©  AFP

Wat als Trump het Witte Huis weigert te verlaten?

Nu Joe Biden quasi zeker de nodige stemmen lijkt te gaan binnenhalen om president van de VS te worden, en alles erop wijst dat Donald Trump zich daar weigert bij neer te leggen, stelt zich voor het eerst in de geschiedenis de vraag ‘Wat als de president het Witte Huis weigert te verlaten?’.

Alles wijst er echter op dat Trump zich er niet snel bij zal neerleggen als Joe Biden zou worden. Hij kondigde eerst en vooral al een rist hertellingen en rechtszaken aan om de uitslag aan te vechten. De meeste experts zijn het erover eens dat die weinig zoden aan de dijk zullen brengen. Hoe groter de voorsprong wordt van Biden in het aantal kiesmannen, hoe meer dat achterhoedegevechten zullen worden. Het juridische gevecht zal nog wel enkele weken duren, maar wellicht zullen de meeste rechtszaken tegen half december afgerond zijn.

Nooit eerder voorgekomen

Gelet op zijn recente uitspraken en uitvallen valt echter te betwijfelen of Trump dan nog zonder slag of stoot plaats wil maken in Witte Huis voor zijn tegenstander, wiens inauguratie gepland staat op 20 januari 2021. En dus stelt zich de vraag: wat als Trump dat alsnog weigert? Het antwoord is niet echt duidelijk. Simpelweg omdat het die situatie nooit eerder in de geschiedenis is voorgekomen en ook de Grondwet geen uitkomst biedt.

Wat wel zeker is, is dat een ex-president levenslang bescherming krijgt van de Secret Service. Maar zijn presidentiële macht valt wel weg, en dus wordt Trump bij verlies weer een ‘gewone’ Amerikaan. Dat betekent dat de nieuwe president - die aan het hoofd staat van de Secret Service - diezelfde agenten van de Secret Service zal kunnen inschakelen om zijn voor­ganger uit zijn woonst te zetten. Toen Biden er in juni naar gevraagd werd, zei hij dat “de legerleiding” het nooit zover zal laten komen. “Ik ben ervan overtuigd dat ze Trump kordaat het Witte Huis uit zullen escorteren.”

Te trots

De kans is ook klein dat Donald Trump het daadwerkelijk zo ver wil drijven. “Mensen die de president goed kennen zeggen dat hij enorm trots is. En dat hij het nooit zou toelaten dat er foto’s worden gemaakt waarop te zien is hoe hij uit het Witte Huis wordt verjaagd”, zo liet een Biden-adviseur eerder al optekenen.

Tegelijkertijd hielden de Biden-adviseurs de voorbije maanden koortsachtig in de gaten welke Republikeinen zich al publiekelijk lieten ontvallen dat ze zich zorgen maken over een vreedzame overdracht van de macht. Op die manier weet de Biden-entourage bij wie ze terechtkan als er straks een politieke oplossing gezocht moet worden. Naar verluidt zijn er al in alle stilte telefoontjes gepleegd om die Republikeinen te vragen zich aan hun woord te houden.

(Lees onder de foto nog meer antwoorden op verrassende vragen over de Amerikaanse verkiezingen)

 ©  Douliery Olivier/ABACA

Hoeveel vicepresidenten moesten het presidentschap overnemen?

Van al de presidenten die Amerika heeft gehad –Trump is de 45ste – zijn er acht die tijdens hun ambtstermijn stierven: William Henry Harrison, Zachary Taylor, Abraham Lincoln, James A. Garfield, William McKinley, Warren G. Harding, Franklin D. Roosevelt en John F. Kennedy. Vier van hen werden vermoord, de anderen stierven aan gezondheidsproblemen. Zij werden telkens opgevolgd door hun vicepresident. Ook vicepresident Gerald Ford nam het presidentschap over, maar dat was niet het gevolg van Richard Nixons dood maar wel door zijn aftreden na het Watergate-schandaal.

