©  Victoriano Moreno

Op wereldreis in België: deel 5

In het zuidelijkste puntje van België waan je je in Italië

Geen enkel Europees land geeft zo’n instant vakantiegevoel als Italië. Dat licht, die zon, de mensen en het eten, Italië heeft het allemaal. Maar als je naar het zuidelijkste puntje van België afzakt, kom je al aardig in de buurt van la bellissima Italia. En ze hebben er nog lekker bier ook.

Maaike Floor
Veel mensen zullen de zomer in eigen land doorbrengen. Daarom ging reporter Maaike Floor vast op prospectie naar plekken waar je je in het buitenland waant. Want zo’n vleugje Italië, Japan of Zweden geeft je staycation in België nét dat beetje meer.

Nog geen drie uur doen we erover om naar ‘Italië’ te rijden. Geef toe, dat is best te doen. Maar vandaag zullen we ook even in de tijd moeten reizen. De abdij van Orval is namelijk onze eerste bestemming en het waren monniken uit Calabrië die de abdij rond 1070 hebben gesticht.

1. De abdij van Orval

Daar zit een mooi verhaal aan vast. Mathilde van Toscane (1046-1115) was aan het rusten bij de bron van Orval toen ze haar trouwring verloor in het water. Ze smeekte en bad om hulp. Toen ze daarna naar de bon terugkeerde, kwam er een forel boven met de trouwring in zijn bek. Mathilde riep verrukt uit dat dit een gouden dal was, een aurea vallis, en daar komt de naam Orval vandaan. Uit dankbaarheid besloot ze op die plek een klooster te stichten. De bewuste bron, die de abdij nog steeds van drinkwater voorziet, kun je hier met eigen ogen zien.

LEES OOK: Even groen en gemütlich als in Duitsland

De abdij zou dit jaar haar 950ste verjaardag vieren. De festiviteiten zijn uitgesteld maar de abdij bezoeken kan wel en het bier en de kaas proeven (en kopen) ook. Het is mooi om de ruïnes van de oude abdij te zien (onlangs dook er bij graafwerken nog een hele nieuwe vleugel op), er zijn kunstobjecten uit de abdij tentoongesteld in de kelders van de achttiende-eeuwse abdij, er is een kruidentuin en een biermuseum.

 ©  Victoriano Moreno

“Het deel waar de broeders leven is niet toegankelijk voor het publiek en de brouwerij ook niet”, vertelt Augusta Dolsma, directeur toerisme. “Maar een dienst bijwonen kan wel en je kunt in het gastenverblijf op retraite komen.”

Vergaderen in Assisi

Broeder Xavier (53) wil wel even tijd voor ons maken. Hij is de enige die wat meer in contact komt met de buitenwereld, want hij is de ‘broeder-econoom’ en onder andere de baas van de brouwerij, waar verder lekenpersoneel werkt. “We wonen hier met een stuk of veertien broeders uit vijf verschillende landen. Daar zitten ook twee Italiaanse broeders bij. Elke drie jaar is er bovendien een vergadering in Assisi. Als cisterciënzers van de strikte observatie, ook wel trappisten genoemd, volgen wij de regels van Sint-Benedictus. Ora et labora is het uitgangspunt: bid en werk.”

Om 5u ’s morgens beginnen de eerste gebeden, om 20u ’s avonds zijn de laatste. Tussendoor wordt er gemediteerd en gewerkt. Er wordt weinig gesproken, maar één keer per week is er een vergadering in de kapittelzaal waarbij de actualiteit wordt geïnterpreteerd op basis van het geloof. “We hebben ook een Antwerpse broeder, Kris Oelbrandt, hij is ook componist”, vertelt broeder Xavier.

Hem even spreken kan helaas niet zomaar, regels zijn regels, maar op LinkedIn vind ik inderdaad terug dat Kris Oelbrandt monnik is in de abdij van Orval. Modern zijn ze dus wel, die monniken. Broeder Xavier houdt zich tussen het bidden door bezig met de restauratie van de gebouwen, de brouwerij en de relatie met de gemeenschap. Maar net zo goed tref je hem in het bos aan om hout te hakken, want ze hebben ook een stuk grond in de Gaumes, zoals de regio heet.

