Herberg in de Heide: het café waar (bijna) alles nog hetzelfde is als 80 jaar geleden

Patron Lode Bertels achter de toog ‘bij Marie.’ Foto: Jeroen Hanselaer

Herberg in de Heide: het café waar (bijna) alles nog hetzelfde is als 80 jaar geleden

Print
Kasterlee -

We zitten bij Marie onder de oude linde in Lichtaart (Kasterlee). “Al is Marie zeven jaar geleden gestorven, haar geest hangt nog ­altijd in dit café”, zegt patron Lode Bertels (26). “Ze was als een bomma voor mij. Als kleine jongen kwam ik hier elke zondag met mijn ouders. Van Marie mocht ik de glazen helpen afdrogen. Nu tap ik hier de pintjes

en klinken we nog eens op haar ­gezondheid.”

Bij Marie, café bij Marie, café Marie, bij Marie van de Hei, bij Marie van Mil van den Dikke… “Marie was een volksfiguur. Ze heeft zo’n diepe indruk gemaakt op de mensen, dat bijna niemand in Lichtaart zegt: ‘Ik ga er nog eentje pakken bij Herberg in de Heide’”, zegt Lode Bertels. “Toen ik de zaak twee jaar geleden overnam, dacht geen haar op mijn hoofd eraan om de naam te veranderen. Het heet hier officieel nog altijd Herberg in de Heide, zoals bij de opening 85 jaar geleden. Maar het zal hier altijd ‘bij Marie’ blijven. Nee, dit is een van die cafés waar het goed is als dingen bij het oude blijven.”

Eerste cola

Marie, die vanaf haar portret aan de muur uitkijkt op de cafétafels, zou zeker eens knikken, mocht ze ons kunnen horen. “Wij woonden hier niet ver vandaan, en elke zondagnamiddag ­gingen mijn ouders als ontspanning op ­café”, vertelt Lode. “Als kleine pagadder mocht ik ­natuurlijk mee. Bij Marie heb ik mijn eerste cola gedronken, ik herinner me haar nog alsof het gisteren was.”

Herberg in de Heide: het café waar (bijna) alles nog hetzelfde is als 80 jaar geleden
“Vroeger kwam ik hier met mijn ouders, nu sta ik hier zelf achter de toog”, zegt Lode. Foto: Jeroen Hanselaer

Toen Marie een dagje ouder werd, kwam haar dochter Olga aan de tap staan om te helpen. “Maar nog was Marie niet weg te slaan uit haar ­café. Dit was haar thuis, hier kwamen de mensen een babbeltje slaan, stapten de kinderen uit de buurt binnen om dag te zeggen. En in de achterkamer viel ze geregeld in slaap voor de tv, terwijl Olga pintjes bleef tappen.”

Zageventje

Toen Marie op de gezegende leeftijd van 93 jaar stierf, zocht de familie een koper die het café in ere zou laten. “Renoveren met respect voor de ziel en geschiedenis van het café, dat is er toen gebeurd. Want ja, de normen qua isolatie en brandveiligheid zijn vandaag niet wat ze 85 jaar geleden waren. Maar de authentieke vloertegels, de houten toog met handgemaakte kasten en mooie glasramen, daar is geen haar aan veranderd.”

Herberg in de Heide: het café waar (bijna) alles nog hetzelfde is als 80 jaar geleden
Zelfs het zageventje van Marie is gebleven. Foto: Jeroen Hanselaer

Zelfs het zageventje van Marie staat nog altijd op het toogmeubel. “Marie wist als cafébazin hoe ze haar klanten moest aanpakken. Begon er een te hard en te lang te zeuren aan de toog, dan gaf Marie haar ventje een duw, zodat zijn zaag heen en weer ­begon te zwaaien. Dan wist de klant, zonder dat Marie een woord moest zeggen, dat het tijd was om een toontje lager te zingen. Ik ­gebruik haar zageventje nog altijd. Het is een grappig trucje en het werkt nog ook.”

Herberg in de Heide: het café waar (bijna) alles nog hetzelfde is als 80 jaar geleden
Het authentieke interieur. Foto: Jeroen Hanselaer

De stamgasten die vandaag aan de toog zitten, kennen het zageventje. “Maar bij ons heb je dat nog nooit nodig gehad”, zegt Johnny ‘Ducati’ Verachtert. “We komen hier om plezier te maken. En om te genieten van een goed getapte pint, volgens de regels van de kunst. Ik rijd voor mijn job het hele land door en ik heb al wat ­togen gezien. Wel, ik kan u verzekeren: onze Lode hier, die jongen weet écht hoe je een pintje tapt. Veel ­cafébazen doen maar wat.”

Lode heeft nochtans een theater­opleiding achter de rug, geen horecavorming. “’t Is waar, als jonge snaak ging ik naar de kunsthumaniora, volgde ik theater. Ik speel nog altijd bij een toneelgroep. Elk jaar voeren we ­samen een stuk op. En vanachter mijn toog zie ik het theater van het leven passeren. Van mensen die hun geluk hier komen vieren. Dat ze net een fiere bompa geworden zijn, bijvoorbeeld. Tot klanten die hun miserie komen uitstorten aan de toog.”

