©  Getty Images/EyeEm

Acht op de tien vrouwen en helft van alle mannen werd al slachtoffer van seksueel geweld

Bijna de helft van alle mannen in België en acht op de tien vrouwen maakten in hun leven al seksueel geweld mee. Dat blijkt uit de eerste grote en representatieve studie hierover in ons land.

Veerle Beel

De resultaten zijn verrassend en onthutsend: 64 procent van de mensen die in België wonen, zijn in hun leven ooit al het slachtoffer geworden van seksueel geweld. 80 procent van de vrouwen heeft dat aangegeven, en 48 procent van de mannen. Voor een groot deel gaat het om zogenoemd hands-off seksueel geweld, waarbij iemand bijvoorbeeld ongewenste seksuele opmerkingen kreeg of gedwongen werd om te kijken naar iemand die masturbeert.

Twee op de vijf vrouwen werden het slachtoffer van hands-on seksueel geweld, waarbij er ongewenst fysiek contact was. Hetzelfde geldt voor één op de vijf mannen.

Minderheidsgroepen (80 procent) en vluchtelingen (84 procent) maken nog veel vaker seksueel geweld mee. Bij die laatste groep is het opmerkelijk dat dit jonge mannen vaker overkomt dan vrouwen.

“De zaak opengetrokken”

Het is de eerste studie van deze omvang in ons land. Meer dan 5.000 inwoners werden bevraagd, de jongste was 16, de oudste 99 jaar. Eerdere studies in België waren beperkter van omvang: ze bevroegen bijvoorbeeld alleen vrouwen, of peilden naar termen als ‘verkrachting’ en ‘seksueel misbruik’, die al enige interpretatie vragen.

“Wij hebben de zaak opengetrokken en gevraagd naar concrete seksuele handelingen tegen iemands wil, zoals de definitie van de Wereldgezondheidsorganisatie over seksueel geweld inhoudt”, zegt professor Ines Keygnaert (UGent). “Er waren ook vragen bij als: heeft iemand u ooit verplicht om zijn penis in uw mond te nemen? Of: heeft iemand u ooit verplicht om te penetreren? Zo krijgen we eindelijk een zicht op de totale omvang van het probleem, en ook op zaken waarvoor we zolang de ogen hebben gesloten, zoals het slachtofferschap van mannen.”

Een grote meerderheid van de slachtoffers zocht geen hulp en deed geen aangifte. Een op de drie vrouwen had in haar leven zelfs nog nooit eerder met iemand over het voorval gepraat. De helft van de mannelijke slachtoffers deed dat evenmin.

Geweld bij ouderen

Van de mensen van 70 jaar en ouder blijken vier op de tien al seksueel ongewenst gedrag te hebben meegemaakt, bij een op de twaalf gebeurde dat in de laatste twaalf maanden voor de bevraging – die net voor de corona-lockdown werd gestopt. Zes op de tien van deze slachtoffers spraken daar eerder nooit over. Het is zowat de eerste studie ter wereld die peilde naar seksueel geweld bij ouderen. “Men spreekt vaak over mishandeling bij ouderen, maar niet over dit thema. Misschien omdat jongere mensen er ten onrechte van uitgaan dat ouderen aseksueel zijn”, zegt Keygnaert.

Toch was bijna iedereen blij dat de vraag hen werd gesteld, zeggen de onderzoekers ook, en dat ze kans kregen om hun verhaal te doen bij iemand die echt luisterde. Ook jonge vluchtelingen wilden graag meewerken, in de hoop dat dit echt verschil zou maken in hun leven.

Er is werk aan de winkel om het thema meer bespreekbaar te maken, in de hele samenleving, en ook bij huisartsen, zorginstellingen en andere zorgverstrekkers, zeggen de onderzoekers. Volgens slachtoffers die, vaak na jaren pas, toch het onderwerp aansnijden bij hun arts, weten die vaak niet goed wat te zeggen – de aanpak van seksueel geweld maakt geen deel uit van de opleidingscurricula van artsen en andere hulpverleners, en er is veel professionele ‘handelingsverlegenheid’. Het is ook niet duidelijk genoeg bij wie slachtoffers terechtkunnen als ze het geweld niet van recente datum is.