©  AP

EU zal strenger toezien op export vaccins: “Eerst contract hier nakomen”

De Europese lidstaten steunen het voorstel van de Europese Commissie om strenger toe te zien op de export van coronavaccins. Daarvoor wordt er vooral gekeken naar AstraZeneca en het Verenigd Koninkrijk. “AstraZeneca moet eerst een inhaalbeweging maken en het contract met de EU respecteren, voor het nog vaccins kan exporteren.”

“We willen ervoor zorgen dat Europa haar fair share krijgt”, zei Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, na een Europese top. “We moeten aan onze burgers kunnen uitleggen dat als bedrijven vaccins exporteren naar de rest van de wereld, dat zo is omdat ze hun verplichtingen in Europa nakomen en onze voorraad niet in gevaar brengen. We vragen om wederkerigheid en proportionaliteit.”

Vooral naar Verenigd Koninkrijk

Daarmee verwees de voorzitter naar het exportmechanisme dat eerder al werd voorgesteld, maar nu ook besproken en gesteund werd op de Europese top donderdag. Het gaat dan om strengere exportcontroles. En die zijn vooral gericht op AstraZeneca. Zij leveren fors minder vaccins aan Europa dan in het contract werd vastgelegd, maar voeren wel nog steeds vaccins uit naar het Verenigd Koninkrijk.

Von der Leyen verduidelijkte tijdens de persconferentie dat er sinds 1 december 2020 al 77 miljoen dosissen van het coronavaccins geëxporteerd werden. Daarvan gingen er 21 miljoen naar het Verenigd Koninkrijk. Maar in de andere richting staat de teller nog steeds op nul.

Bij het overlopen van de vaccinatiegraad in de EU zei Von der Leyen: “We hadden veel sneller kunnen zijn als alle farmaceutische bedrijven hun contracten hadden nageleefd.” Ze benadrukte dat Pfizer/BioNTech en Moderna wél betrouwbaar leveren. Maar voor het komende tweede kwartaal belooft AstraZeneca opnieuw minder dosissen dan in het contract vastgelegd: “70 miljoen in plaats van de contractuele 180 miljoen doses.”

De achterstand van AstraZeneca in Europa moet eerst ingehaald worden en het contract nageleefd, alvorens er verder kan uitgevoerd worden, aldus Von der Leyen. Charles Michel zei: “We willen dat de contracten nageleefd worden. We hebben serieuze bezorgdheden met dit ene bedrijf, maar hopen dat ons exportinstrument de productie en leveringen zal vergroten.” Hij benadrukte dat zo’n verhoogde productie afdwingen het hoofddoel is van het mechanisme.

Laatste redmiddel

Ons land steunt de strengere exportregels, maar ze mogen wel geen bedrijven treffen die wel aan hun contract voldoen. Premier Alexander De Croo (Open Vld) maakte na de Europese top het punt dat ons land een van de belangrijke producenten van vaccins ter wereld is en dat de globaal vertakte toeleveringsketen niet in het gedrang mag worden gebracht. “Het transparantie- en uitvoermechanisme moet daarom op een gerichte manier worden gebruikt en mag enkel worden toegepast op de producenten die de gemaakte afspraken niet nakomen. Bovendien moet het mechanisme een laatste redmiddel zijn.” Hij verwees daarbij naar Pfizer, dat wel steeds de beloofde dosissen heeft geleverd.

De commissievoorzitter benadrukte dat Europa trots mag zijn op haar vaccinproducenten en dat er ook nog steeds op wereldwijd niveau zal samengewerkt worden. “Europa is de regio die het meeste vaccins exporteert. En dat zullen we ook blijven doen. Ook voor humanitaire doeleinden. We nodigen anderen uit om onze openheid te matchen.” Volgens Von der Leyen heeft Europa sinds de start van het exportmechanisme op 1 februari al 33 aanvragen voor uitvoer toegestaan en slechts één gestopt. Als bedrijven hun contracten naleven, kunnen ze wel nog vaccins uitvoeren.  

Over de voorraad van AstraZeneca-vaccins die in Italië werd aangetroffen, zei Von der Leyen: “AstraZeneca heeft verduidelijkt dat van de 29 miljoen doses er 13 miljoen voor Covax zijn en 16 miljoen voor Europese lidstaten. Voor ons is het belangrijk dat vaccins geleverd worden aan Covax.” Met dat programma worden armere landen van vaccins voorzien.

(sgg, adb)

MEER OVER Coronavirus