© shutterstock

Wanneer is de piek, mag ik nog naar buiten en hoe verloopt een test? Uw vragen over corona beantwoord

Het coronavirus houdt ons land en de rest van de wereld in zijn greep. De afgelopen weken is er enorm veel over de ziekte geschreven. Maar wat is het virus nu eigenlijk precies? Hoe raak je besmet? En hoe bescherm je jezelf. Een overzicht.

Anton Goegebeur

Wat zijn de symptomen van Covid-19?

De meeste besmette mensen (80 procent) ontwikkelen vijf à zes dagen na de infectie milde symptomen die doen denken aan griep. Bij 14 procent van alle ­patiënten mondt Covid-19 uit in een toestand met serieuze ademhalingsproblemen en benauwdheid. Vijf procent van de patiënten wordt kritiek. Van hen overlijdt de helft.

Ik hoest, maar ik heb geen koorts. Kan het toch corona zijn?

Ja, zegt microbioloog Herman Goossens. “Eén op de vijf besmette mensen maakt nooit koorts. Dus: hoest je kind, maar heeft het geen koorts? Dan kan het toch corona zijn en hou je hem of haar beter thuis.”

Ik voel me grieperig. Wat nu?

Blijf thuis. Ga zeker niet naar de wachtzaal of de spoedafdeling, maar bel de dokter. Die zal de nodige vervolgstappen bepalen: thuis uitzieken of naar het ziekenhuis. Alleen zorgpersoneel en wie met ernstige luchtwegklachten gehospitaliseerd moet worden, wordt getest op Covid-19.

LEES OOK. Corona, griep of een gewone verkoudheid? Zo herken je het

Wat als ik ziek ben?

Iedereen met een luchtweginfectie moet zeven dagen thuisblijven. Het huis verlaten mag niet. Binnen probeer je je zo veel mogelijk af te zonderen van je gezinsleden. ‘Thuisblijvers’ worden niet getest op Covid-19, tenzij het om een zorgverlener gaat die nodig is voor de zorg van patiënten of kwetsbare personen.

Wat is de incubatietijd?

De incubatietijd is de periode tussen het moment dat je besmet raakt en dat je ziek wordt. Bij het nieuwe coronavirus varieert de incubatietijd van 2 tot 12 dagen. Voor de zekerheid gaan virologen en zorgpersoneel uit van 14 dagen.

Ik heb geen symptomen. Kan ik toch besmettelijk zijn?

Dat kan, maar de kans is klein dat besmette mensen die (nog) geen symptomen vertonen, andere mensen aansteken. Bij de meeste virale ziektes geldt: hoe zieker, hoe besmettelijker. “Dus je wordt pas echt besmettelijk als je begint te hoesten en te proesten. Logisch ook, dan kan het virus zich verspreiden via speeksel”, zegt viroloog Steven Van Gucht van onderzoeksinstituut Sciensano.

Behoren astmapatiënten tot de risicogroep?

Ongeacht de gezondheidstoestand, vanaf 65 jaar neemt het risico toe. Bij zeventigers is de kans op overlijden na besmetting ongeveer 8 procent. Bij tachtigers 15 procent. Ook chronische aandoeningen – cardiovasculaire ziektes, diabetes, hoge bloeddruk, kanker ­– en respiratoire aandoeningen zoals astma, in welke leeftijdsgroep dan ook, verhogen de kans om aan Covid-19 te bezwijken.

Ik ben zwanger, loop ik risico?

Daarover bestaat weinig wetenschappelijke zekerheid. Maar onder de kritieke patiënten zijn weinig zwangere vrouwen. Soortgelijke virussen waren in het verleden niet schadelijk voor de moeder en het ongeboren kind. “Er zijn momenteel geen aanwijzingen dat zwangere vrouwen tot de risicogroep behoren”, zegt microbioloog Herman Goossens.

Mogen familieleden en vrienden mijn baby vasthouden?

Pasgeboren baby’s behoren niet tot de risicogroep. Maar voorkomen is beter dan genezen. “Wees daarin verstandig. Hoe minder handen de baby aanraken, hoe beter”, zegt microbioloog Goossens. Bij baby’s die net RSV hebben gehad, zijn er geen indicaties dat ze meer risico lopen. “Maar ze zijn nog herstellende. Let dus extra op. Maar die waakzaamheid geldt ook voor andere virale en bacteriële infecties”, voegt viroloog Van Gucht toe.