In totaal zijn er dus negen vicepresidenten geweest die de rol van president noodgedwongen moesten overnemen. Het is een relevante vraag, als je de leeftijd ziet van de twee presidentskandidaten. Joe Biden is 77, Trump 74. Hun running mates Kamala Harris (55) en Mike Pence (61) worden dan ook een beetje gezien als potentiële erfgenamen.

Kan de president op zijn eentje een kernaanval bevelen?

President Trump werd na zijn besmetting met het coronavirus behandeld met experimentele medicijnen waarvan de nevenwerkingen amper bekend waren, en met een steroïde dat gebruikers volgens dokters “een gevoel van onkwetsbaarheid” geeft. Dat deed in de VS het debat weer oplaaien over de ‘nuclear launch authority’, de procedure voor het inzetten van kernwapens.

Dat gezag bevindt zich nu exclusief in de handen van de president. Daarom wordt hij altijd vergezeld door een militaire assistent die in het bezit is van de ‘nuclear football’, het computersysteem waarmee de president een kernaanval kan autoriseren. Tijdens de Koude Oorlog werd beslist om het gezag over de nucleaire codes bij één man te leggen, die in geval van nood snel kon reageren. De VS zijn wel een uitzondering: in geen enkele van de acht andere kernmachten kan één man of vrouw op eigen houtje beslissen om kernwapens in te zetten.

Volgens experts houdt de Amerikaanse methode risico’s in: oefeningen hebben uitgewezen dat berichten over een kernaanval nooit kraakhelder zijn, waardoor onder tijdsdruk de verkeerde beslissing genomen kan worden. Experts stellen dan ook al langer voor om een extra hooggeplaatste official aan te duiden, die zo’n bevel zou moeten bekrachtigen.

 ©  REUTERS

Wat gebeurt er met het overgebleven campagnegeld van presidentskandidaten na de verkiezingen?

In Amerikaanse verkiezingen gaat groot geld om: miljarden dollars worden elke vier jaar gespendeerd in de strijd om de machtigste man ter wereld te worden. Maar wat gebeurt er met de miljoenen aan donaties die na verkiezingsdag nog in de oorlogskas van de kandidaten zit?

Joe Biden liet alvast een record noteren: de Democraat haalde in september 383 miljoen dollar (omgerekend zo’n 327 miljoen euro) binnen. Nog nooit haalde een presidentskandidaat in één maand tijd zoveel geld op. Maar wat na de verkiezingsdag? Kandidaten mogen wat overblijft niet naar eigen goeddunken gebruiken: het spenderen van campagnebijdragen is streng gereguleerd, en wordt gemonitord door de Federal Election Commission.

Een eerste verplichting na verkiezingsdag is het aflossen van uitstaande schulden. Dan gaat het bijvoorbeeld om huur voor kantoorruimtes in het hele land, loon van duizenden personeelsleden, en facturen van gespecialiseerde bedrijven die verkiezingspolls uitvoerden.

Wat daarna overblijft gebruiken voor persoonlijke onkosten is ten strengste verboden. Wel toegestaan: donaties aan goede doelen, “op voorwaarde dat de kandidaat geen compensatie van de organisatie in kwestie krijgt, en dat de donatie niet gebruikt wordt in het voordeel van de kandidaat”. Kandidaten kunnen dat geld ook overdragen aan de partij waartoe ze behoren, of aan een nieuw campagnefonds voor hun eigen toekomstige verkiezingsraces. Een laatste mogelijkheid is om ongebruikt geld na de campagne terug te storten aan individuele donoren, al is dat erg zeldzaam.

 ©  EPA-EFE

Hoeveel lijfwachten heeft de president?

De veiligheid van de president van de Verenigde Staten ligt in de handen van de Secret Service. Dat is een politiedienst die deel uitmaakt van het ministerie van Binnenlandse Veiligheid en als taak heeft de politieke leiders van het land, hun families en bezoekende staatshoofden te beschermen. Dat gaat om fysieke bescherming – de lijfwachten staan erom bekend dat ze op elk moment tussen de president en het publiek proberen te staan om indien nodig een kogel op te vangen –, maar ook om potentiële dreiging identificeren en onderzoeken.

