Drugscriminelen in de Kempen

Driedelige reeks van Joris Van der Aa

Poppel, een gehucht van de gemeente Ravels vlak bij de Nederlandse grens. Het wordt vaak in één adem genoemd met criminele praktijken. © Kris Hossey

Deel 1: Campania, het land van smokkelaars, veedieven en pillendraaiers

Narco’s in de Stille Kempen: xtc-baronnen en wietboeren hebben plaats ingenomen van veedieven en botersmokkelaars

De Kempen oefenen al eeuwen een speciale aantrekkingskracht uit op dievenbendes, smokkelaars en struikrovers. De vagebonden en botersmokkelaars van weleer hebben vandaag plaatsgemaakt voor steenrijke gangsterbazen die hun drugsimperium bestieren vanuit de villawijken van Oud-Turnhout.

Joris Van der Aa

De Kempen zijn een streek die zich uitstrekt van de Antwerpse regio tot aan de Duitse grens. Het grensgebied is van oudsher een dunbevolkte streek van arme zandgronden, met bossen, heide en vennen. Pastoor Van den Berg van Postel (Mol) omschreef de Kempen als de streek “waar de heide de hemel raakte”.

Paradijs voor smokkelaars

In dat landschap zwierven in de 18de eeuw roversbendes rond die voortleven in de legenden en sagen, zoals de verhalen over Hugo De Bokkerijder en de vrouwelijke bendeleider Zwarte Trien. Veel verder terug in de geschiedenis, rond 1055, werd ‘Campania’ al omschreven als een “streek vol holen en schuilplaatsen van struikrovers, die met hun verdragend en scherp zicht, over de kale vlakten, de vreemde reizigers zeer gemakkelijk in het oog krijgen”. Tijdens en na de Tweede Wereldoorlog werd het Belgisch-Nederlandse grensgebied een paradijs voor smokkelaars.

Nederlandse sociologen zoeken daarin de verklaring voor de hedendaagse betrokkenheid van Kempense criminelen bij smokkelpraktijken. Die inwoners van de Kempen zouden smokkelen niet zien als een misdrijf, maar als een welkome bijverdienste. Sommige auteurs wijzen ook op de vermeende volksaard van de Kempenaar, die het overheidsgezag zou wantrouwen. De Nederlandse onderzoeksjournalist Bram Endedijk, die in 2017 een alarmerend onderzoek publiceerde over de georganiseerde misdaad in Brabant, vatte die mentaliteit samen in de titel van zijn boek: We regelen het zelf wel.

Van speed naar weed en xtc

Voor burgemeesters van Kempense gemeenten zou het boek van Bram Endedijk verplichte lectuur moeten zijn. Hij beschrijft hoe criminele figuren uit het woonwagenmilieu, uit de achterstandswijken en de criminele motorclubs zich sinds de jaren 80 hebben gespecialiseerd in drugshandel. De smokkelaars en de illegale alcoholstokers stortten zich eerst op de productie van amfetamines (speed) dat in de jaren 80 aan een opmars begon. Vervolgens hebben die criminele netwerken hun activiteiten uitgebreid naar de productie van nederwiet. Leegstaande boerderijen, bedrijfspanden en hele huizenrijen werden omgevormd tot cannabisplantages.

In de jaren 90 investeerden de criminele netwerken uit Brabant én Amsterdam hun winsten in een nieuwe cashkoe: MDMA, oftewel xtc. Hoogleraar Pieter Tops schat dat er met synthetische drugs jaarlijks 18 miljard euro wordt omgezet.

© Ton Wiggenraad, RR

Net als Brabant hebben de Kempen een aantal troeven voor criminele ondernemers. Een quasi onbeperkte beschikbaarheid van loodsen, stallen en schuren in afgelegen bossen of weilanden. Daarbovenop komt het gunstige fiscale klimaat en de relatief goedkope villa’s in het bosrijke grensgebied.

Aanslag met varkensblazen

Twintig jaar geleden doken de eerste drugsmiljonairs op in de Kempen. Denk maar aan drugsbaron Jaak Van Griensven, wiens paleisvilla in Oud-Turnhout door een concurrent werd opgeblazen door middel van met brandstof gevulde varkensblazen.

De criminele netwerken hebben nu een nieuwe bron van megawinsten ontdekt: crystal meth. De ervaren pillendraaiers kunnen het voor een prikje produceren en het levert hen 100 euro per gram op. In Wuustwezel werd dit jaar het eerste lab voor crystal meth ontmanteld. De drugsfabriek wordt toegeschreven aan de organisatie van Cornelis F. uit Poppel, volgens politie en justitie een van de grootste handelaars in synthetische drugs ter wereld.

LEES OOK: KAART. Hier schuilen de pillendraaiers en wietboeren van de Kempen

© Kris Hossey

Poppel, brandpunt van georganiseerde misdaad: “Hier wonen nu eenmaal heel veel Nederlanders”

Als er wapenhandelaars, cokesmokkelaars of xtc-baronnen opgepakt worden, valt opvallend vaak de naam Poppel, een gehucht van de gemeente Ravels.

Waarom wordt Poppel zo vaak in één adem genoemd met criminele praktijken? De burgemeester van Ravels, Walter Luyten (CD&V), heeft wel een verklaring voor die verhalen. “Poppel ligt heel dicht tegen de Nederlandse grens en in Nederland is er heel veel criminele activiteit, onder meer de productie van synthetische drugs. En er wonen in Poppel nu eenmaal heel veel Nederlanders. Ongeveer 57% van onze inwoners heeft de Nederlandse nationaliteit.”

MEER OVER Drugs in de Kempen

Nu in het nieuws