Ik ben een sportieve dertiger. Ben ik safe?

Niemand is zonder risico. Brute pech kan altijd. “In onze ziekenhuizen liggen ook enkele dertigers en veertigers zonder onderliggende aandoeningen die er toch erg aan toe zijn”, zegt microbioloog Goossens.

Moet ik opletten voor touchscreens, deurklinken en winkelkarretjes?

Handschoenen zijn niet nodig. Was geregeld de handen en er is geen probleem. Het heeft geen zin om al deze contactpunten te vermijden, zegt viroloog Marc Van Ranst. “Onbewust raken we ze voortdurend aan. Maar na een supermarktbezoek was ik altijd mijn handen.” Microbioloog Herman Goossens heeft altijd een flesje ontsmettende handgel op zak. “Na iedere deurklink reinig ik mijn handen.”

Moet ik opletten met contant geld?

Briefjes en muntjes zijn vies. Handelaren hebben het liefst dat je betaalt met (contactloos) bancontact. Maar ook hier geldt: wie geregeld de handen reinigt, hoeft zich daarover geen zorgen te maken. De Lijn neemt het zekere voor het onzekere. Cash betalingen op trams, bussen en in winkels van De Lijn zijn niet meer mogelijk. Dat helpt ook om fysiek contact te vermijden tussen chauffeurs en reizigers.

Mag ik nog in de lift?

Ja. Meestal staat u daar alleen én niet lang in. Is het te druk? Wacht dan op de volgende. Ook ouderen in woon-zorgcentra of elders hoeven volgens virologen de lift niet in te ruilen voor de trap. Het virus gaat over via speeksel en fysiek contact. Het blijft niet hangen in de lucht.

Moeten we echt niet gaan hamsteren?

Dat is nergens voor nodig. Winkels die essentiële diensten verkopen zoals apothekers, supermarkten, bakkers en slagers, blijven gewoon open. Zowel in de week als het weekend. “Onze depots zitten stampvol. Panikeer niet bij een leeg rek. De supermarkten werden eind vorige week overstelpt en onze leveranciers hebben tijd nodig om de supermarkten te bevoorraden”, klinkt het bij supermarktfederatie Comeos. “Koop enkel wat je nodig hebt”, luidt het devies.

Vlaanderen is net zo dichtbevolkt als de zwaargetroffen regio rond Milaan. Valt het Italiaanse scenario wel te voorkomen?

Ja. De bevolkingsdichtheid op zich maakt volgens viroloog Van Ranst ook niet zo gek veel uit. “Het gaat om het voorkomen van dagelijkse interacties, vooral met ouderen.” De drastische maatregelen zijn juist afgekondigd om een Italiaans scenario te vermijden. Nu is het kwestie van ze ook na te leven.

Mag ik nog naar buiten?

Zeker! Het virus wordt niet overgedragen via de lucht, benadrukt microbioloog Herman Goossens. Dus wie na dagen van regen wil profiteren van de prille lentezon, moet dat zeker doen. Maar er gelden wel enkele voorwaarden. Je mag in je eentje wandelen en met het gezin waar je mee samenwoont. Ook mag er één andere persoon van buiten het gezin meewandelen. Natuurlijk met gepaste afstand tot elkaar: 1,5 meter.

Samen met vrienden of andere familieleden is niet toegestaan. Als je iemand onderweg tegenkomt: Hou een beetje afstand.

Blijven de scholen en crèches open?

Ja. De lessen zijn opgeschort, maar scholen blijven opvang voorzien voor kinderen van ouders die niet thuiswerken, bijvoorbeeld zij die in de medische en de gezondheidssector actief zijn. Ook de crèches blijven hierom open.

Als kinderopvang mag, mogen kinderfeestjes dan ook doorgaan?

Kinderfeestjes worden best zo veel mogelijk uitgesteld, zegt viroloog Leen Delang. “Grote groepen kinderen zijn zeker af te raden. Een kleinschalig feestje met kinderen uit dezelfde klas kan eventueel wel, omdat deze kinderen al elke dag met elkaar in contact komen. Kinderen uit verschillende scholen laten samenspelen, moet wel vermeden worden. Op die manier kan het virus op nieuwe plaatsen geïntroduceerd worden.”