Ongeveer 3.200 speciaal agenten en 1.300 agenten in uniform staan elke dag in voor de bewaking van het Witte Huis, het Financiëngebouw en buitenlandse diplomatieke missies in Washington. Hoeveel er precies op elke plaats ingezet worden, is niet geweten, maar de president is wel de prioriteit.

Naar schatting worden enkele tientallen van die speciaal agenten elke dag ingezet voor specifiek de bewaking van het Witte Huis tegen indringers en het controleren van wie binnenkomt. Ze fouilleren onder meer de medewerkers. Daarnaast heeft de president een team van persoonlijke lijfwachten die hem overal volgen wanneer hij het Witte Huis verlaat. Ook wordt hij vanop afstand gevolgd door ander veiligheidspersoneel. Ook agenten in burger maken naar verluidt deel uit van de Secret Service.

Hoeveel verdient een (ex-)president?

In de wet staat dat een president 400.000 dollar (340.000 euro) per jaar krijgt, aangevuld met een jaarlijkse onkostenvergoeding van 50.000 dollar, een belastingvrij reistegoed van 100.000 dollar en 19.000 dollar per jaar voor ‘entertainment’. Daarnaast mag de president in het Witte Huis wonen, heeft hij personeel tot zijn beschikking en wordt hij de klok rond bewaakt. Hij mag ook vrij beschikken over een eigen vliegtuig en helikopter en heeft een ziekteverzekering. Komt er ook nog bij: een budget van 100.000 dollar om het Witte Huis in te richten naar zijn welbevinden.

Na zijn ambtstermijn, krijgt de president voor de rest van zijn leven een presidentieel pensioen. De enige uitzondering zijn presidenten die uit hun ambt gezet worden. Het pensioen bedraagt 207.800 dollar (177.000 euro) per jaar. Daarnaast hebben oud-presidenten recht op personeel, kantoorruimte, communicatiesystemen en zo meer.

Naast dat pensioen staat het een ex-president ook vrij om memoires te publiceren, de raad van bestuur van bedrijven te betreden of betaalde lezingen en toespraken te geven. Er staat geen limiet op de hoeveelheid geld die ze daarmee mogen verdienen. Ter illustratie: alleen met lezingen en toespraken verdiende Bill Clinton na zijn presidentschap meer dan 65 miljoen dollar. Zijn memoires brachten 15 miljoen op.

Waarom stemmen Amerikanen altijd de eerste dinsdag na de eerste maandag van november?

Om dat te begrijpen, moeten we terug naar 1845. In die tijd was de meerderheid van de Amerikanen landbouwer. Er moest dus gestemd worden in een maand waarin de boeren niet moesten zaaien of oogsten – de lente en de zomer vielen weg. En in de winter was het te koud. Dus kwam begin november als compromis uit de bus.

Dat voor een dinsdag werd gekozen, had twee redenen. Ten eerste was een zondag uitgesloten, dan ging men naar de kerk. Daarnaast waren er nog geen verharde wegen of auto’s en waren stemlokalen nog niet zo wijdverspreid als nu. Velen moesten om te kunnen stemmen dus een reis afleggen, die een dag of zelfs langer kon duren. Dinsdag leek ideaal, want woensdag was traditioneel marktdag.

Waarom specifiek de eerste dinsdag na de eerste maandag? Omdat 1 november vermeden moest worden. Allerheiligen is heilig voor gelovigen, en bovendien hadden veel handelaars de gewoonte op de eerste dag van de maand hun boekhouding te regelen.

De voorbije jaren zijn al verwoede pogingen gedaan om verkiezingsdag te verhuizen naar het weekend en naar een warmere maand, maar houdt conservatief ­Amerika halsstarrig vast aan de traditie.

Kan Trump in 2024 opnieuw opkomen als hij nu verliest?