Herberg in de Heide: het café waar (bijna) alles nog hetzelfde is als 80 jaar geleden
Stamgast Johnny ‘Ducati’ Verachtert. Foto: Jeroen Hanselaer

Maar de kunst van het pintjes tappen, die heeft hij geleerd door te kijken naar Marie. “En naar mijn grootvader Cois”, zegt Lode. “Die hield in het dorp café In den toren open. Maar iedereen kende hem als ‘Sooike in zijn kooike’. Dat was zijn bijnaam. Die kreeg hij door de vorm van de zijn toog. Met wat fantasie deed die denken aan een kooi.”

Cafécultuur

Hoe komt het dat Lode vandaag bij Marie en niet in het kooike van Sooike staat? “Die zaak is nu geen café meer, dat is restaurant Torenhof geworden. En bij Marie was ik ook kind aan huis, even goed als bij mijn eigen grootouders. Samen met Babette, die hier met veel naturel de toog en het terras bedient, zet ik de traditie van Marie voort.”

Herberg in de Heide: het café waar (bijna) alles nog hetzelfde is als 80 jaar geleden
Een foto uit 2007, toen Marie nog leefde. Ze stierf in 2010, op 93-jarige leeftijd. Foto: Pol De Wilde

Veel volkscafés in kleine dorpen hebben in de loop van de jaren de deuren gesloten. Hoe komt het dat hier de pintjes nog altijd onder de oude linde worden gedronken? “Elk café kent betere en mindere jaren”, zegt Lode. “Maar Marie was een echte figuur, zo’n geboren cafébazin, dat zij lange tijd het café heeft gedragen. Nog altijd waakt haar geest hier over onze toog. En het is zeker waar dat de cafécultuur nu niet meer hetzelfde is als in de jaren dertig. Toen viel er weinig anders te beleven op een vrije dag of avond. Mensen hebben nu zo veel keuze, op café gaan is geen evidentie meer.”

Portie pekelharing

Van de komst van de tv tot het rookverbod, van ­financiële crisis tot sociale media waarop je je vrienden altijd kan vinden… Wat maakt een pintje pakken nog bijzonder in Tomorrowland­tijden? “Hier is de tijd een beetje blijven stilstaan”, zegt Lode. “We tappen nog altijd Sint Bernardus Abt 12 van het vat, je kan hier nog een portie pekel­haring krijgen bij je pint. En op zondag is het hier volle bak, dan komen de mensen na hun wandeling een koffie of een pint pakken. Dan zit iedereen soms zo dicht bij elkaar, dat onbekenden spontaan met elkaar beginnen te praten. Zoals dat gaat in een echt volkscafé.”

Herberg in de Heide: het café waar (bijna) alles nog hetzelfde is als 80 jaar geleden
Babette staat mee in voor de bediening in de herberg. Foto: Jeroen Hanselaer

Tradities houdt Lode in ere, maar met een moderne toets. “We houden nog elke zomer haringbak, zoals Marie dat deed. Maar we organiseren ook een barbecue of nodigen de foodtruck van Slagerij Vandecruys uit. De familie Vandecruys uit Geel-Ten Aard maakt al generaties de beste pensen van de Kempen. Ze heeft sinds kort ook een pensmobiel, waar je vers gebakken pensen kan proeven. Dat past perfect bij de authenticiteit waar wij voor staan. Ik zet in op beleving met respect voor het verleden.”

Sterke verhalen

Het enige wat Lode een beetje mist uit de goede oude cafétijden, zijn de sterke verhalen. “Vroeger had je dat. Toen moest je hier aan de toog zijn om het laatste nieuws te horen. Wie gaat met wie, wat is er nu weer gebeurd in het dorp, of een paar dorpen verderop. Zo werden de verhalen aan de toog straffer na elke pint. Je kon hier toen nog ­horen vertellen dat iemand een haai had gezien in de Nete. Nu gelooft niemand dat nog, we kunnen alles direct checken op sociale media.”

Herberg in de Heide: het café waar (bijna) alles nog hetzelfde is als 80 jaar geleden
De oprichters van het café, Mil van den Dikke en zijn vrouw Marie (senior) hangen er aan de muur. Foto: Jeroen Hanselaer

En ja, ook Herberg in de Heide zit op Facebook. “Om de volgende mosseldag aan te kondigen, of de nieuwe herfstbiertjes in ons aanbod in de kijker te zetten”, zegt Lode. “Of gewoon om een foto te posten van ons terras op een zonnige dag.” Nee, er moet niet altijd een haai in de Nete zitten om zin te krijgen om bij Marie onder de linde te gaan zitten.

INFO: Herberg in de Heide, Herentalsesteenweg 97, 2460 Lichtaart (Kasterlee)

Vastgoed

Auto's in de kijker

Jobs in de regio