Mogen ouders zelf voor opvang zorgen?

Dat kan eventueel, maar dus niet door de grootouders en het liefst enkel kinderen uit dezelfde klas. Wie het doet, moet rekeninghouden met hygiëne, goede ventilatie en voldoende afstand tussen de kinderen. Samen onder een dekentje naar Disney kijken, is dus geen goed idee.

We kunnen een begrafenis toch niet uitstellen?

Een koffietafel voor een grote groep is uiteraard niet toegelaten. Begrafenissen mogen nog wel doorgaan in intieme kring. “Hou daarbij zeker rekening met de maatregelen over sociale afstand en hygiëne en kort de duur van de uitvaartplechtigheid in”, zegt viroloog Leen Delang.

Helpt extra vitamine C?

Het is geen wondermiddel, maar er zijn indicaties die aantonen dat het zou kunnen helpen. “Mogelijk ook bij mensen die ernstig ziek zijn. De Chinezen doen studies. Het is wachten op hun resultaten”, zegt microbioloog Herman Goossens. Belangrijker dan vitaminesupplementen is gezond en gevarieerd eten. Dan krijg je ook al voldoende vitamines binnen.

Werkt het malariamiddel chloroquine tegen het nieuwe coronavirus?

Daar zijn nog studies over nodig. “Het is een van de hoopvolle medicijnen, maar er zijn bijwerkingen en de clinical trials zijn nog niet afgeholpen. Dit gaat ons de komende vier weken niet helpen”, zegt Goossens.

Kan mijn huisdier besmet geraken?

Waarschijnlijk niet. In Hongkong testte één hond positief, maar achteraf bleek de test niet betrouwbaar. Experts hebben verder geen aanwijzingen dat het virus onze huisdieren ziek kan maken. Ook is het onwaarschijnlijk dat dieren – katten en honden, maar ook vogels en muggen – het virus op ons kunnen overdragen.

Hoelang overleeft het virus buiten het lichaam?

Het nieuwe coronavirus is een taaie klant. Het kan zeker enkele uren overleven, mogelijk zelfs enkele dagen. Een materiaal dat gevaarlijker is dan een ander is er niet, zegt Goossens. “Maar als iemand besmet is, zijn gezicht aanraakt en een beetje speeksel achterlaat op de deurklink, kan het virus daar zeker enkele uren op overleven.” Veel organisaties, zoals supermarkten, poetsen dezer dagen extra goed. Voor werknemers met flexplekken is het zaak toetsenborden geregeld te reinigen.

Kan iemand tweemaal besmet geraken?

Patiënten maken antistoffen, dus in principe kan dat niet. Maar er zijn enkele verhalen van een tweede infectie. “Die komen uit Japan, maar zijn niet bevestigd”, zegt Goossens. “Mogelijk hebben mensen met een slecht immuunsysteem meer kans om nogmaals besmet te geraken.”

Gaat dit, zoals het griepvirus, verdwijnen tegen de zomer?

De vraag waarop iedereen het antwoord wil weten. Virologen vermoeden van wel. “Maar we kennen het nieuwe coronavirus onvoldoende. We weten het niet zeker”, zegt Goossens. Berichten over het dalende aantal nieuwe gevallen in China en Zuid-Korea zijn hoopvol. “Maar beide landen hebben dan ook draconische maatregelen getroffen. Zeker China. Zij hebben miljoenen burgers opgesloten in hun huis.”

Ik heb een griepspuit gehad, heb ik een betere weerstand tegen Covid-19?

Nee, die geeft geen enkele bescherming tegen het coronavirus. “Maar wie de spuit heeft gehad, kan wel geen dubbele infectie oplopen: griep en corona tegelijk”, zegt Van Gucht. “En dat is belangrijk. Kritieke patiënten hebben naast het nieuwe coronavirus vaak nog onderliggende ziektes.”

Ik behoor tot de risicogroep. Kan ik deze periode niet beter uitzitten in Zuid-Afrika of Namibië, landen waar geen uitbraak is?