Als hij de verkiezingen zou verliezen, dan betekent dat niet dat Donald Trump nooit meer een gooi mag doen naar het presidentschap. Maar het aantal ambtstermijnen is wel beperkt tot twee. Het 22ste amendement in de Amerikaanse grondwet verbiedt dat iemand die tweemaal tot president is gekozen, opnieuw wordt ­gekozen.

Een president die na zijn eerste termijn niet herverkozen wordt, kan daarna dus probleemloos opkomen. Pakweg Jimmy Carter, met zijn 96 jaar de oudste nog levende president, zou kunnen beslissen om nog eens op te komen. Hij diende immers maar één termijn – van 1976 tot 1980 – omdat ene Ronald Reagan zich in 1980 populairder toonde.

Ook Trump zou ­opnieuw mogen op­komen, en volgens zijn gewezen hoofdadviseur Steve Bannon is het zeker dat hij dat zou doen. “Als de verkiezing van hem gestolen wordt of Joe Biden om een of ­andere reden toch weet te winnen, zal Trump opnieuw kandidaat zijn in 2024. Het zal zeker niet zijn eindpunt zijn”, zei Bannon in een interview met The Australian.

In het volgens kenners weinig waarschijnlijke scenario dat Trump na een verlies in 2020 toch opnieuw verkozen wordt in 2024, zou hij de tweede president zijn die daarin slaagt. Alleen Grover Cleveland, de 22ste en 24ste president van de VS, deed het hem voor. Die diende van 1884 tot 1888 en van 1892 tot 1896. In 1892 kwam hij op en won hij van president Benjamin Harrison, de man die hem vier jaar eerder nog verslagen had.

 ©  AP

Hoeveel mensen wonen er in het Witte Huis?

Het Witte Huis in Washington D.C. is een gebouw dat tot de verbeelding spreekt. Het imposante gebouw uit de 18de eeuw beslaat 5.111 m² en bevat 132 kamers, 35 toiletten, 412 deuren, 6 verdiepingen – waarvan 2 onder de grond, 147 ramen, 28 open haarden, 8 trappen, 3 liften, 1 bowlinghal, 1 filmzaal, 1 zwembad, 1 basketbalveld en 1 tennisveld. Het gebouw is zo groot dat je 2.157 liter verf nodig hebt om de gevel wit te verven.

Het lijkt dan ook absurd dat er op dit moment slechts drie (3!) mensen in wonen. President Donald Trump, zijn echtgenote Melania en hun 14-jarige zoon Barron mogen het hun thuis noemen. Als ze dat zouden willen, mogen ze ook andere familieleden bij hen laten intrekken, maar dat is niet het geval. De Obama’s deden dat wel: zij lieten de moeder van Michelle bij hen inwonen om op hun dochters te kunnen passen wanneer zij er niet waren.

De meer dan 300 personeelsleden van het Witte Huis – medewerkers en adviseurs van de president, koks, obers, poetspersoneel en zo meer – wonen er niet. Zij moeten elke avond naar huis en komen de volgende ochtend terug. Zelfs de floriste van Michelle woonde er niet in, en die getuigde nadien dat ze er vier jaar lang zeven dagen op zeven 16 uur per dag gewerkt had.

Het Witte Huis is opgedeeld in vleugels, en de westvleugel is de bekendste. In die West Wing bevinden zich het Oval Office van de president en alle kantoren van zijn personeel. Wat weetjes: het Witte Huis werd in 1800 gebouwd door slaven, het kreeg zijn naam in 1901 en werd in 1933 rolstoelvriendelijk gemaakt toen rolstoelgebruiker Franklin D. Roosevelt president werd.

Wat is het kiescollege?

Op hun stembiljet kleuren de Amerikanen – digitaal in een kieslokaal of per post – het bolletje in voor de naam van de twee personen die zij president en vicepresident willen zien worden. Opmerkelijk aan het kiessysteem in de VS is dat hun stemmen niet naar die twee personen gaan. Hun stem gaat naar de kiesmannen in hun staat, die samen met die in de andere staten het kiescollege vormen. In totaal zijn het er 538.