 ©  Victoriano Moreno

Als broeder Xavier rond kwart over vijf naar de vespers (het avondgebed) vertrekt, mogen we mee. Ook als je niet gelovig bent, is dit bijzonder om mee te maken. Er wordt bijna alleen maar gezongen, niet gesproken, en er hangt een serene rust in de kerk. Als je buitenkomt, zie je pas hoe mooi het domein is waar ze wonen: de vijver met de vissen, de ruïnes, de groene omgeving. De hectiek van de stad is hier ver weg.

Vlak voor de abdij ligt de moderne herberg A l’Ange Gardien, waar je Orval kunt drinken. Niet alleen de gewone die je ook in Antwerpen in de supermarkt vindt (zo’n 6,2% alcohol), maar ook de groene Orval met 4,2% alcohol. Het is warm, mijn keel is droog en dit is precies wat ik nodig had. “Of hier veel Italianen komen? Natuurlijk, Mathilde is Italiaanse, Orval is een tweede thuis voor de Italianen”, lacht uitbater Hubert Hugues. Hij komt even later terug met een foldertje waarin alle Orval-ambassadeurs ter wereld staan. Italië heeft er maar liefst dertig van die cafés, van Milaan tot Rome, behoorlijk indrukwekkend.

Heuvels van Toscane

Op een half uurtje rijden van Orval ligt Torgny, het zuidelijkste dorp van België dat bekendstaat om zijn zuiderse sfeer en het microklimaat. De landschappen doen inderdaad denken aan Toscane en Umbrië. Glooiende heuvels waar schapen grazen, huizen met blauwe luiken, de zon die het landschap laat baden in een gouden gloed.

 ©  Victoriano Moreno

Als je in het dorp op het enige terras neerstrijkt en je ogen een beetje toeknijpt, zie je Italië. De dorpsfontein, de okergele huizen met bloemen in de vensterbank en toeristen met witte sokken en ouderwets grote camera’s. Een hond ligt te puffen in de zon en een kind begint te krijsen. Dit zou ook een Toscaans dorp kunnen zijn.

Maar dan bega ik een enorme flater. Overmoedig door de Orval en het perfecte decor, bestel ik een cappuccino. En dan gebeurt het: ik krijg een glas slappe koffie met een dikke berg slagroom. Mamma mia, hoe dom kon ik zijn. Volgende keer bestel ik gewoon grappa.

2. Padre Pio staat in Meersel-Dreef: “Er brandt altijd een kaarsje”

Wie ooit in Zuid-Italië geweest is, weet dat Padre Pio de allerbelangrijkste heilige is voor de Italianen. Maar ook in België staat een standbeeld van Padre Pio. Pater Luk haalde het eigenhandig uit bedevaartsoord San Giovanni Rotondo in Italië en nu staat het in het Mariapark tegenover het kapucijnenklooster van Meersel-Dreef.

 ©  Victoriano Moreno

Helemaal onomstreden is Padre Pio niet. Tijdens zijn leven (1887-1968) werd hij door velen al als een heilige gezien, maar de kerkelijke autoriteiten verzetten zich daartegen. “Ook in het seminarie in Brugge moesten ze niets van hem weten”, herinnert pater Luk (85) zich. “Al wekte dat juist mijn interesse. Sommige mensen dachten dat zijn stigmata niet echt waren, dat het komedie was, maar zij waren gewoon slecht ingelicht. Padre Pio heeft ook veel wonderen verricht.”

Pater Luk ontvangt ons gastvrij in zijn kantoor in het klooster, dat vol staat met beeldjes en memorabilia van Padre Pio. Zelfs op de afstandsbediening van de tv zit een sticker van Padre Pio. Pater Luk neemt ons ook mee naar een vergaderlokaaltje waar nog eens een karrenvracht aan Padre Pio-spullen is uitgestald. Het kan dit anders of dit moet de grootste Pio-verzameling van België zijn. “Mensen brengen dat voor mij mee”, vertelt pater Luk. “Dan groeit die verzameling vanzelf aan.”

