©  ISOPIX

Onderzoek UAntwerpen: PFAS-waarden rond 3M Zwijndrecht gedaald in afgelopen tien jaar

“De hoge gehaltes PFAS in eieren zijn een reden tot bezorgdheid. Maar het goede nieuws is dat er gedurende de voorbije tien jaar een daling is opgetreden op enkele kilometers van de fabriek van 3M in Zwijndrecht”, zegt professor Lieven Bervoets (UAntwerpen).

In 2018 en 2019 onderzochten wetenschappers van Universiteit Antwerpen stalen bij zeventig vrijwilligers in een straal van vijftien kilometer rond de fabriek van 3M in Zwijndrecht. Er werden zowel stalen genomen van bodem, water, regenwormen, kippeneieren en groenten.

“Daaruit blijkt dat er van de zeventien gemeten PFAS-componenten voornamelijk PFOS, PFOA en PFDA sterk aanwezig waren”, zegt professor ecotoxicologie Lieven Bervoets. “Verder blijkt dat de concentraties PFAS sterk dalen naarmate de afstand van de fabriek van 3M in Zwijndrecht toeneemt. Dat geldt zowel voor de concentraties van de stof in de bodem als in kippeneieren. Vlak bij het bedrijf, tot op ongeveer twee kilometer, kunnen de concentraties als zeer hoog worden beschouwd. Dat is vooral duidelijk bij de eieren.”

Deze zomer volgt er een vervolgonderzoek. “Daarbij zullen we onder meer stalen nemen bij verschillende windrichtingen.”

Daling in 10 jaar tijd

De hoge gehaltes in kippeneieren zijn volgens de professor een reden tot bezorgdheid. Maar het goede nieuws is dat er gedurende de voorbije tien jaar een daling is opgetreden. Zo maten de wetenschappers in 2010 tot meer dan vijf keer hogere PFAS-concentraties in eieren vlak bij 3M dan vandaag.

“We moeten ons afvragen of er ook op andere plaatsen, ver buiten de invloedssfeer van 3M, overschrijdingen van de richtlijn in kippeneieren optreden en wat de gevolgen zijn voor de volksgezondheid”, zegt Bervoets. “Die richtlijn voor wekelijkse inname, opgesteld door het EFSA, is sterk verstrengd in 2020 en die waarden liggen nog ter discussie onder experts. Tenslotte hopen we met onze studie uiteindelijk richtlijnen te kunnen geven om de blootstelling aan PFAS te verminderen door gerichte maatregelen te nemen zoals de inrichting van kippenrennen en toegediend drinkwater en voeding.”

Lager in groenten dan in eieren

Uit het onderzoek blijkt eveneens dat de concentraties PFAS in groenten tot honderd keer lager liggen dan in eieren. “De afstand van de fabriek had hierop geen effect, blijkt uit de resultaten. Al is het op dit moment nog te vroeg om daarover al definitieve uitspraken te doen”, zegt Robin Lasters. Hij is een van de wetenschappers die samen met Bervoets de onderzoeken deed.

Universiteit Antwerpen doet al sinds 2004 onderzoek naar de aanwezigheid van PFOS-, PFOA- en andere PFAS-componenten. Zowel in het binnen- als in het buitenland en ook in de omgeving van de fabriek in Zwijndrecht. Veel van die studies zijn analyses in de bodem, in kleine zangvogels, vissen of ongewervelde dieren.

Volgens de UAntwerpen bleken vooral de PFOS-concentraties in eieren erg hoog, al nemen ze wel sterk af naarmate de afstand tot 3M vergroot. In groenten lagen de concentraties tot honderd keer lager en kon er geen duidelijk effect van afstand tot het bedrijf worden vastgesteld. Ook voor PFOA kon geen duidelijk effect van afstand van 3M worden aangetoond, noch in groenten, noch in eieren.

Het goede nieuws is volgens de onderzoekers ook dat er blijkbaar gedurende de voorbije tien jaar een daling is opgetreden. Zo stelden de wetenschappers in eieren vlak bij 3M in 2010 nog tot meer dan 5 keer hogere concentraties aan PFOS vast dan vandaag.

CITTA

Vastgoed

Auto's in de kijker

Jobs in de regio