Stephan Vanfraechem (rechtsboven) en Federaal minister van Mobiliteit Georges Gilkinet (Ecolo).  

Stephan Vanfraechem (rechtsboven) en Federaal minister van Mobiliteit Georges Gilkinet (Ecolo).  ©  Carlo Coppejans, ISOPIX, VUM

Minister investeert fors in infrastructuur voor goederentreinen in Antwerpse haven: “Sector is jarenlang verwaarloosd”

Antwerpen -

Slechts 7% van de containers van en naar de Antwerpse haven wordt met treinen vervoerd. “In elk regeerakkoord staat dat dit aandeel fors naar omhoog moet, maar er wordt nu al jarenlang minder geïnvesteerd”, zegt Stephan Vanfraechem, directeur van werkgeversvereniging Alfaport-Voka. Federaal minister van Mobiliteit Georges Gilkinet (Ecolo) geeft Vanfraechem gelijk. “De sector is jarenlang verwaarloosd. Ik ga daar verandering in brengen”, zegt Gilkinet.

Christof Willocx

Containers met goederen die in de Antwerpse haven aankomen, worden daarna meestal met een vrachtwagen naar hun eindbestemming gebracht. Ook containers die naar de Antwerpse haven komen om daarna op een schip te worden gezet, worden meestal met de vrachtwagen vervoerd. Slechts een dikke 7% van al die trafiek gebeurt met de goederentrein. Alfaport roept al jaren om geld voor meer spoorvervoer, zodat er minder files zijn op de weg. Volgens de haven haalt één trein gemiddeld 45 vrachtwagens van de weg.

Topman Stephan Vanfraechem schuift drie concrete punten van kritiek naar voren, en wordt meteen van antwoord gediend door infrastructuurbeheerder Infrabel en minister van Mobiliteit Georges Gilkinet.

1. Leg extra sporen aan

“In elk Europees, federaal en Vlaams regeerakkoord staat dat er meer goederen moeten worden vervoerd via het spoor”, zegt Stephan Vanfraechem. “Maar in plaats van meer te investeren in het spoor, zijn de investeringen de voorbije jaren fors gedaald. Er is wel extra geld gegaan naar meer veiligheid van het treinverkeer, en dat was nodig. Maar er moeten ook dringend extra sporen bijkomen. Het is een illusie om te denken dat we meer goederentreinen kunnen laten rijden met de bestaande infrastructuur.”

Minister van Mobiliteit Georges Gilkinet geeft Stephan Vanfraechem gelijk. “Tussen 2014 en 2020 is er voor maar liefst meer dan een miljard euro gedesinvesteerd in het spoor”, zegt Gilkinet. “Ik ga die tendens keren. Volgens een studie van Deloitte vloeit er voor elke euro investering in het spoor 3 euro terug naar de economie. Mede daarom maak ik via het Boost Plan 275 miljoen euro vrij om de spoorinfrastructuur voor het goederenvervoer in België te verbeteren. Die vernieuwing komt ook de Antwerpse haven ten goede, want het spoor is natuurlijk een heel ecosysteem.”

“Een voorbeeld van een investering is een grotere capaciteit, een hogere snelheid en een betere doorstroming van zwaardere en langere treinen op de Montzen-route (dat is een spoorlijn die de Antwerpse haven met de Duitse stad Aken verbindt, red.) en de lijn Athus-Meuse (die van Luxemburg naar Namen gaat, red.)”, zegt Gilkinet. “Beide spoorlijnen zijn essentieel voor de haven van Antwerpen om toegang te krijgen tot het oosten en het zuiden van Europa.”

Een goederentrein in de Antwerpse haven. 

Een goederentrein in de Antwerpse haven. ©  VUM

2. Maak het hele spoor elektrisch

“Sommige sporen op Linkeroever zijn niet elektrisch”, zegt Stephan Vanfraechem. “Daardoor zijn er elektrische goederentreinen die de Antwerpse haven binnenrijden, en dan plots moeten worden vervangen door een diesellocomotief. De ontkoppeling van een wagon en de aankoppeling van een nieuwe duurt al snel een uur. En voor het milieu is het natuurlijk geen goede zaak dat er dieseltreinen moeten worden ingezet.”

Infrabel zegt dat een volledige elektrificatie van het spoor niet haalbaar is. “Voor Linkeroever loopt er binnen Infrabel wel een studie om te bepalen op welk punt elektrificatie wenselijk en noodzakelijk is”, zegt Frédéric Petit. “We zijn voorstander van elektrificatie voor de zones waar grote volumes aan containers worden verwacht. Van en naar die hotspots moeten treinen zo veel mogelijk zonder tussenstops in en uit kunnen rijden, zonder een locomotief te wisselen.”

“Maar elektrische treinen binnenrijden in een terminal is niet evident omdat het op een terminal onmogelijk is om een bovenleiding te voorzien. Die bovenleiding zou in de weg staan van de grote portaalkranen”, zegt Petit. “Er zijn andere mogelijkheden, zoals een locomotief met een batterij of een locomotief die zowel elektrisch als op diesel rijdt. Innovatie zal een belangrijke rol spelen.”

Sporen in de Antwerpse haven. Een volledige elektrificatie van de sporen is volgens Infrabel niet mogelijk, omdat de bovenleidingen in de weg zouden staan voor de portaalkranen. 

Sporen in de Antwerpse haven. Een volledige elektrificatie van de sporen is volgens Infrabel niet mogelijk, omdat de bovenleidingen in de weg zouden staan voor de portaalkranen. © VUM

3. Laat de havenarbeiders niet koekeloeren als een trein vertraging heeft

“Er is nood aan een beter digitaal capaciteitsmanagement”, zegt Stephan Vanfraechem. “Vandaag staan goederentreinen te vaak voor een gesloten sluis. De treinbestuurder weet niet op voorhand dat een sluis op een bepaald moment gesloten is. Als hij dat wel tijdig te weten komt, kan hij rondrijden en het tijdverlies beperken. Die gebrekkige informatiedoorstroming is echt een probleem. Ook bijvoorbeeld op de terminals. Het gebeurt te vaak dat havenarbeiders worden opgevorderd om goederen van een trein te halen, die er door een file pas uren later blijkt te zijn. Als die informatie wel doorstroomt, kan iedereen in de keten efficiënter werken.”

Infrabel zegt dat ook hieraan wordt gewerkt. “We ontwikkelen samen met de haven van Antwerpen een digitaal platform voor het spoorvervoer in de haven”, zegt Frédéric Petit. “Daarmee willen we de verschillende stappen in de spoorketen naadloos op elkaar afstemmen voor spoorwegondernemingen, verladers, terminals, operatoren, expediteurs en alle andere partijen. De voorwaarde voor het succes van dat platform is dat de gegevens tussen de partijen vlot worden gedeeld. Het platform moet de communicatie tussen de verschillende partijen in de keten alleszins makkelijker maken.”

MEER OVER Mobiliteit Antwerpen