Nee. Viroloog Van Gucht vindt het een gevaarlijke redenering. De situatie in die landen kan kantelen, zeker als in het zuidelijk halfrond de temperaturen beginnen te dalen. “En als daar een uitbraak plaatsvindt, dan zit je liever in een land met strenge regels en een goede gezondheidszorg zoals België.”

Kan ik nog op reis?

Laat gezond verstand primeren en volg het advies van Buitenlandse Zaken: alle reizen naar het buitenland worden afgeraden. In de eerste plaats omdat het risico groot is dat je ergens geblokkeerd raakt. Buitenlandse Zaken heeft een callcenter voor landgenoten die in het buitenland in de problemen komen door het nieuwe coronavirus. Het noodnummer is 02-501.40.00 en te bereiken van 9 uur tot 20 uur.

Reizen naar het buitenland die niet essentieel worden geacht, zijn wel verboden tot en met 5 april.

Mag ik mijn lief nog bezoeken?

Jammer maar helaas. Ook voor de liefde gaat de pauzeknop in. Bel elkaar, gebruik Skype of schrijf een mooie brief. “Als je elkaar voor de maatregelen niet dagelijks zag dan blijf je best bij elkaar weg”, zegt virologe Leen Delang (KU Leuven). “Anders dreig je twee groepen te mixen, de jouwe en die van jouw lief.”

Mag ik nog bij ouderen poetsen?

De poetshulp zelf loopt relatief weinig risico. De vrees is vooral dat zij het virus mee naar binnen nemen bij ouderen of risicopatiënten. “Voor hen geldt: respecteer hygiëneregels en hou afstand. Dan is het risico heel klein”, zegt Van Gucht. En let op met deurklinken, ladekasten en het aanrecht: plaatsen die geregeld worden aangeraakt. Gebruik ontsmettingsmiddel. “Een eetlepel bleekmiddel in een liter water volstaat. Geen enkel virus kan dat overleven.”

Mag ik nog naar de sauna?

Alle bijeenkomsten met verschillende mensen in een kleine ruimte zijn sterk af te raden, dus ook een bezoek aan een publieke sauna. Publieke sauna’s zijn daarom gesloten momenteel. Privésauna’s zijn wel nog open en kunnen veilig bezocht worden zolang de nodige hygiëne in acht wordt genomen. “Ga zeker niet als je griepachtige symptomen hebt”, beklemtoont viroloog Delang.

Ik ben de voorbije weken vaak gaan zwemmen. Loop ik extra risico?

Voor het zwembadwater hoeft niemand schrik te hebben. Daar zit chloor in, waardoor virussen niet kunnen overleven. In alles rond het zwembad – kleedhokjes, cafetaria – schuilt wel enig risico. Daarom dat ze ook gesloten zijn. Al hebben uitbaters als Center Parcs en Sportoase de voorbije dagen wel verzekerd dat ze extra poetsdiensten hebben ingeschakeld om besmetting te voorkomen.

Mogen vrienden nog op bezoek komen?

Opnieuw: gebruik je gezond verstand. Gaat het om een paar generatiegenoten zonder symptomen? Dan kan het prima. “Maar ga geen indoorevenementen organiseren en ga niet op visite bij oudere mensen met een zwakke gezondheid”, zegt Van Gucht. “Maar enkele jonge mensen die elkaar goed kennen? Geen probleem.”

Waarom verspreidt het nieuwe coronavirus zich sneller dan het ebolavirus?

Covid-19 is veel besmettelijker. Het wordt uitgescheiden via de luchtwegen en kan zich zo vlot verspreiden. Bij ebola moet je lichaamssappen zoals bloed of braaksel aanraken. “Dus is er redelijk intens contact nodig of moeten de oppervlakten zwaar besmet zijn”, zegt van Gucht. “Het nieuwe coronavirus is subtieler. Enkele druppeltjes die we uithoesten, kunnen volstaan.”

Mogen mijn kleinkinderen echt niet op bezoek komen?

Hoe moeilijk dat ook is, het is beter om dat uit te stellen. “Werk aan alternatieven zoals telefoneren en Skype. En schrijf nog eens goeie ouderwetse brief. Voor kinderen is dat meteen ook educatief”, zegt Van Gucht.

