camera closecorrect downfacebook mail nextprevshare twitter video

  

Archeologiedagen in de Mechelse regio: van restanten van mammoeten tot overblijfselen van de Romeinen

Tijdens de Archeologiedagen op 8, 9 en 10 oktober dompelen Forum Vlaamse Archeologie en de Vlaamse Provincies je samen met lokale partners onder in de geschiedenis van onze regio. Van de mammoeten en sabeltandtijgers uit de ijstijd, over de Romeinen tot de impact die de Tweede Wereldoorlog had. Je komt er alles over te weten. Een fietsroute brengt je langs verschillende archeologische sites rond Mechelen en archeoloog Davy Herremans vertelt over zijn onderzoek naar de motte van Den Dulft in Bornem.

Archeologen aan het werk op motte Den Dulft in Bornem. Stefan Dewickere © Provincie Antwerpen

Motte Den Dulft dateert wellicht al uit de Middeleeuwen

Bornem

In opdracht van de Provincie Antwerpen werd een landschappelijke, historisch-cartografische en archeologische evaluatie opgemaakt van de motte van Den Dulft in Bornem. Naar aanleiding van de Archeologiedagen houdt een van de archeologen die meewerkte aan die studie een lezing in Ter Dilft en wordt de fraaie brochure met de resultaten van de studie voorgesteld.

In een private parktuin in de Kloosterstraat in Bornem staat – helemaal verscholen achter het gebladerte – een vierkante stenen toren. Den Dulft leende haar naam aan een straat en aan het cultuurcentrum Ter Dilft even verderop. Naar aanleiding van de Archeologiedagen geeft Davy Herremans zondag 10 oktober om 11u in Ter Dilft de lezing Den Dulft. Motte en donjon: buffer tussen Vlaamse graaf en Duitse keizer. Herremans is zaakvoerder van het bureau Goed in Erfgoed en vertelt in de lezing over de resultaten van het archeologische onderzoek dat werd gedaan in opdracht van de provincie Antwerpen en waaraan zijn bedrijf meewerkte.

Archeologen aan het werk op motte Den Dulft in Bornem. Stefan Dewickere © Provincie Antwerpen

Een heuvel

“De motte is een heuvel en op die heuvel werd traditioneel een constructie gebouwd”, zegt Ignace Bourgeois, archeoloog bij de provincie Antwerpen. “Zo een toren straalde de macht uit van de wereldlijke overheid. Van de huidige toren op de motte Den Dulft wisten we dat die in de negentiende eeuw werd gebouwd. Er werd al lang gesteld dat die wellicht een oudere basis heeft. Door het recente onderzoek zijn we er zo goed als zeker van dat het onderste deel van de toren uit de middeleeuwen stamt. We durven dat nog niet met 100% zekerheid te zeggen, daarvoor zou je echt moeten beginnen te graven op het terrein en de funderingen blootleggen.”

Volgens de archeologen is het bijna zeker dat de toren op Den Dulft resten bevat van een donjon en dan is het meteen een van de oudste donjons van de provincie. “Een datering van voor de veertiende eeuw is niet uit te sluiten”, zeggen ze. “Daarmee zou de toren zich inschrijven in een select rijtje van oude donjons in Vlaanderen, met als bekendste het Gentse Gravensteen.”

“Tijdens dit onderzoek konden we dankzij de nieuwste technieken het terrein rond de motte ook scannen zonder te graven in de grond”, zegt Bourgeois. “Daar kunnen we uit afleiden dat als je mocht graven in het park je hier en daar op muurresten zou stoten. Hou oud die resten zijn en van welk gebouw precies, kunnen we niet zeggen zonder echt te graven.”

De toren van Den Dulft in 1980. Jos Winckelmans

Digitaal Hoogtemodel

“Door gebruik te maken van het Digitaal Hoogtemodel Vlaanderen weten we dan weer dat de motte Den Dulft aan de rand lag van het overstromingsgebied van de Schelde. De toren beheerste de omgeving in die tijd veel meer dan nu, het was echt een teken van macht.”

Wie zondag de lezing live wil volgen, kan naar Ter Dilft op de Sint-Amandsesteenweg 41 in Bornem. Wie naar de lezing komt, krijgt de nieuwe brochure mee naar huis. Je kan de lezing ook live volgen op het YouTubekanaal van de gemeente Bornem, via onderstaande link.

Livefeed lezing Bornem Den Dulft: https://www.youtube.com/watch?v=s8R-Y8bfSW0; Wie meer informatie wil of de brochure gratis wil ontvangen, kan dat aanvragen via erfgoed@provincieantwerpen.be

Aan de Sint-Lambertuskerk in Muizen werd in 2018 nog archeologisch onderzoek verricht. Onroerend Erfgoed

Fietsroute van Archeologiedagen brengt je langs twaalf waardevolle archeologische sites

Mechelen

Dit weekend vinden in heel Vlaanderen opnieuw de Archeologiedagen plaats. Drie dagen lang kan je kennismaken met de meest opmerkelijke vondsten. Voor de Mechelse regio werd er een fietsroute uitgewerkt die je langs verschillende waardevolle en heel uiteenlopende sites brengt.

