Ondanks de jarenlange leegstand straalt het interieur van de Predikherenkerk nog altijd veel charme uit. 

Ondanks de jarenlange leegstand straalt het interieur van de Predikherenkerk nog altijd veel charme uit. ©  Dirk Vertommen

Klim eens op de stellingen van de Predikherenkerk: cultuurtempel in wording

Mechelen -

De restauratie van de vervallen Predikherenkerk in Mechelen is volop bezig. De Open Monumentendag op zondag 12 september is een unieke kans om op de stellingen te klimmen en de werf eens van dichtbij te bekijken. Tijdens de overgang van 2023 naar 2024 breidt Het Predikheren hier uit met een culturele hotspot en extra ruimte voor de bibliotheek.

Sven Van Haezendonck

Het zeventiende-eeuwse Predikherenklooster in de Goswin de Stassartstraat hebben de Mechelaars te danken aan de predikheren uit het Nederlandse ’s-Hertogenbosch. Op de vlucht voor protestantse troepen kwamen ze na een zwerftocht in 1651 uiteindelijk in de Dijlestad terecht. Door hun beperkte financiën bouwden ze bijna tachtig jaar aan hun klooster.

Aan een kerk kwam de religieuze orde pas toe in de periode 1720-1735, maar ze geraakte nooit voltooid. “Een rijkversierde voorgevel in barok zoals de Begijnhofkerk heeft deze kerk niet”, zegt Eveline de haes, architect bij de afdeling Projecten & Monumenten van de stad. In 1796 nam de Franse bezetter de kerk in beslag en kwam er een verzorgingstehuis voor ouderen. Vanaf 1809 deed ze dienst als militair hospitaal en later als kazerne en opleidingscentrum.

Vanop de stellingen heb je een mooi uitzicht over de stad. 

Vanop de stellingen heb je een mooi uitzicht over de stad. ©  Dirk Vertommen

Beetje bij beetje geraakte de kerk in verval, want verbouwingen gebeurden met weinig respect voor het monument. Tot een brand in 1946 het dak vernielde en de tussenniveaus van het artilleriemagazijn verdwenen. De kerk kreeg een stomper dak met metalen spanten, maar ze bleef wel leegstaan. Toen de militairen in 1975 Mechelen verlieten, bleef de kerk net als het klooster voort verkommeren. Slechts sporadisch werd ze nog eens gebruikt. Het meest recent voor het VTM-programma Mijn Restaurant.

Zachte restauratie

In de late zomer van 2019 opende in het voormalige klooster Het Predikheren de nieuwe stedelijke bibliotheek. Sinds eind vorig jaar loopt de restauratie van de gevels van de kerk. Net zoals bij het klooster opteerden de ontwerpers voor een zachte restauratie. “Die moet verdere waterschade in het interieur voorkomen. Recent zijn ook daar de werkzaamheden van start gegaan”, zegt Koen Anciaux (Vld-Groen-m+), schepen van Monumenten.

Zo veel mogelijk van het bestaande baksteenmetselwerk blijft behouden. 

Zo veel mogelijk van het bestaande baksteenmetselwerk blijft behouden. ©  Dirk Vertommen

Met 2,7 miljoen euro steun van de Vlaamse overheid trekt de stad daar ruim 3,2 miljoen euro voor uit. Een belangrijk werk is het reinigen van de gevels in bak- en zandsteen. “Daarbij behouden we zo veel mogelijk van het bestaande baksteenmetselwerk. Alleen waar het echt nodig is, voert de aannemer herstellingen uit met gerecupereerde baksteen of plaatselijk aangevuld met nieuwe baksteen”, legt Eveline De haes uit. Ook de verweerde natuursteen moet de aannemer maximaal behouden. “Alleen sterk aangetaste stukken laten we vervangen.”

Zonnepanelen

Voor de grote vensters maakt aannemer Monument-Vandekerckhove werk van nieuw stalen of houten schrijnwerk met isolerende beglazing. Waar mogelijk gaat de stad de duurzame toer op. “De dakbedekking vervangen we door natuurleien en aluminiumplaten met geïntegreerde zonnepanelen”, zegt De haes. Leuk en sympathiek ook: zelfs aan zwaluwnesten is gedacht.

Verweerde natuursteen moet de aannemer maximaal behouden. 

Verweerde natuursteen moet de aannemer maximaal behouden. ©  Dirk Vertommen

Net zoals bij de restauratie van het klooster blijven ook in de kerk de vele sporen van verbouwingen zichtbaar. Samen met de oorspronkelijke inrichting zorgen ze voor de charme die de kerk ondanks haar decennialange leegstand nog altijd uitstraalt. “De restanten van het pleisterwerk laten we zorgvuldig restaureren, maar er komen geen aanvullingen”, vertelt de architect. In de zomer van 2022 moet heel de restauratie afgerond zijn.

Hotspot

Daarna investeert Mechelen nog eens 3,3 miljoen euro in de inrichting van de kerk. Het dossier daarvoor is in opmaak. “We houden de inrichting bewust sober en beperkt om de schoonheid van de monumentale ruimte te behouden. Het wordt een prachtige aanwinst”, zegt schepen Anciaux. Tijdens de overgang van 2023 naar 2024 wil de stad de kerk graag opnieuw in gebruik nemen als een uitbreiding van Het Predikheren. Ze wordt zodanig ingericht dat er meerdere culturele en socioculturele activiteiten tegelijk kunnen plaatsvinden.

Zelfs aan zwaluwnesten is gedacht. 

Zelfs aan zwaluwnesten is gedacht. ©  Dirk Vertommen

“Ook deze kerk belooft een nieuwe culturele hotspot te worden. Naast een plek voor muziek en lezingen voor meer dan honderd personen, kunnen we dankzij de extra ruimte ook onze collectie voor scholen uitbreiden”, vertelt Björn Siffer (Vld-Groen-m+), schepen van Cultuur. Daarnaast is er meer plek om recente titels uit het magazijn dicht bij de bibliotheek te stockeren. “Op die manier bieden we onze bezoekers én boeken nog meer comfort”, zegt Siffer.

Tijdens de Open Monumentendag op zondag 12 september kun je de stellingen bezoeken. Tussen 10 en 17u starten er ieder halfuur rondleidingen. Daarvoor moet je wel reserveren. Snel zijn is de boodschap, want het aantal tickets is beperkt.

MEER OVER Blikvangers Mechelen

Meer nieuws uit regio Mechelen

Mobiliteit in Mechelen

Vastgoed

Auto's in de kijker

Jobs in de regio