Zal het virus alle jaren blijven terugkomen?

Dat is mogelijk. Viroloog Steven Van Gucht acht de kans vrij reëel, omdat het een bijzonder besmettelijk virus is. Als het hier zomer is, gaat het naar het zuidelijk halfrond om volgend seizoen weer terug te keren. “Maar mensen gaan meer en meer immuniteit opbouwen, waardoor het virus minder krachtig zal worden. Wellicht zal het evolueren naar een verkoudheidsvirus dat héél uitzonderlijk nog eens een longontsteking veroorzaakt.”

Ik werk in de kinderopvang, maar mijn man is herstellende van kanker. Wat doe ik?

“Als zij zich gezond voelt, dan kun je dat blijven doen”, zegt Van Gucht. “Let op basishygiëne en meet dagelijks je temperatuur.” En hou in het achterhoofd: als je geen symptomen hebt, dan is de kans klein dat je het virus gaat doorgeven.

Mijn kinderen gaan naar de opvang, maar ik voel mij schuldig. Terecht?

Nee, scholen zijn verplicht om opvang aan te bieden voor kinderen tot 14 jaar. Zo kunnen mensen blijven werken en hoeven grootouders niet voor opvang te zorgen. “Ook als je van thuis uit werkt, stuur je je kinderen naar school. Het is wel degelijk de bedoeling dat je echt blijft werken”, zegt Pierre Van Damme, professor epidemiologie aan de Universiteit Antwerpen.

Wat met de leerachterstand?

“We moeten zorgen dat er een leeraanbod blijft”, zegt onderwijsminister Ben Weyts (N-VA). “Daarvoor zijn verschillende manieren denkbaar. Scholen kunnen bijvoorbeeld Smartschool gebruiken om opdrachten te geven aan de leerlingen.”

De Vlaamse regering gaat ook met de VRT bekijken of er via de openbare omroep een lessenpakket verspreid kan worden. “Er bestaat nog steeds een soort schooltelevisie”, zegt Weyts. “De openbare omroep maakt op vraag van de scholen thematische pakketten om te gebruiken in de klas. Die zouden we ook op televisie kunnen uitzenden.”

Kan je besmet geraken via seks?

Ja. Als je seks hebt met iemand die besmet is, dan is de kans groot dat je zelf ook besmet geraakt. Seks draait rond intimiteit en als je kust, kan het virus overgedragen worden via de mond. Niet de seks zelf is gevaarlijk, wel het kussen. Er zijn bijvoorbeeld geen aanwijzingen dat het coronavirus wordt overgedragen via sperma.

Wanneer krijgen we de piek?

Wellicht zal het nieuwe coronavirus verdwijnen als het warmer wordt. Maar wanneer de piek zich zal voordoen, dat weten we pas achteraf. “Elke epidemie begint traag, krijgt meer snelheid, bereikt een piek, gaat naar beneden en verdwijnt weer: dat gaat ook hier gebeuren. Maar de piek voorspellen, gaat niet”, zegt Van Ranst.

Kan het virus dodelijker worden?

Virussen muteren voortdurend. Ze zoeken een manier om met ons samen te leven. Dat betekent dat ze nooit gevaarlijker worden. “Voor een virus is het een ramp als een gastheer doodgaat”, zegt Van Ranst. Volgens Van Gucht zal het nieuwe coronavirus na verloop van tijd niet meer dan een verkoudheidsvirus worden.

De hele wereld zoekt, maar waarom duurt het zo lang om een vaccin te ontwikkelen?

Het is inderdaad de heilige graal waarnaar iedere viroloog zoekt. Ook het Leuvense Rega Instituut is druk in de weer. Professor Johan Neyts, die het onderzoek in Leuven leidt, vertelde eerder dat een vaccin wellicht over anderhalf jaar beschikbaar is. “Dat lijkt lang, maar eigenlijk is het onwaarschijnlijk snel. De meeste teams hebben in recordtijd een prototype gemaakt dat nu getest kan worden op dieren. In de VS en China plant men in april zelfs al testen op mensen. Helaas wil dat nog niet zeggen dat het vaccin er meteen zal zijn.”

Panikeren we niet te veel? Dit is toch ‘gewoon’ een griepje.

