De teruggevonden foto’s zijn uitvergroot te bekijken op de plek waar de eerste V-bom insloeg. Op de foto is de Hippodrooom duidelijk herkenbaar.

De teruggevonden foto’s zijn uitvergroot te bekijken op de plek waar de eerste V-bom insloeg. Op de foto is de Hippodrooom duidelijk herkenbaar.©  FH

Dertien pas opgedoken foto’s tonen inslag eerste V-bom in Antwerpen en ontreddering bij hulpverleners

Antwerpen/ Ekeren -

Op 13 oktober 1944 sloeg de allereerste V-bom in vlakbij het Museum voor Schone Kunsten. Van het drama bestonden alleen beelden van de ravage achteraf. Nu doken er dertien actiefoto’s op die de ontreddering onmiddellijk na de inslag tonen. Koen en Werner Palinckx uit Ekeren vonden dit historisch materiaal in Polen.

Frank Heirman

Op 13 oktober om 10 uur ’s ochtends ontwaakte Antwerpen abrupt uit de euforie van de Bevrijding. Een veertien meter lange V2-raket vernielde de hoek van de Schildersstraat en de Karel Rogierstraat. De tol was vreselijk: 32 doden, 46 zwaargewonden, 15 huizen totaal vernietigd en 500 beschadigd. Zes maanden lang zou Antwerpen in de dodelijke greep van de vliegende bommen belanden.

Over de V1- en V2-terreur bestaat nauwelijks beeldmateriaal. De vondst van dertien foto’s van die allereerste V-inslag in Antwerpen is daarom uitzonderlijk. Werner Palinckx trof de foto’s te koop aan op het internet in Polen. Samen met zijn broer Koen Palinckx identificeerde hij de beelden en samen beslisten ze het materiaal aan te kopen.

“Dankzij het internet komen wel meer foto’s uit de oorlogsperiode boven water, maar deze zijn heel bijzonder”, vindt Koen Palinckx, districtsburgemeester voor N-VA van Ekeren maar ook historicus gespecialiseerd in de Tweede Wereldoorlog. In 2004 publiceerde hij het referentiewerk ‘Antwerpen onder de V-bommen’. “Actiefoto’s uit de oorlog zijn altijd zeldzaam. Denk maar aan de landing in Normandië waar ook amper opnamen van bestaan. Oorlogsfoto’s mocht je niet nemen, tenzij met toestemming van de autoriteiten.”

De meeste bekende foto’s over de V-bommen in Antwerpen werden genomen door Frans Claes op vraag van de stad Antwerpen en met toestemming van de Britse en Amerikaanse militaire leiding. Die beelden bevinden zich nu in de Phoebus Foundation van Fernand Huts. Claes fotografeerde de puinhopen achteraf. In het beste geval zijn er nog ruimingswerken te zien.

“De foto’s die we nu vonden, werden genomen luttele uren na de inslag”, zegt Palinckx. “We zien de ontreddering van de hulpverleners in volle actie. De passieve luchtbescherming, scouts, weerstanders, soldaten en een priester zijn in de weer. Op de achtergrond herkennen we het beschadigde Museum voor Schone Kunsten en de Hippodroom-schouwburg.”

Een uitvergroting toont de ontredderde blik van een hulpverlener die een kind wegvoert.   

Een uitvergroting toont de ontredderde blik van een hulpverlener die een kind wegvoert.  ©   FH/ Koen Palinckx

Marnixplaats

Het zijn die twee gebouwen, die de gebroeders Palinckx op weg zetten om de foto’s te identificeren. “De foto’s waren zonder beschrijving en herkomst aangeboden”, zegt Koen Palinckx. “Als je ze verder bestudeert, zie je ook gevels in de Karel Rogierstraat, die zwaar beschadigd werden maar vandaag nog steeds bestaan. Op de achtergrond duikt het monument op de Marnixplaats op.”

Getroffen gevels in de Karel Rogierstraat.  

Getroffen gevels in de Karel Rogierstraat.  ©  FH / Koen Palinckx

Omdat de verkoper geen details meer wist van de herkomst van de foto’s, zal het nog moeilijk met zekerheid te achterhalen zijn wie de fotograaf was. Koen Palinckx vermoedt een Poolse soldaat, wellicht met verlof in Antwerpen. “Geallieerde soldaten gebruikten toen een paar dagen vakantie om zich in Antwerpen te komen ontspannen. Hij had een camera bij zich en moet beseft hebben dat hij getuige was van een belangrijk feit. Hij maakte er dertien foto’s van. In de tijd waren filmpjes zeldzaam en ging je er spaarzaam mee om.”

Voor Koen Palinckx zijn de foto’s boeiend onderzoeksmateriaal. “Het was de allereerste V-inslag op Antwerpen. Ze geven een echt tijdsbeeld, dat soms sterker spreekt dan rapporten, verslagen en getuigenissen.”

De foto’s zijn momenteel te zien op informatiezuilen naast het Museum voor Schone Kunsten, op de plek waar 77 jaar geleden de eerste V-bom viel. Koen Pallinckx wil de foto’s publiceren in een volgende boek dat hij voorbereidt .