Die kiesmannen – hun aantal in hun staat is gelijk aan het aantal Senatoren en Congresleden plus de gouverneur – worden aangesteld door de politieke partij van de kandidaten in kwestie. Concreet: als Donald Trump en Mike Pence in pakweg Texas één stem meer krijgen dan Joe Biden en Kamala Harris, mag de Republikeinse partij alle 38 kiesmannen van die staat aanduiden.

Dat verklaart waarom Donald Trump in 2016 president kon worden met 3 miljoen stemmen minder dan Hillary Clinton. Het maakt niet uit of je in een staat wint met 1 of 1 miljoen stemmen verschil: je krijgt hetzelfde aantal kiesmannen.

Zodra duidelijkheid is over de winnaar in elke staat, komt het kiescollege samen. Elke kiesman moet dan zijn of haar stem uitbrengen. Logischerwijs stemmen zij op de kandidaat van de partij die hen aangeduid heeft, maar er zijn altijd rebellen. In 33 staten is het verplicht om op de kandidaat van hun partij te stemmen, in de 17 anderen niet. In 2016 bezondigden zeven kiesmannen – vijf Democraten en twee Republikeinen – zich aan dat rebelse gedrag. Zij stemden uiteindelijk op kandidaten die er niet te deden, zoals Bernie Sanders en Colin Powell. Hun daad van verzet veranderde evenwel niets aan de uitkomst van de door Donald Trump gewonnen verkiezing.

Wordt de nieuwe president de oudste ooit?

Wie er ook wint, is de oudste president ooit die de eed aflegt. En zelfs met grote voorsprong. Donald Trump zou zijn eigen record verbreken: bij zijn eedaflegging in 2016 was hij met zijn 70 jaar al de oudste ooit, nu zou hij daar uiteraard vier jaar bij doen: op 20 januari is hij welgeteld 74 jaar en 221 dagen oud. Joe Biden zou bij zijn eventuele eedaflegging nog een pak ouder zijn: zo maar eventjes 78 jaar en 61 dagen.

Ter vergelijking: de gemiddelde leeftijd van alle presidenten bij hun eedaflegging was 55 jaar en 3 maanden. De jongste president ooit was Theodore Roosevelt, die 42 jaar en 322 dagen oud was toen hij de vermoorde president William McKinley opvolgde. John F. Kennedy was de jongste verkozen president ooit: 43 jaar en 236 dagen.

Aan het einde van hun ambtstermijn zouden Trump of Biden ook de oudste president ooit aan de macht zijn. Momenteel is dat nog steeds Ronald Reagan, die in 1989 afzwaaide toen hij 77 jaar en 349 dagen oud was. Trump zou beter doen met 78 jaar en 220 dagen. Biden zou begin 2025 zelfs 82 jaar en 61 dagen oud zijn, en daarmee de eerste tachtiger ooit zijn in het Witte Huis.

De Amerikaanse grondwet voorziet weliswaar een leeftijdsbeperking voor presidentskandidaten, maar enkel een minimumleeftijd: je moet 35 jaar oud zijn om president te worden. Het debat over een eventuele maximumleeftijd voor presidentskandidaten is met de kandidatuur van de zeventigers Trump en Biden wel weer opgedoken in de Verenigde Staten. In beide gevallen gaat het om mannen op hoge leeftijd, wat vragen doet rijzen over hun vermogen om zo’n veeleisende job nog naar verwachting uit te voeren. Niet alleen bestaat het gevaar op ouderdomsziekten die hun mentale capaciteit aantasten, het vergroot ook de kans op een overlijden van de heersende president. In dat geval neemt de vicepresident het stokje over: Mike Pence (61) of Kamala Harris (56).

Wat is de rol van de first lady?

De first lady van de Verenigde Staten is meestal – maar niet altijd – de echtgenote van de president. Wettelijk speelt zij geen enkele rol in de Amerikaanse overheid, maar ze oefent wel vaak invloed uit op het beleid van haar echtgenoot.

