Je vindt het nu al koud? Dan heb je deze barre Antwerpse winters niet meegemaakt

Het wordt fris de komende dagen, met mogelijk zelfs wat smeltende sneeuw vandaag en zaterdag. Maar van een koudegolf, laat staan een horrorwinter, is lang geen sprake. Welke Belgische tiener kan nog geloven dat de Antwerpenaars in 1891 van de rechteroever naar de linkeroever over de bevroren Schelde stapten en in 1963 de Noordzee vol ijsschotsen dreef?

Kristin Matthyssen

Volgens Luc Debontridder, klimatoloog en wetenschapper verbonden aan het KMI, was december 2020 een warme maand, met amper vier vorstdagen. Terwijl dat er normaal tien zijn. “Hoewel het raar kan klinken, is januari 2021 tot dusver kouder dan normaal, met een gemiddelde temperatuur van 1,9 graden Celcius, terwijl dat normaal 3,3 graden Celcius is. We telden tot dusver twee sneeuwdagen in Ukkel, terwijl het op de Hoge Venen en de Baraque de Fraiture wel goed sneeuwt. Maar de evolutie in de sneeuwbedekking neemt gestaag af.”

Toen vroren nog bloemen op de ruiten

• Januari 1891: De Schelde vriest dicht. Mensen kunnen van linkeroever naar rechteroever stappen.

9 januari 1891: de Schelde in Hoboken. ©  rr

• Januari 1906: 35 cm sneeuw in Brasschaat en Turnhout, wat zeer ongewoon is voor deze streek.

1917: 22 opeenvolgende ijsdagen tussen 20 januari en 11 februari. De temperatuur zakt 17 keer onder -10 C.

1929: Intense koude houdt België in de greep. Op de Maas en de Noordzee drijven ijsschotsen. Op Valentijnsdag, 14 februari, vriest het nog -22 C.

1929: België bibbert. ©  rr

1933: Het scheepvaartverkeer valt stil op 26 januari door ijsdammen op rivieren en kanalen.

• 20 januari 1940: In de vallei van de Lesse in Rochefort noteert het KMI de laagste minimumtemperatuur van de eeuw in België: -30,2 C. Op 28 januari ligt er 31 cm sneeuw in Antwerpen.

• Januari 1945: 30 vorstdagen in Ukkel! Koudste maand van de eeuw in ons land. De Slag om de Ardennen is bezig.

• 22 november 1962: De IJstijd lijkt aangebroken. In Sint-Job-in-’t-Goor wordt vermoord jongetje André Brepoels begraven. De sneeuw dekt als een lijkwade het graf, noteert uw krant.

• 31 december 1962: Nieuwjaarsvierders onderweg naar zaal Martinushoeve in Zandvliet stranden massaal. De bussen kunnen niet verder omdat mazout in de leidingen bevriest. Sneeuwstormen sluiten de Antwerpse polder twee dagen af van de buitenwereld, geïsoleerd zoals Eskimodorpen aan de Noordpool. Iedereen gaat schuilen in café De Blauwhoef. ‘Wij zijn de trappers van het Hoge Noorden’, schimpt het lokaal weekblad De Polder op de stad. De Antwerpse provinciegouverneur kondigt de noodtoestand af.

• 15 januari 1963: De Noordzee bevriest. Dertig vriesdagen in januari. Heel Europa ziet wit. Huizenhoge sneeuwhozen teisteren Antwerpen. Er vallen winterdoden te betreuren. De 28-jarige Henri S. uit Wilrijk wil spreeuwen gaan jagen. Op het moment dat hij het jachtgeweer uit zijn auto neemt, glijdt hij uit, raakt de trekker en schiet zichzelf vol in de borst. Tussen Merksem en Wijnegem drijft vier kilometer pakijs op het Albertkanaal. Water- en gasleidingen springen. Gazet van Antwerpen meldt “zingende zwanen die afkomstig zijn uit Siberië en Lapland”. Alsook “kleine zwanen die in de fjorden van Zweden leven”.

1963: de schepen liggen vastgevroren aan de sluis op het Albertkanaal in Wijnegem. ©  anoniem

• 17 januari 1963: Armand Pien meldt al 1.000 winterdoden in Europa.

1963: glad in ’t stad. ©  GVA

• 13 januari 1968: Strenge vorst (-19,2 C) op Kempense zandgrond.

• 8 januari 1985: -22,8 C in de Kempen. Het zal tot 16 januari de stenen uit de grond vriezen.

• Februari 1986: Nieuw record! Koudste februari van de eeuw met 24 vorstdagen.

• 12 januari 1987: De Belgen bibberen van de kou. Reeds twee dagen temperaturen onder -15 C.

• 10 januari 1997: koudste januaridecade van de eeuw. Al 10 opeenvolgende dagen kouder dan -7 C. Het zal nog doorvriezen tot april. IJsbrekers moeten het Albertkanaal openhouden. De ijzeren trapjes in de sluizen waarlangs schippers bij lage waterstand naar boven klimmen om hun vaarrechten te betalen, zijn zo verijst dat ze levensgevaarlijk zijn om te beklimmen

• 10 januari 2003: Na een witte kerstvakantie, schaatsen kinderen rondjes op Putse Moer ven Van Ganzenven in Kalmthoutse Heide, dat precies Tirol is.

• 2 februari 2010: Alweer veel ijspret op Kalmthoutse Heide

2 februari 2010: de Kalmthoutse Heide lijkt op Tirol. ©  Mia Uydens

• 25 januari 2017: Schaatsen op Kalmthoutse Heide

Heimwee naar de winter van 1963 of 1979? Surf dan naar www.meteo.be, doorklikken naar klimaat

DOEN! in Antwerpen

Meer nieuws uit stad en rand

Vastgoed

Auto's in de kijker

Jobs in de regio