Grenscontrole

In de kerk staat ook een Padre Pio-beeld, maar het pronkstuk is het grote bronzen beeld dat in het Mariapark aan de overkant staat. Nadat Padre Pio in 1999 was zaligverklaard, vroeg pater Luk aan zijn overste of het voor hen als kapucijnen geen idee zou zijn om een beeld van Padre Pio te gaan halen. “Iedereen was direct akkoord. Er is een medebroeder die Italiaans kent en samen reden we naar Italië om een bronzen beeld te gaan kopen. Dat was een hele onderneming. Ik zei tegen dat beeld: Padre Pio, jongen, het is voor u dat we hier zijn. Zorg dat we veilig thuis geraken. Aan de grens met Zwitserland kregen we controle, maar die douaniers zagen dat het Padre Pio was en zeiden: va bene, rij maar door. Later brandde het lampje van de olie, maar we raakten net op tijd bij een benzinestation. We zijn dus zonder problemen thuis geraakt.”

Sinds Padre Pio in Meersel-Dreef staat, heeft hij ook in België meer bekendheid gekregen. Ieder jaar is er een Padre Pio-dag, al zal die dit jaar door corona niet door kunnen gaan. “Wist u dat er minstens evenveel mensen op bedevaart gaan naar San-Giovanni Rotondo als naar Lourdes?” Bij deze. “Er zijn hier ook veel mensen die Padre Pio een warm hart toedragen. Sinds het beeld hier staat, brandt er altijd een kaars. Altijd.”

3. Italiaans eten: een “orgasmo culinario”

Italiaanse restaurants zijn er veel in België, maar de restaurants waar je authentiek Italiaans eet, waar behalve verse pasta ook liefde in de gerechten zit en waar de sfeer net zo ongedwongen en geanimeerd is als in Italië, dat is al wat moeilijker. Bij I Famosi op het Zuid in Antwerpen vind je het allemaal.

 ©  Victoriano Moreno

Op de arm van chef Fabio Gambone prijkt een tatoeage van AS Roma. En toch is voetbal niet het allerbelangrijkste in zijn leven. “Familie en eten, dat komt voor een Italiaan op de eerste plaats. Het liefst de combinatie daarvan, want eten smaakt toch niet zonder familie en vrienden, hé?”

Kindertijd

De herinneringen uit zijn kindertijd hangen allemaal samen met eten. Hoe iedereen in het appartementsgebouw waar hij opgroeide in het weekend aan het koken was en hij de geuren opsnoof van cannelloni, lasagne en andere specialiteiten. De picknicks in de zomer waarbij iedereen eten meenam om te delen. Zijn oma die om 6u ’s morgens opstond op zondag om verse pasta te maken.

Geen wonder dat I Famosi ook verse pasta serveert. Fabio: “Als je wil uittesten of een Italiaans restaurant goed is, bestel dan pasta. Lekkere steak serveren is gemakkelijk, je koopt gewoon een goed stuk vlees. Pasta is veel delicater: die moet goed gemaakt en al dente gekookt zijn. En dan moet de saus nog precies goed zijn: sappig, niet te droog, een beetje gekruid maar niet té pikant.”

Fabio laat eerst wat antipasti uit de keuken komen. “Proef die tomaten, recht uit Italië. Die gerookte mozzarella, je zult huilen van geluk.” Daarna volgt er pasta, wat anders. “Die gamba’s, mosseltjes, de saus, zo heerlijk. Dat is toch een orgasmo culinario.” Ook op de kaart: ricci di mare (zee-egel), vongole, zomertruffel en nog veel meer. De zomer in Italië kan dus ook gewoon op je bord liggen.

MEER OVER Op wereldreis in België

DOEN! in Antwerpen

Meer nieuws uit stad en rand

Vastgoed

Auto's in de kijker

Jobs in de regio