Dat is het niet. Het griepvirus maakt jaarlijks circa 40.000 dodelijke slachtoffers in de Europese Unie alleen, terwijl er wereldwijd nog ‘maar’ 6.000 mensen zijn gestorven door het nieuwe coronavirus. Toch worden er meer maatregelen ­getroffen omdat het virus wel degelijk dodelijker is. En omdat er nog geen vaccin is, niemand immuun is en er geen antivirale middelen zijn.

Het grote risico bij deze uitbraak is een overbelasting van de gezondheidszorg. Als er te snel te veel patiënten bijkomen, kunnen ziekenhuizen de druk niet meer aan. Dan zou de behandeling van andere patiënten in het gedrang komen. Ziekenhuizen stellen nu al niet-dringende ingrepen uit.

De beurzen panikeren. Wat doe ik met mijn beleggingen?

Een belegger mag zich nooit laten leiden door zijn impulsen. Financiële beslissingen neem je alleen weloverwogen en zo rationeel mogelijk. Dat vergt een aanpak op langere termijn, los van de waan van de dag. Laat je bijvoorbeeld niet leiden door moment­aandelen, zoals een bedrijf dat mondmaskertjes produceert of een biotechbedrijf dat mogelijk een vaccin heeft tegen het virus. In tijden van paniek en opwinding volgt de ene (koers)overdrijving na de andere. Tenzij je een gehaaide speculant bent, blijf je daar het best ver van weg.

Wij gingen een dorpsfuif organiseren. Die kan niet doorgaan. Wat met de reeds betaalde voorschotten?

Organisatoren en ondernemers die uit eigen bewegingen evenementen annuleren, dragen zelf de kosten en kunnen ze de reeds betaalde voorschotten niet zomaar terugkrijgen. “Tenzij er in de algemene voorwaarden een clausule is opgenomen rond overmacht”, klinkt het bij Unizo.

De zaken liggen anders wanneer de overheid je verplicht om alles te annuleren. “Dan is er sprake van overmacht. Aangezien de organisator zijn verplichtingen niet meer kan nakomen, mag hij geen betalingen meer vragen of aanvaarden. Klanten die wel al deels of volledig betaald hebben, mogen ook geen terugbetaling vragen, tenzij de algemene voorwaarden iets anders zeggen.”

Mijn café moet dicht. Terecht, maar wie gaat dat betalen?

In eerste instantie kunnen bedrijven die moeten sluiten – hetzij verplicht (denk aan de horeca), hetzij omdat de productie stilvalt (doordat grondstoffen of wisselstukken niet meer worden geleverd) of omdat er geen bestellingen meer binnenkomen – terugvallen op het RVA-stelsel van tijdelijke werkloosheid wegens overmacht of om economische redenen.

“Daarnaast heeft de regering het licht op groen gezet voor een aantal specifieke steunmaatregelen, zoals een vermindering van voorlopige sociale bijdragen voor het jaar 2020, uitstel van betaling met een jaar van de sociale bijdragen voor de eerste twee kwartalen van het jaar 2020 en een vereenvoudiging van het vervangingsinkomen, het zogeheten overbruggingsrecht”, klinkt het bij Unizo.

Voor de horeca komt er een forfaitaire premie van 4.000 euro. Indien de sluiting langer dan de voorziene 21 dagen duurt, komt er een dagvergoeding van 160 euro. Voor winkels die tijdens het weekend dicht moeten, zijn de bedragen respectievelijk 2.000 euro en 80 euro. Minister van Begroting Matthias Diependaele (N-VA) raamt de financiële impact van de maatregelen op 140 à 150 miljoen euro.

Ik ben niet ziek, maar voel me niet gerust om te gaan werken. Mag ik thuisblijven?

De overheid roept op om mensen zo veel als mogelijk thuis te laten werken. Indien dat niet kan, moet de werkgever er alles aan doen dat het werk in de veiligste omstandigheden kan gebeuren, bijvoorbeeld door werkuren en lunchpauzes zo veel mogelijk te spreiden.