De Archeologiedagen vinden dit jaar plaats van vrijdag 8 tot en met zondag 10 oktober. Het is een initiatief van het Forum Vlaamse Archeologie en de Vlaamse provincies. Daarnaast wordt de actie ondersteund door verschillende lokale organisatoren en partners. Samen willen ze archeologie en de vondsten die er de afgelopen decennia in Vlaanderen gedaan werden, in de schijnwerpers zetten.

In totaal kan je terecht bij zo’n zestig organisatoren, goed voor ruim 140 verschillende activiteiten. Voor de Mechelse regio werd er een fietsroute uitgewerkt. “Die loodst je langs twaalf verschillende bezienswaardigheden”, zegt Erwin Meylemans van de Vlaamse dienst voor Onroerend Erfgoed. “De volledige route is 41 kilometer lang en volgt voor het grootste deel de fietsknooppunten. De route is dus vlot befietsbaar.”

Het monument in Hofstade waar in 1945 een Britse bommenwerper neerstortte. Onroerend Erfgoed

Rivieren

“De rivieren de Dijle, Nete, Zenne en Rupel staan centraal tijdens de fietstocht”, aldus Meylemans. “Rivieren hebben altijd een sterke aantrekkingskracht gehad op mensen en zijn dan ook bepalend geweest voor het ruimtegebruik. Hoe we vandaag met het landschap omgaan, wordt vaak bepaald door wat er in het verleden gebeurde. Daarom maak je onderweg kennis met verschillende periodes uit dat verleden, van de neanderthalers tot de sporen die WO II naliet.”

De start van de route bevindt zich aan de Sint-Lambertuskerk in Muizen. “Dat is een locatie met een erg rijke geschiedenis”, klinkt het bij de dienst Onroerend Erfgoed. “De ligging van de kerk illustreert hoe het dorp gebouwd werd op de rand van de riviervallei. Daarnaast werd de kerk in 1944 verwoest door een bom. In 2018 werd een deel van de vroegmiddeleeuwse fundamenten terug blootgelegd om de toestand ervan te evalueren. Nog in Muizen vind je de prehistorische begraafplaats Kerkenbos.”

Bij de monding van de Vrouwvliet werden waardevolle vondsten gedaan. Onroerend Erfgoed

Landschappen en kastelen

“Tijdens de route ontdek je prachtige landschappen die ook deel uitmaken van ons erfgoed”, zegt Meylemans. “Want erfgoed gaat niet alleen over oude gebouwen of monumenten, vaak zijn het verborgen parels in de natuur. Ik denk daarbij aan de prehistorische site van het Zennegat, maar ook aan de kraters die bij bombardementen tijdens de Tweede Wereldoorlog werden geslagen in het Mechels Broek. Verder werden ook bij de monding van de Vrouwvliet waardevolle vondsten gedaan.”

Onderweg kom je onder meer ook de kastelen De Borght en Releghem tegen, net als enkele plaatsen waar in het verleden archeologisch onderzoek werd verricht en de plek waar in 1945 een Britse bommenwerper neerstortte. Heemkring De Semse opent dan weer haar museum. “Het is een heel gevarieerde route waarbij zowel de archeologiefanaat als nieuwsgierige liefhebbers zeker aan hun trekken zullen komen”, aldus Meylemans.

Meer info over de route en de digitale kaart, vind je via de website.

www.onroerenderfgoed.be/archeologische-fietstocht-mechelen

Paul Van de Velde bij de restanten van een mammoet. Dirk Vertommen

Heemkring De Semse toont indrukwekkende collectie: “Van voorwerpen van de Romeinen tot restanten van een mammoet”

Zemst

Naar aanleiding van de Archeologiedagen van vrijdag tot en met zondag, zet ook het museum van Heemkring De Semse in Zemst de deuren open. De heemkring stelt er onder andere vondsten uit de Romeinse tijd tentoon en bezit ook heel wat restanten van prehistorische dieren zoals een mammoet en een sabeltandtijger.

Het museum van De Semse in de Schoolstraat 17 in Zemst beschikt over enkele echte pronkstukken. “Zo zijn we bijvoorbeeld erg trots op de vondsten uit de Romeinse tijd”, zegt Paul Van de Velde van de heemkundige kring. “Daarnaast stellen we ook objecten tentoon uit de middeleeuwen en de renaissance. Het gaat dan bijvoorbeeld om aardewerk dat werd gevonden in het baggerslib dat afkomstig is uit de Dijle.”

Verder pakt De Semse ook uit met restanten van enkele indrukwekkende prehistorische dieren. “In de jaren tachtig deden archeologen en amateurzoekers onderzoek in de zandwinningsput van het Bos van Aa in Zemst”, zegt Van de Velde. “Daar werden de overblijfselen van mammoeten, wolharige neushoorns en sabeltandtijgers ontdekt. Tijdens de ijstijden wandelden die hier gewoon rond. Daarnaast werden er ook stenen werktuigen van de neanderthalers ontdekt.”

Het museum is tijdens de Archeologiedagen zowel op zaterdag als op zondag geopend. Het is mogelijk om er de vijf permanente tentoonstellingen van de heemkundige kring te bezoeken. Tijdens de namiddag is ook de cafetaria geopend.

Enkele vondsten die tentoongesteld worden in het museum. Dirk Vertommen

  (svds)

MEER OVER