Aangezien de first lady niet zelf verkozen wordt, heeft ze wettelijk geen gezag. Haar rol is uitsluitend ceremonieel: zij is de gastvrouw van het Witte Huis, en organiseert in die hoedanigheid alle officiële ceremonies in de residentie van de president. Ze mag haar man ook vervangen bij formele aangelegenheden. Maar natuurlijk oefent ze informeel wel invloed uit op de president. Zo zijn er first lady’s die speeches schreven voor hun man, of die bepaalde kwesties via zogeheten pillow influence – “hoofdkusseninvloed” – op de beleidsagenda kregen.

Ondanks de wettelijke beperkingen is de functie van de first lady steeds uitgebreider geworden, bijvoorbeeld door zich in te zetten voor goede doelen (al ging de voorkeur dan vaak wel uit naar zaken die politiek niet gevoelig lagen). Zo streed Lady Bird Johnson voor milieubescherming, zette Betty Ford zich in voor vrouwenrechten en was Nancy Reagan een voorvechter van een grote antidrugscampagne.

Hillary Clinton brak met die traditie. Zij kreeg wel formele taken, bijvoorbeeld toen ze door haar man werd aangeduid om het land rijp te maken voor publieke gezondheidszorg, maar dat werd een sof. Melania Trump was tijdens haar vier jaar in het Witte Huis het gezicht van een campagne tegen pesten op het internet.

Voor haar taken krijgt de first lady ook personeel: het Office of the First Lady bestaat uit een stafchef, een woordvoerder, een sociale secretaris en een Chief Floral Designer, en bevindt zich in de oostelijke vleugel van het Witte Huis. Een salaris krijgt de first lady niet, wat al op kritiek stuitte van Ronald Reagan en Barack Obama.

Het gaat trouwens doorgaans om de echtgenote van de president, maar in het verleden namen ook dertien andere vrouwelijke familieleden of vriendinnen de rol van first lady op zich: wanneer de president een vrijgezel of weduwnaar was, of wanneer de echtgenote van de president die functie niet kon uitoefenen.

 ©  REUTERS

Hoeveel verdient een Amerikaanse president?

De Amerikaanse president krijgt net als elke ambtenaar een salaris uitbetaald door de overheid. Dat loon ligt wel iets hoger dan dat van de gemiddelde Amerikaan: een president krijgt jaarlijks 400.000 dollar (omgerekend zo’n 338.000 euro). Ter vergelijking: het gemiddelde jaarloon in de Verenigde Staten bedraagt 44.564 dollar (37.670 euro). Al is dat verschil nu ook weer niet geheel onlogisch, gezien de verantwoordelijkheid en werkdruk.

Tussen het loonbriefje van de eerste president George Washington (25.000 dollar in 1789, of omgerekend zo’n 565.000 euro in hedendaagse termen), en dat van president Donald Trump zijn er vijf loonsverhogingen geweest. De meest recente kwam er onder George W. Bush in 2001: toen werd het loon van de president verdubbeld van 200.000 naar de huidige 400.000 dollar. Donald Trump, wiens persoonlijke fortuin geschat wordt op 3 miljard dollar, schonk zijn loon als president echter aan goede doelen.

Naast hun loon krijgen presidenten ook een vergoeding van 169.000 dollar (143.000 euro) voor reizen, entertainment en andere onkosten. Daarnaast voorziet de overheid natuurlijk ook gratis transport (in de presidentiële limo, de helikopter Marine One of het vliegtuig Air Force One), en gratis kost en inwoon in het Witte Huis. Bovendien krijgen presidenten na hun ambtstermijn een pensioen van 205.800 dollar (173.920 euro) per jaar, en blijven ze verzekerd van gezondheidszorg via de federale overheid.

En wat met de First Lady, vraagt u? Die krijgt... geen cent.

 ©  AFP

Hoeveel Amerikanen mogen stemmen, en hoeveel gaan er?

