je de Geuzenhofkes, de 19de eeuwse benaming van de Franklin Rooseveltplaats. Vanuit dit standpunt bevindt het operagebouw zich rechts achter ons.

Het grote gebouw achteraan links is de Koninklijke Vlaamse Schouwburg dat begin jaren 1960 is afgebroken.

De foto dateert van de jaren 1920. Het lijkt wel een coronafoto. Je ziet bijna niemand de brede boulevard dat vandaag de Leien zijn. Die boulevard is gebouwd op het tracé van de oude Spaanse stadsomwalling, die in de jaren 1860 volledig werd afgebroken.

Dat het zo’n brede boulevard werd, heeft deels ook hygiënische redenen. De brede weg moest verhinderen dat besmettingen letterlijk zouden overwaaien van de dichtbevolkte binnenstad, naar de chique nieuwe woonwijken buiten deze stadsring.

In het midden zie je ook de gaslantaarns hangen. De lamp in het midden hangt aan een touwtje. Zo kon de lamp tot aan de palen getrokken worden, waar de ladder stond van de persoon die de gaslampen vulde en aanstak. Let ook op de mooie achtarmige gaslantaarn, centraal op de foto.

De Franklin Rooseveltplaats in 1920, toen nog de Geuzenhofkes genoemd 

De Franklin Rooseveltplaats in 1920, toen nog de Geuzenhofkes genoemd ©  Verzameling Janssens

De Italiëlei

De huizen dateren van de jaren 1870-1880. Door de economische boom is het in Antwerpen de middenklasse die veel geld verdient. Veel mensen maakte een sociale opgang en gingen aan de buitenkant van de stad wonen en dat was toen waar nu de leien liggen.

De foto is genomen ter hoogte van de huidige Goudbloemstraat. Waar de boeren met hun koeien naar op weg zijn, is niet duidelijk. In de eerste plaats zou je zelfs kunnen zeggen dat ze de verkeerde kant uitlopen, want het slachthuis ligt in Antwerpen-Noord, de andere kant op. Een andere mogelijkheid is dat de boeren hun vee gekocht hebben in Antwerpen-Noord en op weg zijn om de Sint-Annekesboot te nemen richting het Waasland.

De Italiëlei ter hoogte van de Goudbloemstraat 

De Italiëlei ter hoogte van de Goudbloemstraat ©  Verzameling Janssens

De Rode Poort

Min of meer aan de overkant van de Paardenmarkt, iets noordelijker van de Vondelstraat, bevond zicht vroeger de Rode Poort. Het is een zestiende-eeuwse poort die in 1865 werd afgebroken. De foto is genomen op de brug die de ene kant van de omwalling met de andere kant verbond.

Je ziet ook de houten brug die over het water loopt. Dat is een spoorlijn die van aan de Ooststatie tot aan de Rijnkaai liep voor het havenvervoer.

Je ziet in het midden ook een gaslantaarn staan. Rechts daarvan staat een vierkant gebouwtje waar een schuine buis aan vast hangt. Daar kwam men destijds water halen, want het water dat je rechts op de foto ziet, was een waterbasin voor de Antwerpenaren.

De Rode Poort die in 1865 werd afgebroken. . 

De Rode Poort die in 1865 werd afgebroken. . ©  Verzameling Janssens

Hof Van Liere

Deze foto dateert uit de jaren 1930, toen de paters Jezuïeten aan de restauratie van het Hof Van Liere begon, nu het hart van de stadscampus van de UAntwerpen in de Prinsstraat. Tijdens die restauratie heeft men de gaanderijen terug open gemaakt. Voor de restauratie baseerde de Jezuïeten zich op foto’s uit 1860 om het in oorspronkelijk staat te kunnen herstellen. Doorheen de jaren waren er heel wat bijgebouwen en koterijen aangebouwd.

 

 ©  Verzameling Janssens

CITTA

Vastgoed

Auto's in de kijker

Jobs in de regio