“Bezorgdheid is geen geldige reden om thuis te blijven van het werk. Maar het zou onverstandig zijn om de bezorgdheid bij werknemers zomaar naast zich neer te leggen”, klinkt het bij sociaal secretariaat Liantis. “Strikt genomen ben je als werkgever niet verplicht om tegemoet te komen aan de angst van je werknemer. Wij raden toch aan om in deze uitzonderlijke omstandigheden een regeling te treffen. Je kan bijvoorbeeld thuiswerk voorstellen of de werknemer toelaten om (onbetaald) verlof of inhaalrust op te nemen.”

Ik vind geen opvang. Mag ik thuisblijven?

“Nee, in die situatie moet de werknemer in opvang voorzien en belet dat hem niet noodzakelijk om te werken”, klinkt het resoluut bij hr-dienstenleverancier SD Worx. “Voor deze gevallen is tijdelijke werkloosheid wegens overmacht niet mogelijk. Vindt de werknemer geen oplossing en moet hij zelf thuis blijven, dan kan hij daarvoor familiaal verlof opnemen. Per jaar heeft een voltijdse werknemer recht op tien onbetaalde dagen.” Desnoods kan de werknemer ook ‘verlof zonder wedde’ vragen, maar dat is niet afdwingbaar en kan enkel mits uitdrukkelijke toestemming van de werkgever.

Waarom spreekt iedereen nog altijd van het ‘nieuwe’ coronavirus?

De uitbraak wordt veroorzaakt door een coronavirus. Coronavirussen zijn een bepaalde familie van virussen. Niet te verwarren met griepvirussen – die behoren tot de familie van de influenzavirussen. Ook SARS en MERS behoren tot dezelfde familie als dit nieuwe coronavirus dat officieel de naam ‘SARS-CoV-2’ meekreeg.

Hoe verloopt een test?

Een arts neemt een test af door met een wattenstaafje een staal te nemen uit de neus of keel. De testkit wordt dan naar het laboratorium gestuurd, waar het genetisch materiaal van het virus onderzocht wordt om vast te stellen of het echt om het nieuwe coronavirus gaat.

Mag ik nog in een propvolle trein stappen?

Het liefst zoeken pendelaars een rustige plek op en worden overvolle wagons vermeden. Maar het openbaar vervoer blijft rijden en mag gebruikt worden om naar het werk te reizen. Vlaams minister van Mobiliteit Lydia Peeters (Open Vld) roept op om enkel de hoogstnoodzakelijke ritten te gebruiken. “We vragen werkgevers dan ook zo veel mogelijk de werknemers te laten thuiswerken, zodat we zo weinig mogelijk piekmomenten hebben in het gebruik van trams en bussen.”

Wanneer gaat het aantal meldingen dalen?

Dat is koffiedik kijken. “De mensen bij wie nu een besmetting is vastgesteld, zijn mensen die een tweetal weken geleden zijn blootgesteld aan het virus”, zegt Van Gucht. “De impact van de maatregelen die donderdagavond genomen zijn, gaan we pas merken over een tiental dagen. Maar dan moet iedereen zich wel zo strikt mogelijk houden aan de richtlijnen, het is belangrijk omdat nogmaals te benadrukken.”

Kunnen wij nog trouwen?

Ja. Huwelijken mogen in beperkte kring plaatsvinden. Belangrijk: breng zo weinig mogelijk verschillende generaties met elkaar in contact en houd ook fysiek afstand. Ook burgerlijke huwelijken zijn met datzelfde beperkte publiek toegestaan. Maar het zijn de gemeentes zelf die de knoop doorhakken.

Mag ik patiënten bezoeken in het ziekenhuis?

Het bezoek aan de ziekenhuizen wordt verboden tot 3 april. Naast algemene, universitaire en revalidatieziekenhuizen gaat het ook over psychiatrische ziekenhuizen. Er zijn wel enkele uitzonderingen. Zo geldt het verbod niet voor ouders van kinderen in een kraamkliniek of in een pediatrische afdeling, en ook niet voor de onmiddellijke naasten van patiënten in kritieke toestand.

Kan ik nog naar de supermarkt?

Ja, boodschappen doen is nog steeds toegestaan, al zijn er wel enkele nieuwe maatregelen. Iedereen mag maximaal dertig minuten binnen en er wordt maar één persoon per tien vierkante meter toegelaten. Hamsteren is nergens voor nodig.

MEER OVER Coronavirus