Om je stem te mogen uitbrengen in de VS, moet je een Amerikaans staatsburger zijn en minstens 18 jaar oud zijn. Dat geldt voor meer dan 257 miljoen Amerikanen. Een vaste woonplaats hebben in de VS is niet nodig: ook vanuit het buitenland kan je stemmen via de post. Niet al die 257 miljoen mensen mogen echter stemmen: Amerikanen met een strafblad of met mentale problemen hebben vaak geen stemrecht, maar de regels verschillen afhankelijk van de staat waarin ze wonen en willen stemmen. Bij benadering 240 miljoen Amerikanen mogen daarom stemmen.

Een opkomstplicht zoals in ons land is er niet, dus de Amerikanen kunnen volledig vrij kiezen of ze al dan niet gaan stemmen. Ook op 3 november zullen veel Amerikanen er voor kiezen om gezellig thuis te blijven en geen stem uit te brengen. De opkomst ligt in de 21ste eeuw rond de 50 procent. De ene verkiezing is het wat meer, de andere minder. Vier jaar geleden bracht 55,5 procent van de Amerikanen een stem uit. Bij verkiezingen langer geleden liep de opkomst al eens op tot 80 procent, maar daarvoor moeten we al terug tot 1896.

De opkomst is bovendien sterk verschillend tussen de bevolkingsgroepen in de VS. Zo zijn latino’s en Amerikanen van Aziatische origine minder geneigd om te gaan stemmen. Bij Afro-Amerikanen werden hogere opkomstcijfers opgetekend in 2008 en 2012, toen Barack Obama de Democratische kandidaat was. Toen steeg de opkomst zelfs tot naar schatting 67 procent, maar in 2016 viel die al fel terug tot naar schatting 55 procent. Verwacht wordt dat de minderheden door het polariserende discours van Donald Trump dit jaar wel meer zullen stemmen, en vermoedelijk voor Joe Biden.

Hoe erkent de verliezer van de Amerikaanse verkiezingen gewoonlijk een nederlaag?

“Gisteravond heb ik Donald Trump gebeld, en ik heb hem aangeboden om samen te werken voor het goed van ons land. Ik hoop dat hij een succesvolle president voor alle Amerikanen zal worden.” Met die woorden gaf Hillary Clinton vier jaar geleden, daags na de presidentsverkiezingen, haar nederlaag toe. Zo wil de traditie in de Verenigde Staten het: eens duidelijk wordt dat een bepaalde kandidaat een meerderheid in het kiescollege heeft veroverd, volgt een telefoontje van de verliezer naar de winnaar, en vervolgens een zogeheten ‘concession speech’.

Die traditie ontstond toen de technologie een steeds snellere bekendmaking van de verkiezingsresultaten mogelijk maakte. Vroeger kon het wel dagen of weken duren voor de winnaar van een belangrijke verkiezing nationaal bekend was, maar in 1896 zette de Democraat William Jennings Bryan een nieuwe trend door zijn nederlaag meteen te erkennen in een telegram aan de winnaar, de latere president William McKinley. Sindsdien volgen kandidaten in nationale verkiezingen hetzelfde patroon: een privételefoontje aan de winnaar, gevolgd door een toespraak aan de eigen kiezers en de rest van het land, die het einde van de campagne symboliseert. “Op die manier erkent de verliezer ritueel de zege van de tegenstander als een nobele daad in dat grote epos dat we democratie noemen”, omschrijft professor John R. Vile van de Middle Tennessee State University het poëtisch.

De vraag is natuurlijk of Donald Trump zich straks ook nobel zal gedragen bij een eventuele nederlaag. “De kiezers hebben die erkenning nodig: het symboliseert een vreedzame overdracht van de macht”, zegt professor Vile. Maar president Trump heeft al meermaals herhaald dat hij die vreedzame machtsoverdracht niet kan garanderen. “We’ll see”, klonk het. “We zullen wel zien.”

 ©  AFP

(pmm, gjs, jvh)

MEER OVER Amerikaanse verkiezingen 2020