Schepen Claude Marinower. © Jan Van der Perre

Antwerpen na corona: werken en ondernemen

OPINIE. Schepen Claude Marinower: “Alle bedrijven redden, zou foute keuze zijn”

Antwerpen -

Financieel-dienstverleningsbedrijf Graydon berekende dat er 10 miljard euro nodig is om de Antwerpse bedrijven te redden die door de coronacrisis in de problemen komen. Het gaat om ruim 28.000 bedrijven. Antwerps schepen van Economie en Werk Claude Marinower (Open Vld) reageert in een opiniebijdrage op het interview met Eric Van den Broele, senior manager bij Graydon. In het Antwerpen na corona mogen de fouten uit het verleden niet worden herhaald en moet er nu vooral geïnvesteerd worden in technologie en innovatie. “Alle bedrijven zonder onderscheid koste wat het kost redden zoals vroeger, zou een slechte keuze zijn”, zegt Marinower.

To grow, we have to let go

“Het zijn niet de sterkste soorten die overleven en ook niet de meest intelligente. Het is de soort die het beste reageert op veranderingen.” Dat is Charles Darwins idee van ‘survival of the fittest’, wat vaak misbegrepen wordt als een argument voor brutale kracht, power en een forse aanpak.

Het was wel met een stevige schok dat de economische situatie in maart door corona ineens omsloeg. De gevolgen ervan zijn ernstig. Volgens Graydon zal één op zes bedrijven in Antwerpen de coronacrisis niet overleven zonder steun. Helaas gaan we niet elk bedrijf kunnen redden. To grow, we have to let go.

De historische fout die we in de vorige crisisjaren begingen, was het herinvesteren in verlieslatende sectoren. België heeft hierin een trackrecord. Het meest bekende voorbeeld is de mijnbouw wiens pijnlijke doodstrijd we decennia hebben gerekt door de mijnen te lang open te houden. Deze staatssteun bezorgde veel overheidsschulden en weinig voordelen voor de samenleving. Eenzelfde verhaal was er in de staal-, textiel- en glasindustrie. We probeerden de industriële gloriejaren uit de negentiende eeuw kunstmatig in leven te houden. Maar de fabrieken sloten uiteindelijk toch omdat we onvoldoende konden concurreren met lagelonenlanden. De economische realiteit had ons al lang ingehaald en nostalgie is een slechte drijfveer om te regeren: terugkeren naar het verleden gaat niet.

Maar loslaten is moeilijk. In het boek Adapt toont Tim Harford nochtans aan dat succes zonder falen niet mogelijk is. “Vooruitgang komt voort uit vele experimenten, waarvan er vele mislukken, en we moeten falen meer tolereren als we eruit willen leren”, aldus Harford.

Hebben we een les getrokken uit het verleden? Dan zou in deze economische crisis onze aandacht vooral horen te gaan naar de bedrijven en sectoren die nog wel een toekomst hebben. Zij bevinden zich onder meer in de technologie en innovatie en kunnen onze productiviteit, welvaart en internationale concurrentiekracht verhogen. Het is in hen dat we moeten investeren.

Begin jaren ’80, ook een periode van economische malaise, gaf de eerste Vlaamse regering even het goede voorbeeld met Flanders Technology. Deze technologiebeurs zette Vlaanderen wereldwijd op de kaart als digitale pionier. Die voorsprong zijn we verloren. Van de vijfentwintig leidinggevende instellingen die onderzoek doen naar AI (artificiële intelligentie, red.) is vandaag het merendeel gevestigd in de VS. De lijst telt amper vier instituten in Europa en geen enkele in België.

In Antwerpen voeren we sinds 2017 wel een beleid gericht op de economieën van de toekomst. We creëerden een ecosysteem voor innovatieve en digitale bedrijven. Met resultaat: het aantal digitale start-ups steeg in onze stad met 123 procent. Deze strategie leidde ook tot de oprichting van The Beacon, een hub voor in AI en IoT (Internet of Things, red.) en BlueChem, een incubator voor de verduurzaming van de petrochemie, een belangrijke economische cluster van de Antwerpse haven. Zij staan nu voor een belangrijk kantelpunt.

In een enquête van de Stad Antwerpen antwoordde de helft van onze start-ups en scale-ups dat ze door de coronacrisis op zoek zijn naar extra financiering. Deze jonge bedrijven die op het punt stonden om door te groeien, kwamen door de coronacrisis klem te zitten. Kapitaalrondes vielen stil en financieringsbronnen droogden op. Op 6 april zei Jurgen Ingels hierover in De Tijd dat start-ups voor hun ‘Darwin-Moment’ staan, verwijzend naar de veertien jaar die de natuurwetenschapper nodig had om na een vijf jaar lange reis de ‘Origin of Species’ te publiceren en alle losse eindjes met elkaar te verbinden. Deze crisis is dus het ideale moment om voluit te kiezen voor het investeren in digitalisering en technologie.

En ja, slechts één op de tien start-ups haalt het en blijft bestaan. Maar dan nog is het nodig om hen toegang tot kapitaal te geven. “To grow, we need to let go”, geldt ook binnen sectoren en bedrijven. Apple en Google zijn succesvol geworden dankzij en niet ondanks dat ze heel wat missers moesten slikken. Google Glass, iemand? Of de Apple Newton? Apple haalde uit deze flop later kennis en inspiratie voor de iPad. En terwijl de Google Glass voor consumenten is geschrapt, wordt het wel verder ontwikkeld voor het gebruik door chirurgen tijdens operaties.

Een overheid moet de regie behouden over de economie, maar kan niet als een moederkloek de jongen in het nest houden. Alle bedrijven zonder onderscheid koste wat het kost redden zoals vroeger, zou een slechte keuze zijn. Begrijp me niet verkeerd, achter faillissementen schuilen persoonlijke drama’s. Wie het werk verliest moeten we intensief begeleiden en desnoods omscholen. Maar we moeten ook meer gaan beseffen dat falen deel uitmaakt van het bereiken van succes. Groeien is loslaten, zowel door verlieslatende economieën af te stoten als door wie kan groeien, te laten groeien.

Onder meer Joseph Schumpeter sprak over ‘creatieve destructie’: nieuwe technieken vervangen steeds de oude. Het continue proces van vernieuwing was voor hem de motor voor economische groei. Laten we dit idee nu we meer dan ooit omarmen. We staan op het kruispunt om dit land in een nieuwe richting te laten evolueren. Geef Schumpeter daarom een plek in het relancecomité van de Vlaamse regering en aan de onderhandelingstafel van een nieuwe federale regering. Dat zou een mooie ontdekkingsreis kunnen worden waarop Darwin jaloers zou zijn.



LEES MEER OVER Antwerpen na corona: werken en ondernemen

icon mail

Zit je nog met vragen rond het redden van de Antwerpse economie?

Laat het ons weten!