© AP

Kiezen we voor een gemeenschap of gaan we voor het recht van de sterkste in Europa?

Een referendum in Italië, met een visioen van een nieuwe internationale bankencrisis op de achtergrond. Verkiezingen in Oostenrijk, met een voor veel mensen heel oncomfortabele keuze tussen radicaal links en radicaal rechts. Frankrijk is die fase al voorbij, daar gaat het straks tussen rechts en radicaal rechts. En in Nederland laat de PVV van Geert Wilders in de peilingen alle andere partijen ver achter zich. Waar gaat Europa naartoe?

Lex Moolenaar

Het is geen exclusief Europees fenomeen. Dat bewijst de verkiezing van Donald Trump in de VS. De befaamde Britse wetenschapper Stephen Hawking had het dit weekend in een open brief aan de statige krant The Guardian over “woedende kreten van het volk” als gevolg van de globalisering, van de toenemende, schrijnende ongelijkheid in de wereld en van het ecologisch verval van onze planeet. Volgens Hawking leven we daardoor in “de gevaarlijkste periode in de geschiedenis van de mensheid”.

Ook Karel De Gucht, onze eigen voormalige EU-commissaris, erkende zondag in De zevende dag het gevaar. De mensen voelen zich steeds meer bedreigd en ze komen in opstand “tegen alles wat is”, aldus De Gucht. Hij wil daarbij als volbloed liberaal de termen ‘establishment’ en ‘elite’ niet gebruiken, dat begrijpen we wel. Maar ook hij erkent dat we op een kantelmoment in onze geschiedenis staan.

Ons naoorlogs sociaaleconomisch systeem is bijna failliet. Er zijn nu eenmaal grenzen aan de groei. Volgens de Nederlandse professor in de economische geschiedenis Bas van Bavel eindigden àlle markteconomieën in de geschiedenis uiteindelijk met een elite die dwang uitoefende over de meerderheid van de bevolking. Zijn conclusie na tien jaar onderzoek: het einde van het kapitalisme is onherroepelijk nabij.

De vraag is dan natuurlijk: wat moeten we daarmee? Leggen we ons neer bij de wet van de jungle? Of zijn we bereid om samen te werken, de barrières tussen de naties te slopen en te leren om de enorme rijkdommen van deze aardbol met elkaar te delen?

Deze vragen klinken zweverig, maar ze zijn meer to the point dan de discussies die de waan van de dag domineren. Europa en de wereld hebben acute behoefte aan een new deal tussen de burger en de overheid, het establishment, de elite. De verkiezingen in Oostenrijk, Frankrijk, Duitsland, Nederland en straks ook in ons land hebben daar alles mee te maken. Kiezen we voor een gemeenschap of gaan we voor het recht van de sterkste? Voor ons is de keuze evident. En voor u?